Streptomycyna (streptomycinum, ATC: A07 AA04, J01 GA01) – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, o wąskim zakresie działania na niektóre bakterie Gram-ujemne oraz na prątka gruźlicy, który jest bakterią Gram-dodatnią
Po raz pierwszy streptomycyna została wyizolowana z promieniowców Streptomyces griseus 19 października 1943 r. przez doktoranta Alberta Schatza pracującego w laboratorium Selmana Waksmana na Rutgers University. Zespół współpracujący z Waksmanem odkrył cały szereg antybiotyków, z których dwa - streptomycyna i neomycyna znalazły szerokie zastosowanie w terapii chorób zakaźnych. Początkowa produkcja streptomycyny została przejęta przez amerykańską firmę Merck & Co., która sponsorowała badania Waksmana i 21 września 1948 r. uzyskała patent nr 2 449 866. W 1952 Waksman za swój wkład w odkrycia nowych antybiotyków, w tym przede wszystkim streptomycyny, otrzymał Nagrodę Nobla.
Dawniej powszechnie stosowany, obecnie został zarezerwowany wyłącznie do leczenia gruźlicy. Ten stan rzeczy miał dwie przyczyny. Pierwsza: istnieje niewiele leków aktywnych wobec gruźlicy - powszechne stosowanie streptomycyny w celu leczenia innych zakażeń mogłoby doprowadzić do uodpornienia się prątków gruźlicy. Drugi powód to stosunkowa wysoka toksyczność tego leku. Nowsze leki z grupy aminoglikozydów cechują się rzadszym występowaniem działań niepożądanych oraz wyższą aktywnością wobec bakterii innych niż prątki gruźlicy. Jej dość rzadkie stosowanie nawet w leczeniu gruźlicy związane jest z potencjalnym silnym działaniem ototoksycznym: może wywoływać zaburzenia słuchu i równowagi; ponadto obserwowano: zapalenie nerwu wzrokowego, zaburzenia widzenia, reakcje uczuleniowe (wysypka skórna, choroba posurowicza, gorączka polekowa, nadwrażliwość na światło), zaburzenia czynności nerek i in.; po bardzo dużych dawkach może wystąpić zapalenie mięśnia sercowego i zapaść.
Przypisy
|
ATC (A07) – Leki przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe stosowane w chorobach przewodu pokarmowego |
|
A 07 A – Leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego |
|
|
|
|
|
A 07 AB - Sulfonamidy
|
|
|
|
A 07 AC - Pochodne imidazolu
|
|
|
|
A 07 AD - Inne leki przeciwdrobnoustrojowe stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego
|
|
|
|
| A 07 B – Leki adsorbujące |
|
A 07 BA – Węgiel aktywowany
|
|
|
|
A 07 BC - Inne leki adsorbujące
|
|
|
|
A 07 D – Leki hamujące perystaltykę
przewodu pokarmowego |
|
A 07 DA – Leki hamujące perystaltykę
przewodu pokarmowego
|
|
|
|
A 07 E – Leki przeciwzapalne stosowane
w chorobach przewodu pokarmowego |
|
A 07 EA – Kortykosteroidy do stosowania
miejscowego
|
|
|
|
A 07 EB – Leki przeciwalergiczne z wyłączeniem
kortykosteroidów
|
|
|
|
A 07 EC – Kwas aminosalicylowy
i inne podobne leki
|
|
|
|
A 07 F – Preparaty przywracające prawidłową florę
jelitową, hamujące biegunkę |
|
A 07 FA – Preparaty przywracające prawidłową florę
jelitową, hamujące biegunkę
|
|
|
|
| A 07 X – Różne leki przeciwbiegunkowe |
|
A 07 XA – Inne leki przeciwbiegunkowe
|
|
|
|
|
ATC (J01) – Leki przeciwbakteryjne do stosowania wewnętrznego |
|
| J 01 A – Tetracykliny |
|
|
| J 01 B – Chloramfenikole |
|
J 01 BA – Chloramfenikole
|
|
|
|
J 01 C – Antybiotyki β-laktamowe,
penicyliny |
|
J 01 CA – Penicyliny o szerokim
spektrum działania
|
|
|
|
J 01 CE – Penicyliny wrażliwe na β-laktamazę
|
|
|
|
J 01 CF – Penicyliny oporne na β-laktamazę
|
|
|
|
J 01 CG – Inhibitory β-laktamazy
|
|
|
|
J 01 D – Pozostałe antybiotyki
β-laktamowe |
|
|
| J 01 E – Sulfonamidy i trimetoprim |
|
J 01 EA – Trimetoprim i jego pochodne
|
|
|
|
J 01 EB – Sulfonamidy o krótkim
czasie działania
|
|
|
|
J 01 EC – Sulfonamidy o średnim
czasie działania
|
|
|
|
J 01 ED – Sulfonamidy o długim
czasie działania
|
|
|
|
J 01 F – Makrolidy, linkozamidy i
streptograminy |
|
J 01 FA – Makrolidy
|
|
|
|
J 01 FF – Linkozamidy
|
|
|
|
J 01 FG – Streptograminy
|
|
|
|
| J 01 G – Aminoglikozydy |
|
J 01 GA – Streptomycyny
|
|
|
|
J 01 GB – Inne aminoglikozydy
|
|
|
|
| J 01 M – Chinolony |
|
J 01 MA – Fluorochinolony
|
|
|
|
J 01 MB – Inne
|
|
|
|
| J 01 X – Inne leki przeciwbakteryjne |
|
J 01 XA – Antybiotyki glikopeptydowe
|
|
|
|
|
|
|
|
J 01 XC – Antybiotyki o budowie steroidowej
|
|
|
|
J 01 XD – Pochodne imidazolu
|
|
|
|
J 01 XE – Pochodne nitrofuranu
|
|
|
|
J 01 XX – Inne
|
|
|
|