Tąpnięcie

Tąpnięcie jest jednym z zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie. Często błędnie utożsamiane z każdym wstrząsem sejsmicznym pochodzenia górniczego.

Tąpnięcie jest dynamicznym rozładowaniem energii potencjalnej sprężystości skał połączone z wyrzuceniem materiału skalnego do wyrobiska, lub zniszczeniem jego obudowy. Aby doszło do kumulowania energii sprężystej, w górotworze muszą być obecne skały sprężyste. Zdolność tych skał do kumulowania i oddawania takiej energii określa się tzw. energetycznym wskaźnikiem skłonności do tąpań $W_{ET}$, który w uproszczeniu określa na ile odbije się młotek, którym uderzymy litą skałę. Eksploatacja górnicza (czyli w przypadku górnictwa głębinowego drążenie korytarzy) narusza pierwotną równowagę górotworu. W pobliżu wyrobisk dochodzi do zwiększenia pierwotnych naprężeń wynikających z ciężaru wyżej leżących warstw i w przypadku przekroczenia doraźnej wytrzymałości skały na ściskanie, następuje zniszczenie jej struktury (czyli zgniecenie), które zapoczątkowuje bardzo gwałtownie przebiegający proces lawinowy kruszenia skał i rozładowywania nagromadzonej energii sprężystej. Przebieg tąpnięcia zbliżony jest do odpalenia w skałach nadmiernej ilości materiału wybuchowego.

Pierwsze tąpnięcie miało miejsce w kopalni rudy w Derbyshire w Anglii w XVIIIw. W Polsce tąpania występują od ponad 100 lat w kopalniach węgla kamiennego i od ponad 50 lat w kopalniach rudy miedzi.

Typy tąpnięć

O zaliczeniu tąpnięcia do danego typu decyduje położenie ogniska wstrząsu.

• Tąpania pokładowe
• Tąpania stropowe
• Tąpania spągowe

Największe tąpnięcia w Polsce odczuwalne na powierzchni

Kolejność	Kopalnia	Lokalizacja epicentrum - miasta	Siła (Skala Richtera)	Data/Godzina
1	KWK Rydułtowy-Anna	Rydułtowy	3.6	13.01.2005 18.34
2	KWK Centrum	Bytom-Radzionków-Ruda Śląska	3.5	12.12.2008 23.45
3	KWK Marcel	Wodzisław	3.4	08.03.2012 20.20
4	KWK Rydułtowy-Anna	Rydułtowy	3.2	30.03.2011 4.02
5	KWK Rydułtowy-Anna	Rydułtowy	2.9	19.03.2006 20.10
6	KWK Bobrek-Centrum	Bytom	2.9	05.02.2010 12.50
7	KWK Bobrek-Centrum	Bytom	3.9	28.02.2011 17.10

Zobacz też

• Aktywna profilaktyka tąpaniowa
• Odprężenie górotworu