Stresor

Stresor – w psychologii, wewnętrzne lub zewnętrzne zdarzenie lub bodziec, który wywołuje stres.

Ogólny zespół adaptacyjny to układ niespecyficznych fizjologicznych mechanizmów adaptacyjnych, który występuje w reakcji na ciągłe zagrożenia przez prawie każdy poważny stresor.

Pomocne w radzeniu sobie ze stresorami jest przekonanie, że ma się zdolność wpływania na przebieg lub następstwa jakiegoś zdarzenia czy doświadczenia, nazywane spostrzeganą kontrolą (tzw. poczucie umiejscowienia kontroli co jest związane z wewnątrzsterownością).

Typowe stresory

W roku 1967, dwaj psychiatrzy z Washington University w Seattle, tj. Thomas Holmes oraz Richard Rahe ogłosili alternatywną koncepcję stresu, bazującą na pojęciu stresora. Holmes i Rahe opracowali skalę 43 wydarzeń życiowych, którą wolontariusze uszeregowali według tego, jak wielkiego przystosowania wymaga każde wydarzenie.

Badacze zastanawiali się jak określić względną siłę stresujących wydarzeń. Wiadomo, że istotne są tu różnice indywidualne w sposobie rozumienia i reagowania na sytuację stresową, także cechy temperamentu i osobowości. Jednak po wręczeniu badanym listy różnych zdarzeń wraz z prośbą o ułożenie je wg potencjalnej zdolności wywoływania stresu okazało się, że badani postrzegają wiele sytuacji w sposób podobny. W ten sposób powstał popularny kwestionariusz Social Readjustment Rating Scale (SRRS).

Poniższa tabela zawiera niektóre takie sytuacje. Przydzielano im umowne wartości punktowe od "0" – brak stresu do "100" – maksymalny stres.

Zdarzenie	Liczba punktów określająca obciążenie
Śmierć współmałżonka	100
Rozwód	73
Ślub	50
Utrata pracy	47
Pogodzenie się ze współmałżonkiem	45
Reorganizacja przedsiębiorstwa	39
Zmiana pracy	36
Zmiana godzin lub warunków pracy	20
Urlop	13
Święta	12

Kwestionariusz (SRRS) Thomasa Holmesa i Richarda Rahe’a aplikowano ludziom przywiezionym na ostry dyżur oraz osobom towarzyszącym. Okazało się, że osoby chore doświadczyły znacznie więcej stresujących wydarzeń w przeciągu roku poprzedzającego chorobę, niż osoby towarzyszące. Udowodniono wówczas statystyczny związek pomiędzy stresorami, a chorobą.

Statystyczny efekt stresorów

Z badań Thomasa Holmesa i Richarda Rahe’a wynika interesująca zależność statystyczna pomiędzy stresorami, a prawdopodobieństwem zapadnięcia na poważną chorobę somatyczną w ciągu kolejnych 2 lat:

• 150 – 199 jednostek stresu = 37% prawdopodobieństwo
• 200 – 299 jednostek stresu = 51% prawdopodobieństwo
• ponad 300 jednostek stresu = 79% prawdopodobieństwo

Ogólny podział stresorów

• Chronobiologiczne (rytm okołodobowy, przekraczanie sfer czasu, rytm tygodniowy, miesięczny, sezonowy)
• Fizyczne (klimat, hałas, oświetlenie, promieniowanie)
• Psychiczne (przeciążenie, przeszkody, konflikty, zagrożenia, deprywacje)
• Socjologiczne (relacje interpersonalne)

Zobacz też

• Homeostaza
• Relaks