Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Suahili

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy języka. Zobacz też: Suahili (lud) i Cywilizacja Suahili.
Kiswahili
Obszar Tanzania, Kenia, Uganda, Rwanda, Burundi, Demokratyczna Republika Konga, Somalia, Komory
Liczba mówiących Pierwszy język: 800 tys., Drugi język: 30-50 milionów
Klasyfikacja genetyczna Języki nigero-kongijskie
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Tanzania, Kenia, Uganda, Unia Afrykańska (jako jeden z języków roboczych)
Regulowany przez Baraza la Kiswahili la Taifa (Tanzania)
Kody języka
ISO 639-1 sw
ISO 639-2 swa
SIL swh
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku suahili
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka suahili
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-suahili online

Suahili, swahili (nazwa w języku suahili: kiswahili) – język z rodziny bantu. Używany w Afryce Środkowej i Wschodniej (Kenia, Tanzania, Demokratyczna Republika Konga, Uganda), jest językiem kontaktowym. Zapisywany zarówno alfabetem łacińskim (obecnie) jak i arabskim (dawniej). Składa się z ok. 20 dialektów (kiamu, kimwita, kingwana i inne). Najczęściej używanym (tzw. standard swahili) jest dialekt unguja wywodzący się z Zanzibaru. Językiem suahili jako ojczystym posługuje się około 800 tysięcy ludzi[1].

Nazwa 'ki-swahili' pochodzi od liczby mnogiej arabskiego słowa sāhil ساحل (wybrzeże), w liczbie mnogiej sawāhil سواحل , używanego jako przymiotnik określający mieszkańców wybrzeża oraz ich język (przedrostek 'ki-' w języku suahili służy do oznaczania języków.)

Spis treści

[edytuj] System fonologiczny

Standardowa forma suahili posiada pięć samogłosek:

oraz trzy dyftongi:

dwuwargowe wargowo-zębowe zębowe dziąsłowe zadziąsłowe podniebienne tylnojęzykowe
zwarte p [p] t [t] k [k]
zwarto-szczelinowe c [tʃ] j [ɟ]
szczelinowe f [f] th [θ] dh [ð] s [s] z [z] sh [ʃ] h [x] gh [ɣ]
uderzeniowe (flap) r [ɾ]
nosowe m [m] n [n] ny [ɲ] ng' [ŋ]
płynne w [w] y [j]
boczne l [l]
implozyjne b [ɓ] d [ɗ] g [ɠ]

[edytuj] Morfologia

[edytuj] Rzeczowniki

Podobnie jak w innych językach bantu, rzeczowniki podzielone są na liczne klasy, z tym, że liczba mnoga traktowana jest jako osobna klasa:

klasa prefiks liczba pojedyncza. tłumaczenie klasa liczba mnoga tłumaczenie
1 m-/mu-, wa- mtu człowiek 2 watu ludzie
3 m-/mu-, mi- mti drzewo 4 miti drzewa
5 Ø/ji-, ma- jicho oko 6 macho oczy
7 ki-, vi- kisu nóż 8 visu noże
9 Ø/n-, Ø/n- ndoto sen 10 ndoto sny
11 u- ua kwiat 14 utoto dzieciństwo

Przymiotniki, zaimki i liczebniki zaliczane są pod względem morfologicznym do grupy rzeczowników. Przynależność do danej klasy jest głównie formalno-gramatyczna, w znacznie mniejszym stopniu jest oparta na kryterium semantycznym. Mimo to da się wyróżnić pewne tendencje:

[edytuj] Składnia

Charakterystyczną cechą składni języka suahili jest tzw. konkordancja, czyli związek zgody polegający na dostosowaniu formy gramatycznej określeń rzeczownika oraz orzeczenia do prefiksu (przedrostka) danej klasy rzeczownikowej. Przykłady:

[edytuj] Słownictwo

Zasięg języka suahili

Zasadniczy zasób leksykalny języka suahili opiera się na słownictwie bantu (72%), istnieje również spory procent naturalizowanych zapożyczeń z języka arabskiego (23%), a także w mniejszym stopniu z innych języków: angielskiego (2%), perskiego (1,6%), portugalskiego (1%) i hindustani (1%)[2].

Kilka słów (wymowa: y jak j, j jak dż, w jak ł, poza tym jak po polsku):

Jedzenie:

Zwierzęta:

Liczebniki:

Inne:

Zwroty w swahili:

[edytuj] Ciekawostki

Przypisy

  1. ↑ Ethnologue report for language code: swh
  2. ↑ R. Ohly, I. Kraska-Szlenk, Z. Podobińska: Język suahili. Warszawa: Dialog, 1998, s. 135. ISBN 83-86483-87-3. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło suahili w Wikisłowniku

[edytuj] Bibliografia

p • d • e
Języki używane w Mozambiku
Oficjalny Mozambik
Nie-oficjalne
Barwe • Chewa • Chichopi • Chuwabu • Dema • Kimwani • Kokola • Koti • Kunda • Lolo • Lomwe • Maindo • Makhuwa • Makhuwa-Marrevone • Makhuwa-Meetto • Makhuwa-Moniga • Makhuwa-Saka • Makhuwa-Shirima • Makonde • Makwe • Manyawa • Manyika • Marenje • Mwani • Nathembo • Ndau • Ngoni • Nsenga • Nyungwe • Phimbi • Ronga • Sena • Shona • Swahili • Swati • Takwane • Tawara • Tewe • Tonga • Tsonga • Tswa • Yao • Zulu
p • d • e
Języki bantu

amba • asu • bafia • bakwiri • balundu • banen • bangi • basaa • bemba • bembe • bena • bende • bira • boa • bondei • bubi • bulu • chiga • czhaga • cziczewa • digo • duala • duma • dzindza • embu • eton • fang • fipa • giryama • gogo • gusii • gwere • haya • hehe • herero • hunde • jita • kagulu • kaka • kalanga • kaonde • kela • kélé • kerebe • kikamba • kikuju • kinga • komoryjski • konde • kongo • konjo • kota • kuria • kusu • kwanyama • lalia • langi • lega • lele • lingala • lokele • lozi • luganda • luhya • lunda • makaa • makua • manda • masaba • matumbi • mbama • mbati • mbete • mbo • mbole • mbundu • meru • mnala • mongo • mongo-nkundu • mundani • myene • ndamba • ndande • ndebele południowy • ndebele północny • ndonga • ngando • ngindo • ngombe • nilamba • nkutu • nsenga • ntoumou • nyabungu • nyankole • nyali • nyamwezi • nyaturu • nyoro • nyuli • nzebi • pangwa • pende • pogoro • pokomo • pol • punu • ragoli • ronga • ruanda-rundi • rundi • rwanda • saamia • sagala • sakata • sambala • sanaga • sangu • segeju • shona • sira • soga • soko • sotho • suahili • suazi • suku • sukuma • taita • teke • tende • tetela • tonga • tongwe • tsangi • tsogo • tsonga • tswa • tswana • tumbuka • umbundu • venda • xhosa • yanzi • yao • yaunde • yela • yeye • zaramo • zigula • zulu

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Suahili&oldid=31236621”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty