Tęczyńscy

herb Topór

Tęczyńscy, średniowieczny polski ród możnowładczy herbu Topór. Być może wywodził się od palatyna Sieciecha, a ich domniemani przodkowie ("poronieni książęta" według Wincentego Kadłubka) mieli być właścicielami Tyńca, który skonfiskował im Kazimierz I Odnowiciel. Za panowania ostatnich Piastów oraz Jagiellonów Tęczyńscy byli najpotężniejszą rodziną w Małopolsce, wielu z nich pełniło ważne funkcje kasztelanów krakowskich i wojewodów krakowskich, posiadali ogromny majątek. Członkowie rodu działali aktywnie najpierw na rzecz zjednoczenia kraju po okresie rozbicia dzielnicowego, potem na rzecz unii z Litwą. Siedzibą rodu był zamek Tenczyn - jego budowę rozpoczął na początku XIV w. Nawój z Morawicy, a kontynuowali jego potomkowie. Od zamku tego członkowie rodu przyjęli nazwisko po przeniesieniu się tam z zamku w Morawicy.

Najbardziej znanymi członkami rodu byli:

Nawój z Morawicy (zm. 1331), kasztelan krakowski
Andrzej Tęczyński (zm. 1369), syn Nawoja, wojewoda krakowski
Jan Tęczyński (zm. 1405), syn Andrzeja (zm. 1369), kasztelan i starosta krakowski, bliski doradca Władysława Jagiełły
Andrzej Tęczyński (zm. 1461), brat Jana (zm. 1470), zabity przez mieszczan krakowskich, jego potomkowie przyjęli nazwisko Rabsztyńskich
Jan Tęczyński (zm. 1470), wnuk Jana (zm. 1405), wojewoda krakowski i lubelski, kasztelan krakowski
Sędziwój Tęczyński (zm. 1479), syn Jana (zm. 1470), rektor Akademii Krakowskiej
Zbigniew Tęczyński (zm. 1498), syn Jana (zm. 1470), doradca Kazimierza Jagiellończyka
Andrzej Tęczyński (zm. 1536), wnuk Jana (zm. 1470), wojewoda lubelski, sandomierski i krakowski, kasztelan krakowski, w 1527 otrzymał dziedziczny tytuł hrabiowski
Andrzej Tęczyński (zm. 1561), wnuk Jana (zm. 1470), wojewoda lubelski i kasztelan krakowski

Linia męska rodu Tęczyńskich wygasła w 1637, gdy zmarł Jan Magnus Tęczyński, wnuk Andrzeja (zm. 1561), wojewoda krakowski.

[edytuj] Zobacz też

J. Kurtyka, Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, Kraków 1997.