| Tadeusz Hilarowicz | |
| Data i miejsce urodzenia | 20 grudnia 1887 Warszawa |
| Data i miejsce śmierci | 5 lipca 1958 Łódź |
| Miejsce spoczynku | Stary Cmentarz w Łodzi |
| Zawód | prawnik, uczony |
| Narodowość | Polska |
| Tytuł | profesor zwyczajny |
| Alma Mater | Uniwersytet Lwowski |
| Małżeństwo | Jadwiga Bogucka |
| Dzieci | Maria |
| Odznaczenia | |
Tadeusz Hilarowicz[1] (ur. 20 grudnia 1887 w Warszawie, zm. 5 lipca 1958 w Łodzi) – polski profesor prawa administracyjnego, wykładowca akademicki, działacz społeczny i polityczny.
Był synem Józefa Nusbauma-Hilarowicza i Rozalii z Głębockich, bratem Henryka oraz wnukiem Hilarego.
Ukończył gimnazjum we Lwowie (1906), a także studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego (1910). W 1912 doktoryzował się z dziedziny prawa. Przed I wojną światową kształcił się na uczelniach w Berlinie i Paryżu. Pracował w administracji publicznej Austro-Węgier i II RP. W latach 1920–1921 pełnił funkcję referenta spraw spisko-orawskich przy Delegacie Rządu dla Małopolski[2]. W okresie 1918–1920 był zastępcą profesora na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był docentem i profesorem Wolnej Wszechnicy w Warszawie i Łodzi (1922–1939). W 1929 uzyskał prawo do prowadzenia wykładów z dziedziny prawa administracyjnego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizował się w prawie administracyjnym, konstytucyjnym, kościelnym, autorskim, a także sanitarnym. Wydał liczne prace poświęcone prawu administracyjnemu, w tym: „Zasada swobodnego ocenienia w nauce administracyi i w prawie administracyjnem austryackiem” (1917), „Środki prawne w polskiem postępowaniu administracyjno-politycznem na obszarze b. Królestwa kongresowego i Małopolski” (1923), „Najwyższy Trybunał Administracyjny i jego kompetencja” (1925), a także „Wprowadzenie w praktykę administracyjną” (1928).
Od 1921 do 1939 wykładał również w Szkole Dziennikarskiej przy Wolnej Wszechnicy Polskiej oraz w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie. Był wykładowcą Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (od 1922). Był zapraszany na wykłady zagraniczne: w 1925 wykładał w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców (Belgrad – Zagrzeb – Lublana), w następnym roku w Rumunii (Bukareszt).
Pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Instytutu Administracji przy Zarządzenia Stowarzyszenia Urzędników Państwowych. Był członkiem korespondentem Akademii Stanisława w Nancy, a także honorowym członkiem Rumuńskiego Instytutu Nauk Administracyjnych. Działał w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem, stał na czele jednego z oddziałów Ligi Morskiej i Kolonialnej. Związany z Królestwem SHS i Jugosławią, sprawował funkcję przewodniczącego Stowarzyszenia Przyjaźni Jugosłowiańskiej, a także prezesa Polsko-Jugosłowiańskiego Towarzystwa Naukowego[3]. Był jednocześnie prezesem Zarządu „Domu Polskiego nad Adriatykiem” w Splicie, następnie zaś członkiem jego rady nadzorczej[4].
W czasie II wojny światowej wykładał na tajnych kompletach w SGGW (1943–1944). W jego domu odbywały się również konspiracyjne posiedzenia Polskiego Instytutu Prawa Administracyjnego[5]. Po zakończeniu wojny organizował Wyższą Szkołę Nauk Administracyjnych w Łodzi, której był rektorem (1945–1947) i wykładowcą. Pełnił obowiązki rektora Akademii Służby Publicznej przy WSNA, a także dyrektora studium dziennikarsko-publicystycznego działającego przy Akademii. W tymże studium wykładał m.in. prawo prasowe[6]. Prowadził również wykłady na SGGW i Uniwersytecie Jagiellońskim, a także w Szkole Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości. Zorganizował Akademię Administracji w Olsztynie, zostając jej rektorem[7]. Działał na rzecz Warmii i Mazur. Był członkiem Warmińskiego Towarzystwa Naukowego[8]. Pełnił funkcję wiceprezesa łódzkiego Komitetu Przyjaciół Warmii i Mazurów, który organizował m.in. kolonie dla autochtonów z województwa olsztyńskiego[9]. Opowiadał się za utworzeniem w Olsztynie wyższej uczelni[10]. Udzielał się również na niwie serbołużyckiej, był m.in. przewodniczącym Komitetu Propagandy Państwowości Łużyckiej w Łodzi[11]. Wykładał w Seminarium Duchownym w Łodzi[12].
Od 1945 działał w Stronnictwie Demokratycznym, był m.in. kierownikiem Wydziału Administracyjno-Samorządowego Wojewódzkiego Komitetu SD w Łodzi[13] oraz członkiem Rady Administracyjno-Samorządowej przy Centralnym Komitecie SD[14]. Zasiadał w Radzie Naczelnej Stronnictwa (1949–1954). Sprawował mandat radnego Dzielnicowej Rady Narodowej Łódź – Śródmieście z rekomendacji SD[15] oraz mandat radnego Miejskiej Rady Narodowej Łodzi. Był szefem Dzielnicowego Klubu Radnych SD oraz Komisji Koordynacyjnej Klubów Radnych SD w Łodzi[16]. W latach 50. był przewodniczącym Koła Nauczycielskiego SD w Łodzi.
Od marca 1947 praktykował jako adwokat. Był członkiem Zespołu Adwokackiego nr 9 w Łodzi[17]. Zasiadał we władzach Zrzeszenia Prawników Polskich okręgu łódzkiego[18].
Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945, Medalem 10-Lecia Polski Ludowej, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[19], a także Orderem św. Sawy III stopnia.
Żonaty z Jadwigą Bogucką (Hilarowiczową). Miał córkę Marię (Hilarowiczównę)[20]. Zmarł w 1958 w Łodzi. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi[21].