Stront

Stront
rubid ← stront → itr
Ca ↑ Sr ↓ Ba 38 Sr
Wygląd
srebrzystobiały
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	stront, Sr, 38 (łac. strontium)
Grupa, okres, blok	2 (IIA), 5, s
Stopień utlenienia	II
Właściwości metaliczne	metal ziem alkalicznych
Właściwości tlenków	silnie zasadowe
Masa atomowa	87,62 u
Stan skupienia	stały
Gęstość	2630 kg/m³
Temperatura topnienia	768 °C
Temperatura wrzenia	1381 °C
Numer CAS	7440-24-6
PubChem	5359327
Właściwości atomowe Promień • atomowy • walencyjny 219 pm 192 pm Konfiguracja elektronowa [Kr]5s2 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 8, 2 (wizualizacja powłok) Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda 0,95 0,99 Potencjały jonizacyjne I 549,5 kJ/mol II 1064,2 kJ/mol III 4138 kJ/mol
Właściwości fizyczne Ciepło parowania 144 kJ/mol Ciepło topnienia 8,3 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 246 Pa (1042 K) Konduktywność 7,62×106 S/m Ciepło właściwe 300 J/(kg·K) Przewodność cieplna 35,3 W/(m·K) Układ krystalograficzny regularny przestrzennie centrowany Twardość • w skali Mohsa 1,5 Objętość molowa 33,94×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 82Sr {syn.} 25,36 dni w.e. 82Rb 84Sr 0,56% stabilny izotop z 46 neutronami 85Sr {syn.} 64,853 dni w.e. 85Rb 86Sr 9,86% stabilny izotop z 48 neutronami 87Sr 7,02% stabilny izotop z 49 neutronami 88Sr 82,56% stabilny izotop z 50 neutronami 89Sr {syn.} 50,53 dni w.e. β- 1,49 0,909 89Rb 89Y 90Sr ślady 28,79 lat β− 0,546 90Y
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia według MSDS Niebezpieczeństwo Zwroty H H260, H315 Zwroty EUH EUH014 Zwroty P P223, P231+P232, P370+P378, P422 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia według MSDS Łatwopalny (F) Drażniący (Xi) Zwroty R R14/15, R38 Zwroty S brak zwrotów S NFPA 704 0 2 2 W
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło stront w Wikisłowniku

Stront (Sr, łac. strontium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali ziem alkalicznych w układzie okresowym.

Charakterystyka

Stront jest srebrzystoszarym metalem, podobnym do wapnia, ale bardziej miękkim. Na jego powierzchni, tak jak w przypadku glinu, tworzy się ochronna warstwa tlenków (pasywacja). Oczyszczona powierzchnia jest jednak bardzo reaktywna – czysty stront reaguje wybuchowo z wodą i może zapalić się na powietrzu. Stront tworzy tlenki, wodorotlenki, fluorki oraz inne sole kwasów nieorganicznych i organicznych.

Stront jest generalnie bardziej aktywny chemicznie niż magnez i wapń i mniej aktywny niż bar.

Kationy Sr²⁺ należą do IV grupy analitycznej i barwią płomień na karmazynowoczerwony.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 370 ppm, w postaci dwóch minerałów – celestynu (siarczan) i stroncjanitu (węglan).

Pierwiastek ten posiada 23 izotopy z przedziału mas 79-98. Trwałe są cztery z nich – 84, 86, 87 i 88, które też stanowią naturalny skład izotopowy tego pierwiastka. Promieniotwórczy izotop ⁹⁰Sr jest jednym z najgroźniejszych produktów wybuchów jądrowych. Gromadzi się w tkance kostnej, emituje silne promieniowanie β, a jego czas połowicznego zaniku wynosi blisko 29 lat.

Odkrycie

Stront został uznany za pierwiastek w 1790 roku przez A. Crawforda, wyodrębniony przez H. Davy'ego w Londynie. Nazwa pochodzi od szkockiej miejscowości Strontian.

Zastosowanie

Stront w czystej postaci jest stosowany jako dodatek do niektórych gatunków szkła – np. stosowanych do produkcji ekranów telewizyjnych. Ze względu na to, że barwi płomień intensywnym, karmino-czerwonym kolorem jego sole są dodawane do ogni sztucznych i rakiet sygnałowych.

Znaczenie biologiczne

Stront jest traktowany przez organizm zwierzęcy bardzo podobnie jak wapń i może być wbudowywany w strukturę kości. Większość pobranego strontu, 80-70% zostaje szybko wydalona, 20-30% zostaje zatrzymana w układzie kostnym, a ok. 1% odkłada się w krwi. Wykorzystywane jest to w brachyterapii raka kości, gdzie pacjentom podawany jest izotop ⁸⁹Sr (o czasie połowicznego rozpadu ok. 50 dni, emitujący promieniowanie β. Z kolei ranelinian strontu pobudza kościotworzenie i jest stosowany jako lek przeciwko osteoporozie.

Ze względu na łatwe wchłanianie i trwałe wbudowywanie do organizmu, szczególnie niebezpieczne są radioaktywne izotopy strontu będące składnikami opadów promieniotwórczych i innych produktów odpadowych technologii jądrowych. Szczególnie ⁹⁰Sr ze względu na swój dość długi czas połowicznego rozpadu, wynoszący blisko 29 lat, utrzymuje się w skażonym środowisku przez długi okres. Z drugiej strony czas ten jest na tyle mały, że znaczna jego część rozpada się podczas życia człowieka. Izotopy te mogą być wdychane z pyłami w powietrzu, choć główną drogą dostawania się do organizmu jest spożywany pokarm. Może być to przyczyną wzrostu ryzyka zachorowania na raka kości i białaczkę.

Bibliografia

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna – 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2