| Szewach Weiss | |
Szewach Weiss w maju 2008 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 5 lipca 1935 |
| Przewodniczący Knesetu | |
| Przynależność polityczna | Partia Pracy |
| Okres urzędowania | od 1992 do 1996 |
| Ambasador Izraela w Polsce | |
| Okres urzędowania | od 2000 do 2003 |
| Następca | David Peleg |
| Odznaczenia | |
Szewach Weiss (hebr. שבח וייס; ur. 5 lipca 1935 w Borysławiu) – izraelski polityk, profesor nauk politycznych, ambasador Izraela w Polsce w latach 2000-2003.
Od 28 marca 2008 roku członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.
Spis treści |
Urodził się w Borysławiu, w województwie lwowskim (obecnie na Ukrainie) jako Szejwach Weiss, syn Gitł i Meira Wolfa Weissa. Jego ojciec był właścicielem sklepu spożywczego. Po wkroczeniu Niemców, rodzinie Weissów udało się zbiec z getta. Najpierw ukrywali się u Ukrainki, Julii Lasotowej, później u polskiego małżeństwa Anny i Michała Górali, a następnie pomagała im przetrwać sąsiadka, Maria Potężna (której pomagał syn Tadeusz). Jak mówił sam Weiss:
|
|
W tej kryjówce spędzili ok. 8 miesięcy. Następnie Weissowie przenieśli się do ukrytej piwnicy pewnego niepozornego domu, gdzie ukrywali się przez kolejne 21 miesięcy[2].
W sierpniu 1944 roku do Borysławia wkroczyły wojska radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Weissowie zamieszkali ponownie w swoim starym domu, a Szejwach poszedł do drugiej klasy szkoły podstawowej. Jednak wkrótce potem zmuszeni byli wyjechać do Polski, gdzie przez pewien czas mieszkali w Wałbrzychu, a sam Szejwach mieszkał i uczył się w sierocińcu w Głuszycy, prowadzonym przez syjonistyczną organizację Bricha. W tym czasie rozpoczął naukę języka hebrajskiego.
W styczniu 1946 Weissowie przekroczyli nielegalnie granicę z Czechosłowacją, chcąc przedostać się do Palestyny. Później przez Bratysławę i Wiedeń znaleźli się w obozie przejściowym niedaleko Linzu. Następnie przedostali się do Włoch i dojechali do Rzymu. W tym samym czasie, na forum ONZ miało miejsce głosowanie na temat utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie (29 listopada 1947). 1 grudnia Weiss wypłynął z Genui do mandatu Palestyny.
Po przybyciu do Izraela, zmienił imię na Szewach (w języku hebrajskim szewach oznacza "chwała"[3]). Skierowano go do szkoły rolniczej Hadassim niedaleko Netanii. W tym czasie zaczął uprawiać wyczynowo sport. Już w 1954 roku był jednym z najlepszych sportowców w Izraelu (trenował lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów). W tym samym roku poszedł do wojska. Równocześnie jeździł traktorem i tańczył w grupie artystycznej. W Hadassim spotkał innego polskiego Żyda, Michaela Kasztana, który był jego nauczycielem o lewicowych poglądach. To m.in. dzięki niemu Szewach Weiss zbliżył się do lewicy.
W 1959 roku Weiss wziął ślub z Ester. W wojsku zaangażował się w życie kulturalne - został podoficerem do spraw kultury dla północnej części Izraela. Dzięki temu został dziennikarzem radiowym, gdzie przez 6 lat prowadził audycje. Był także twórcą szesnastu książek dla dzieci. Jednocześnie studiował na Wydziale Nauk Politycznych Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i Wydziale Prawa w Tel-Awiwie. W 1965 roku uległ wypadkowi samochodowemu, który zakończył jego karierę sportową. Był jednak jednym z pierwszych trenerów Miriam Sidranski, wielokrotnej mistrzyni Izraela w biegach.
W 1975 był założycielem Wydziału Mediów na Uniwersytecie w Hajfie i od tego roku był profesorem nauk politycznych na tej uczelni.
Od 1969 do 1981 był radnym w Hajfie, od 1977 do 1999 członkiem Komitetu Centralnego izraelskiej Partii Pracy (był jednym ze zwolenników Icchaka Rabina, podczas jego wewnątrzpartyjnej rywalizacji z Szimonem Peresem). Od 1981 był posłem do Knesetu (izraelskiego parlamentu). W latach 1988-1992 był wiceprzewodniczącym, a następnie w latach 1992-1996 przewodniczącym Knesetu (został wybrany na tę funkcję stosunkiem głosów 76:32, po latach tak opisywał swój wybór:
|
|
Był jedną z ostatnich osób, z którą rozmawiał premier Izraela Icchak Rabin zanim zginął z rąk żydowskiego nacjonalisty 4 listopada 1995 roku. Przy wielu okazjach reprezentował Kneset za granicą (w latach 1984-1999 był delegatem izraelskiego parlamentu do Rady Europy), a w latach 2000-2003 pełnił funkcję ambasadora Izraela w Polsce. Podczas swojej misji w Polsce brał istotny udział w polskim życiu publicznym, do czego przyczyniała się jego biegła znajomość języka polskiego. Od 2000 jest Przewodniczącym Rady Instytutu Pamięci Yad Vashem. Jednocześnie gościnnie prowadzi wykłady na temat historii i polityki Izraela na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Przez kilka lat współpracował z tygodnikiem "Wprost", a od 2011 r. z tygodnikiem "Uważam Rze". Publikuje także komentarze w "Rzeczpospolitej".
Jest autorem kilkudziesięciu książek: dla dzieci, z dziedziny nauk politycznych, zarządu miejskiego oraz na temat Holocaustu, w tym "Dziecko Holokaustu".
Jest wdowcem, ma dwójkę dzieci - córkę Ifat, syna Noama i wnuczkę Szirę. Biegle włada językiem hebrajskim, polskim, angielskim, jidysz i rosyjskim.
Jest też laureatem wielu innych nagród: