System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych, bank nazywany także Rezerwą Federalną lub Fed (z ang. Federal Reserve) jest bankiem centralnym Stanów Zjednoczonych. Powstał na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku, która była efektem prac komisji Aldricha związanej z paniką bankową z 1907 roku. Ustawa była wielokrotnie nowelizowana, najistotniejsze zmiany wprowadzono w 1933 i 1935 r. Utworzyły one z 7 osobowej Rady Gubernatorów faktyczne jądro decyzyjne banku. Wbrew nazwie sugerującej iż jest to organ federalny, jest to prywatny bank, zarządzany przez organy władzy federalnej. Przewodniczący Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej jest nominowany przez Prezydenta, a zatwierdzany przez Senat
System składa się obecnie z będącej organem federalnym Rady Gubernatorów w Waszyngtonie, dwunastu regionalnych Banków Rezerwy Federalnej rozmieszczonych w głównych miastach kraju, Komitetu ds. Operacji Otwartego Rynku (FOMC) oraz banków członkowskich. Poza tym w ramach banku działają trzy organy doradcze (nie mają osobowości prawnej). Obecnie stanowisko Przewodniczącego Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej zajmuje Ben Bernanke, który 1 lutego 2006 zastąpił Alana Greenspana (pełniącego tę funkcję przez 18,5 roku).
Spis treści |
Pierwszymi instytucjami mającymi zadania banku centralnego były First Bank of United States działający w latach 1791-1811[1] i Second Bank of the United States (1816-1836). Różniły się w wielu miejscach od dzisiejszych banków centralnych (4/5 akcji tak pierwszego, jak i drugiego banku znajdowało się w rękach prywatnych, zarządzało nim 25 dyrektorów, z czego tylko 5 było mianowanych przez rząd federalny). Ich specyfika przejawiała się także w tym, że działały na mocy przyznanej przez rząd federalny 20 letniej licencji. Niepodważalną zaletą obydwu instytucji było to, że poprzez sieć oddziałów usprawniały transfer środków federalnych na terytorium USA, uzyskały także środki do dyscyplinowania banków komercyjnych do wykupu wyemitowanych przez nie pieniędzy. W latach Ery Wolnej Bankowości (1837-1862) formalnie nie było banku centralnego działającego na terytorium całych Stanów Zjednoczonych Ameryki, a banki działały na podstawie regulacji stanowych (co w efekcie doprowadziło do tego, że wydawały różne banknoty, miały niejednolite wymagania co do rezerw itd). Brak nadzoru powodował bankructwo połowy banków, a średni czas ich funkcjonowania wynosił pięć lat. W 1863 roku ustanowiono system banków krajowych (także prywatnych), ujednolicono pieniądz i wprowadzono nadzór nad bankami krajowymi (nadzorcą był funkcjonujący do dziś przy Departamencie Skarbu Urząd Kontrolera Waluty - OCC).
W wyniku paniki bankowej z 1907 roku w listopadzie 1910 roku senator Nelson Aldrich zwołał poufną konferencję zapraszając czołowych amerykańskich finansistów do Jekyll Island Club w stanie Georgia. Podczas tej konferencji mieli omawiać politykę monetarną i funkcjonowanie systemu bankowego. Po tym spotkaniu, Aldrich i Abram Andrew (zastępca sekretarza Departamentu Skarbu Stanów Zjednoczonych), Paul Warburg (reprezentujący Kuhn, Loeb & Co.), Frank A. Vanderlip (następca Jamesa Stillmana na stanowisku prezesa National City Bank of New York, obecnie znanego jako Citibank), Henry P. Davison (wspólnik J.P. Morgan & Company), Charles D. Norton (prezes First National Bank of New York i Benjamin Strong (reprezentujący J.P. Morgana) zaprezentowali projekt amerykańskiego banku centralnego, który powstał w 1913 roku. Ustawa powołująca go została podpisana 23 grudnia 1913 przez prezydenta Woodrowa Wilsona.
Zadania Rezerwy Federalnej to:
Wszystkie uzyskane zyski są w pierwszej kolejności przeznaczane na wypłatę 6% rocznych dywidend dla banków członkowskich; pozostała kwota zostaje przekazana Departamentowi Skarbu USA[2]. Dla przykładu, w 2007 roku Departament Skarbu dostał powyżej 97% uzyskanego zysku[3].