Tworzenie systemu rozgrywek piłki nożnej w Polsce (początkowo wyłącznie męskich) zostało zapoczątkowane w grudniu 1919, podczas Zgromadzenia Założycielskiego Polskiego Związku Piłki Nożnej. Na przestrzeni lat ulegał on licznym zmianom, zarówno pod względem hierarchiczności, nazwenictwa, jak i zasięgu terytorialnego.
25 września 2006 Zarząd Polskiego Związku Piłki Nożnej przyjął projekt reformy systemu męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce[1], który 7 stycznia 2007 został zatwierdzony uchwałą delegatów podczas Walnego Zgromadzenia PZPN i zaczął obowiązywać począwszy od sezonu 2008/2009[2].
Od lipca 2008 rozgrywki centralne obejmują cztery – a nie trzy, jak wcześniej – poziomy ligowe: Ekstraklasę, I ligę, II ligę oraz III ligę. Pozostałe szczeble mają charakter regionalny (wojewódzki) lub lokalny i różnią się od siebie w różnych częściach kraju, co jest spowodowane suwerennością poszczególnych wojewódzkich Związków Piłki Nożnej w zakresie prowadzenia rozgrywek od piątego poziomu hierarchicznego „w dół”.
W sezonie 2010/2011 w województwie małopolskim został przeprowadzony kolejny etap reformy z 2008 – zlikwidowany został 10. poziom rozgrywek, zamiast jednej powstały dwie grupy IV ligi, a zamiast dwóch grup V ligi powstały pięć grup klasy okręgowej. Nazewnictwo klas zostanie ujednolicone według wytycznych PZPN[3].
Tabela przedstawia stan poszczególnych klas rozgrywkowych w sezonie 2011/2012.
| poziom | poszczególne ligi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ekstraklasa (16 drużyn) |
|||||||
| 2 | I liga (18 drużyn) |
|||||||
| 3 | II liga 2 grupy (36 drużyn) |
|||||||
zachodnia (18) |
wschodnia (18) |
|||||||
| 4 | III liga 8 grup (130 drużyn) |
|||||||
I (16) |
II (16) |
III (16) |
IV (16) |
V (16) |
VI (16) |
VII (18) |
VIII (16) |
|
| 5 | IV liga 20 grup (322 drużyn) |
|||||||
| pomorska (16) | kujawsko-pomorska (16) | dolnośląska (16) | opolska (16) | podlaska (16) | łódzka (18) | lubelska (16) | małopolska zach. (16) małopolska wsch. (16) |
|
| zachodniopom. (16) | wielkopolska płd. (16) wielkopolska płn. (16) |
lubuska (16) | śląska I (16) śląska II (16) |
warmińsko-mazurska (16) | mazowiecka płd. (16) mazowiecka płn. (16) |
świętokrzyska (16) | podkarpacka (16) | |
| 6 | klasa okręgowa 55 grup (868 drużyn) |
|||||||
| pomorskie | kujawsko-pomorskie | dolnośląskie | opolskie | podlaskie | łódzkie | małopolskie | lubelskie | |
| gdańska I (14) gdańska II (14) słupska (14) |
kujawsko-pomorska I (16) kujawsko-pomorska II (16) |
jeleniogórska (16) legnicka (16) wałbrzyska (16) wrocławska (16) |
opolska I (16) opolska II (16) |
podlaska (16) | łódzka (18) piotrkowska (16) sieradzka (16) skierniewicka (14) |
krakowska I (16) krakowska II (16) wadowicka (16) tarnowska (16) nowosądecka (16) |
bialskopodlaska (14) chełmska (14) lubelska (16) zamojska (16) |
|
| zachodniopomorskie | wielkopolskie | lubuskie | śląskie | warmińsko-mazurskie | mazowieckie | świętokrzyskie | podkarpackie | |
| koszalińska (16) szczecińska (16) |
kaliska (16) konińska (16) leszczyńska (16) pilska (16) poznańska wsch. (14) poznańska zach. (14) |
gorzowska (16) zielonogórska (16) |
bielska (16) częstochowska (16) katowicka I (16) katowicka II (16) katowicka III (16) katowicka IV (16) |
warmińsko-mazur. I (16) warmińsko-mazur. II (16) |
ciechan.-ostroł. (16) płocka (16) radomska (16) siedlecka (16) warszawska I (16) warszawska II (16) |
świętokrzyska (16) | dębicka (16) jarosławska (16) krośnieńska (16) rzeszowska (16) stalowowolska (18) |
|
| 7 | klasa A 120 grup |
|||||||
| pomorskie | kujawsko-pomorskie | dolnośląskie | opolskie | podlaskie | łódzkie | małopolskie | lubelskie | |
| gdańska I gdańska II gdańska III gdańska IV słupska I słupska II |
bydgoska I bydgoska II toruńska włocławska |
jeleniogórska I jeleniogórska II jeleniogórska III legnicka I legnicka II legnicka III wałbrzyska I wałbrzyska II wałbrzyska III wrocławska I wrocławska II wrocławska III wrocławska IV |
opolska I opolska II opolska III opolska IV |
podlaska | łódzka I łódzka II łódzka III piotrkowska I piotrkowska II sieradzka I sieradzka II skierniewicka |
chrzanowska krakowska I krakowska II krakowska III limanowska myślenicka nowosądecka nowosądecko-gorlicka olkuska oświęcimska podhalańska tarnowska bochniowska brześniowska żabieńska wadowicka wielicka |
bialskopodlaska chełmska lubelska I lubelska II lubelska III lubelska IV zamojska I zamojska II |
|
| zachodniopomorskie | wielkopolskie | lubuskie | śląskie | warmińsko-mazurskie | mazowieckie | świętokrzyskie | podkarpackie | |
| koszalińska płd. koszalińska płn. szczecińska I szczecińska II |
kaliska I kaliska II konińska leszczyńska I leszczyńska II pilska I pilska II poznańska I poznańska II poznańska III |
gorzowska wschodnia gorzowska zachodnia zielonogórska I zielonogórska II zielonogórska III |
bielska bytomska częstochowska I częstochowska II katowicka lubliniecka raciborska rybnicka skoczowska sosnowiecka tyska zabrzańska żywiecka |
warmińsko-mazurska I warmińsko-mazurska II warmińsko-mazurska III warmińsko-mazurska IV |
ciechanowsko-ostrołęcka płocka radomska I radomska II siedlecka warszawska I warszawska II warszawska III warszawska IV |
świętokrzyska I świętokrzyska II |
dębicka jarosławska krośnieńska I krośnieńska II lubaczowska przemyska przeworska rzeszowska I rzeszowska II rzeszowska III stalowowolska I stalowowolska II |
|
| 8 | klasa B 171 grup |
|||||||
| pomorskie | kujawsko-pomorskie | dolnośląskie | opolskie | podlaskie | łódzkie | małopolskie | lubelskie | |
| gdańska I gdańska II gdańska III gdańska IV gdańska V gdańska VI malborska VII malborska VIII malborska IX słupska I słupska II słupska III |
bydgoska I bydgoska II bydgoska III bydgoska IV bydgoska V bydgoska VI toruńska I toruńska II włocławska |
jeleniogórska I jeleniogórska II jeleniogórska III jeleniogórska IV jeleniogórska V jeleniogórska VI kłodzka I kłodzka II legnicka I legnicka II legnicka III legnicka IV legnicka V legnicka VI legnicka VII legnicka VIII świdnicka I świdnicka II świdnicka III wałbrzyska wrocławska I wrocławska II wrocławska III wrocławska IV wrocławska V wrocławska VI wrocławska VII wrocławska VIII wrocławska IX wrocławska X wrocławska XI wrocławska XII |
brzeska I brzeska II głubczycka I głubczycka II kędzierzyńska I kędzierzyńska II kluczborska I kluczborska II kluczborska III nyska I nyska II nyska III oleska opolska I opolska II opolska III opolska IV prudnicka I prudnicka II strzelecka I strzelecka II strzelecka III |
podlaska I podlaska II |
łódzka I łódzka II łódzka III piotrkowska I piotrkowska II sieradzka I sieradzka II sieradzka III sieradzka IV skierniewicka I skierniewicka II |
chrzanowska gorlicka krakowska I krakowska II krakowska III limanowska myślenicka nowosądecka olkuska oświęcimska podhalańska zach. podhalańska wsch. tarnowska I tarnowska II bochniowska brześniowska żabieńska I żabieńska II wadowicka I wadowicka II wielicka |
bialskopodlaska I bialskopodlaska II lubelska I lubelska II lubelska III lubelska IV zamojska I zamojska II |
|
| zachodniopomorskie | wielkopolskie | lubuskie | śląskie | warmińsko-mazurskie | mazowieckie | świętokrzyskie | podkarpackie | |
| koszalińska I koszalińska II koszalińska III koszalińska IV szczecińska I szczecińska II szczecińska III szczecińska IV szczecińska V szczecińska VI |
kaliska I kaliska II kaliska III kaliska IV konińska leszczyńska I leszczyńska II pilska I pilska II poznańska I poznańska II poznańska III poznańska IV |
drezdenecka I drezdenecka II gorzowska krośnieńska nowosolska słubicka świebodzińska zielonogórska żagańska żarska |
bielska bytomska częstochowska I częstochowska II katowicka lubliniecka raciborska rybnicka skoczowska sosnowiecka tyska zabrzańska I zabrzańska II żywiecka |
warmińsko-mazurska I warmińsko-mazurska II warmińsko-mazurska III warmińsko-mazurska IV warmińsko-mazurska V |
ciechanowska ostrołęcka płocka radomska I radomska II siedlecka warszawska I warszawska II warszawska III warszawska IV |
świętokrzyska I świętokrzyska II świętokrzyska III świętokrzyska IV |
dębicka I dębicka II jarosławska I jarosławska II krośnieńska I krośnieńska II krośnieńska III lubaczowska przemyska przeworska rzeszowska I rzeszowska II rzeszowska III rzeszowska IV rzeszowska V rzeszowska VI stalowowolska I stalowowolska II stalowowolska III stalowowolska IV |
|
| 9 | klasa C 39 grup |
|||||||
| pomorskie | kujawsko-pomorskie | dolnośląskie | opolskie | podlaskie | łódzkie | małopolskie | lubelskie | |
| — | — | oławska średzka trzebnicka wrocławska I wrocławska II |
kluczborska I kluczborska II nyska |
— | — | krakowska I krakowska II krakowska III chrzanowska myślenicka podhalańska zach. podhalańska wsch. wadowicka I wadowicka II wielicka |
opolska | |
| zachodniopomorskie | wielkopolskie | lubuskie | śląskie | warmińsko-mazurskie | mazowieckie | świętokrzyskie | podkarpackie | |
| koszalińska I koszalińska II koszalińska III szczecińska I szczecińska II szczecińska III szczecińska IV szczecińska V szczecińska VI |
— | nowosolska świebodzińska zielonogórska |
raciborska I raciborska II rybnicka tyska |
— | — | — | krośnieńska I krośnieńska II krośnieńska III krośnieńska IV |
|
Pochyłym drukiem ligi istniejące tylko w niektórych województwach
| Sezony | I poziom ligowy | II poziom ligowy | III poziom ligowy | IV poziom ligowy | Niższe poziomy ligowe |
|---|---|---|---|---|---|
| 1920-1927[4] | Mistrzostwa Polski | Klasa A | Klasa B | Klasa C | - |
| 1928-1936 | Liga | Klasa A | Klasa B | Klasa C | - |
| 1937-1939 | Liga | Liga okręgowa | Klasa A | Klasa B | Klasa C |
| 1946-1947 | Mistrzostwa Polski | Klasa A | Klasa B | Klasa C | - |
| 1948 | I liga | Klasa A | Klasa B | Klasa C | - |
| 1949-1951 | I liga | II liga | Klasa A | Klasa B | Klasa C |
| 1952 | I liga | II liga | I klasa mistrzowska | II klasa mistrzowska | III klasa mistrzowska, IV klasa mistrzowska |
| 1953-1956 | I liga | II liga | III liga | Klasa A | Klasa B, Klasa C |
| 1957-1965/66 | I liga | II liga | Liga okręgowa | Klasa A | Klasa B, Klasa C |
| 1966/67-1972/73 | I liga | II liga | III liga | Liga okręgowa (Klasa A) | Klasa A (Klasa B), Klasa B (Klasa C) |
| 1973/74-1975/76 | I liga | II liga | Klasa wojewódzka | Klasa A | Klasa B, Klasa C |
| 1976/77-1995/96 | I liga | II liga | III liga | Liga okręgowa (Klasa A) | Klasa A (Klasa B), Klasa B (Klasa C), Klasa W |
| 1996/97-1999/00 | I liga | II liga | III liga | IV liga makroregionalna | Klasa okręgowa, Klasa A, Klasa B, Klasa C |
| 2000/01-2007/08 | I liga | II liga | III liga | IV liga wojewódzka | V liga, Klasa okręgowa (Liga okręgowa) , Klasa A, Klasa B, Klasa C |