Symbol nabla

Harfa, instrument, którego nazwę nosi symbol nabla

Nabla – symbol $\nabla$. Nazwa pochodzi od greckiego wyrazu określającego hebrajską harfę o podobnym kształcie. Podobne wyrazy istnieją także w aramejskim i hebrajskim. Symbol został użyty po raz pierwszy przez Williama Rowana Hamiltona w postaci poziomego klinu: ⊳. Inną, mniej popularną nazwą symbolu jest atled (delta wspak), ponieważ nabla jest odwróconą literą grecką delta.

Symbol nabli jest dostępny w standardzie HTML jako ∇ oraz w LaTeX-u jako \nabla. W Unikodzie jest to znak o kodzie punktowym U+2207 lub 8711 dziesiętnie.

Wykorzystanie w matematyce

Nabla wykorzystywana jest w matematyce do oznaczania operatora nabla, ale może również oznaczać koneksję w geometrii różniczkowej, jak również relację całość (najczęściej w teorii krat). Symbol został wprowadzony przez irlandzkiego matematyka i fizyka Williama Rowana Hamiltona w 1837. William Thomson pisał w 1884:

„Pozwoliłem sobie zapytać profesora Bella, czy miał nazwę dla symbolu $\nabla$, a on odpowiedział nabla, co było żartobliwą sugestią Maxwella. Jest to nazwa egipskiej harfy o tym kształcie.”

W 1901 Gibbs i Wilson pisali:

„Ten symboliczny operator $\nabla$ został wprowadzony przez Sir W. R. Hamiltona i jest teraz w powszechnym użyciu. Wydaje się jednak, że nie ma powszechnie rozpoznawalnej dla niego nazwy, choć w związku z częstym występowaniem symbolu, pewna nazwa jest niezbędna w praktyce. W praktyce okazało się, że monosylaba del jest na tyle krótka i łatwa do wymówienia, że nawet w skomplikowanych wzorach zawierających powielokroć $\nabla$ nie występuje żadna niedogodność ze względu na powtarzanie dla mówiącego lub słuchającego. $\nabla V$ czyta się po prostu jako 'del V'.”

Z tego względu w literaturze anglojęzycznej operator nabla nosi nazwę „del”.

Zobacz też

• operator nabla, wektorowy operator różniczkowy,
• grad, div oraz curl, operatory różniczkowe definiowane za pomocą operatora nabla,
• pochodna kowariantna, inny (tensorowy) operator różniczkowy definiowany dla tensorów.

Linki zewnętrzne

• Historia nabli (ang.)
• Badanie nieprawidłowego użycia ∇ w analizie wektorowej (ang.) (1994) Tai, Chen