Szybowiec to statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna) nie posiadający własnego napędu, czyli silnika.
Spis treści |
Start szybowca odbywa się dzięki wyciągarce lub samolotowi (na szybowiskach górskich rozpędzano też szybowce przy pomocy gumowych lin, lub przez wykorzystanie tzw. startu grawitacyjnego; szybowiec jest staczany ze stoku, po nabraniu odpowiedniej prędkości przyrost siły nośnej powoduje możliwość oderwania się szybowca od powierzchni stoku). Po wyholowaniu na żądaną wysokość szybowiec wyczepia linę holującą i rozpoczyna samodzielny lot.
Unosi się dzięki sile nośnej powstającej na skrzydle. Prędkość postępowa uzyskiwana jest dzięki lotowi ślizgowemu, kosztem utraty wysokości. Szybowiec może wykorzystywać prądy termiczne lub prądy orograficzne w celu utrzymania lub zwiększenia wysokości i prędkości.
W przeciwieństwie do lotni jest sterowany za pomocą mechanizacji skrzydeł (lotek) oraz sterów poziomych i pionowych. Zmiana położenia wzdłuż osi pionowej (odchylenie) dokonuje się przy pomocy steru kierunku, wzdłuż osi podłużnej (przechylenie) dokonuje się przy pomocy lotek, a wzdłuż osi poprzecznej (pochylenie) dokonuje się przy pomocy steru wysokości.
Istnieje wersja szybowca z silnikiem – jest to motoszybowiec.
Szybowiec zazwyczaj posiada kadłub, skrzydło, statecznik poziomy i pionowy. Znane są przykłady innych konfiguracji (np. układ kaczki), ale nie zdobyły one popularności.
Pierwsze konstrukcje szybowców składały się ze skrzydeł i stateczników z drewnianymi dźwigarami i żebrami powleczonymi płótnem oraz prostego drewnianego kadłuba bez elementów chroniących pilota przed warunkami atmosferycznymi i wypadkami. Kolejne konstrukcje były bardziej zabudowane. Pojawiły się też szybowce mające pokrycie skrzydeł ze sklejki. Niektóre modele były metalowe, z duraluminium. Obecnie większość szybowców jest robiona z laminatu.
Istotnymi cechami każdego szybowca są takie parametry jak: doskonałość, obciążenie powierzchni, rozpiętość, prędkość minimalna, prędkość maksymalna.
Pionierem szybownictwa był Otto Lilienthal (1848-1896), który projektował różne modele maszyn latających bez napędu, przypominające dzisiejsze lotnie. Na własnych konstrukcjach wykonał ponad 2 tysiące krótkich ślizgów. Zginął w wyniku obrażeń doznanych podczas jednego z nich. Obecnie przyznawany jest medal Lilienthala za wybitne osiągnięcia w szybownictwie. Pierwszym Polakiem, który go otrzymał, był Tadeusz Góra (1918 – 2010) za przelot otwarty 577,8 km. Pierwsze szybowce konstruował w Polsce Czesław Tański (1862-1942).
|
||||||||||||||||