Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2012-05 |
| Taekwondo | |
| Nazwa koreańska | |
| Hangul | 태권도 |
| Hancha | 跆拳道 |
| Transkrypcje języka koreańskiego | |
| poprawiona | Taegwondo |
| MCR | T'aegwŏndo |
| polska | Taekwondo |
| Wymowa | |
| IPA | [tʰɛ.kwʌn.do] |
| Przybliżona polska | Tekłondo |
Taekwondo[1] (hangul: 태권도; hancha: 跆拳道, [tʰɛ.kwʌn.do]) – narodowy sport i tradycyjna sztuka walki Korei. Początkowo zostało stworzone do celów militarnych, następnie zostało zaadaptowane do użytku cywilnego, jego twórcą jest gen. Choi Hong Hi. Obecnie jest jedną z pełnoprawnych dyscyplin olimpijskich.
Spis treści |
Nazwa taekwondo składa się z trzech fonetycznych elementów koreańskiej wymowy (hangul) wywodzących się z trzech znaków chińskich (hancha):
Dwa pierwsze znaki tae i kwon dotyczą funkcjonalnego i morfologicznego aspektu taekwondo, do nadaje im głębsze znaczenie i sens jako sportowi wywodzącemu się z bojowej sztuki walki. Taekwondo jest więc sztuką walki za pomocą nóg i rąk, jest też dyscypliną sportową angażującą całe ciało z użyciem obu rąk i obu nóg w ćwiczeniu technik samoobrony oraz walki sportowej, ukierunkowanych również na poprawę kondycji[2][3].
Nazwę taekwondo przyjęto 11 kwietnia 1955 r.[4], na spotkaniu większości koreańskich mistrzów sztuk walki, które odbyło się w celu połączenia i skodyfikowania wielu zróżnicowanych stylów (takich jak kwonbop, subak, taekkyeon i tangsudo).
Swoje pierwotne korzenie taekwondo opiera na tradycyjnych koreańskich sztukach walki, a jego historia jest związana z historią Korei.
W okresie 57 r. p.n.e. – 676 r. p.n.e. Półwysep Koreański podzielony był pomiędzy trzema dynastiami tworzącymi trzy odrębne królestwa: Koguryŏ, Silla i Paekche.
Istnieją przekazy historyczne świadczące, że już za czasów państwa Koguryŏ istniał prosty system walki. W 1935 japońska ekspedycja archeologiczna odkryła królewskie grobowce Muyong-chong oraz Kakchu-chong w Tungku, prowincja Hwando (Wandu) w Mandżurii. W obu grobowcach zauważono na sufitach freski przedstawiające stojących mężczyzn, którzy najprawdopodobniej ćwiczą taekkyeon, sztukę będącą pierwowzorem taekwondo[5].
Dowodem wiedzy o sztukach walki w Silla są natomiast dwa buddyjskie reliefy wykute w kamieniu, znajdujące się w grocie Sokkuram na terenie świątyni Pulguksa w Kyŏngju. Wyrzeźbione na płaskorzeźbach postacie stoją w pozycjach obronnych wykonując blok kumgang-maki, ćwiczony do dziś w taekwondo. Ówczesne państwo Silla było znane z rycerzy Hwarang, którzy nauczeni byli wiary buddyjskiej, zasad kultury i dobrego wychowania oraz sztuki wojennej obejmującej jazdę konną, łucznictwo (kiundo), szermierkę (gum do), zapasy (sirum) oraz walkę wręcz. Nie można jednoznacznie stwierdzić jakie systemy walki byłu ćwiczone przez rycerzy Hwarang. Były to prawdopodobnie taekkyeon oraz powstały w Paekche subak[5].
Od tamtego czasu zarówno taekyen, jak i sudok, w mniejszym lub większym stopniu, uczestniczyły w życiu kulturowym oraz koreańskich strukturach militarnych. W 1919 wraz z rozpoczęciem okupacji Korei przez wojska japońskie rozwiązano armię koreańską, a uprawiania sztuk walki było karane długoletnim więzieniem lub śmiercią. Obie sztuki walki musiały być uprawiane i kultywowane w konspiracji lub poza granicami Korei[5].
Po odzyskaniu niepodległości w 1945 Koreańczycy ponownie mogli kultywować tradycje swoich przodków, a w tym jawnie uprawiać sztuki walki. 36 lat okupacji sprawił, że style taekkyeon i subak zostały rozbite na wile odmian, a każdy z mistrzów założycieli uważał, ze jego system jest najlepszy[4].
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.Poza taekkyeon oraz subak (soobak) wpływa na kształt obecnych technik taekwondo miały także kwonbop, tangsudo oraz kongsudo.
Początkowo istniały dwa style taekwondo. Jeden pochodzący z Kukkiwonu, będący obecnie dyscypliną olimpijską i regulowany przez World Taekwondo Federation (WTF) oraz drugi regulowany przez International Taekwon-Do Federation (ITF). W 2002, wyniku sporów spadkowych powstałych po śmierci gen. Choi Hong Hi, ITF podzielił się na trzy odrębne organizacje o jednakowych nazwach.
Największymi organizacjami taekwondo o zasięgu światowym są:
Istnieje też szereg mniejszych, prywatnych zrzeszeń i federacji międzynarodowych, które powstały na kanwie dynamicznego wzrostu taekwondo WTF i ITF na świecie, np.:
Organizacja założona 22 marca 1966 r.[6], w Polsce reprezentowana przez Polski Związek Taekwon-do (PZT) , Ogólnopolską Organizację Taekwon-do ITF (OOTKD) oraz przez Polskie Zrzeszenie Taekwon-do ITF Poland Taekwon-do ITF Choi Jung Hwa(PZTkd ITF).
Po śmierci gen. Choi Hong Hi federacja ITF podzieliła się na kilka odłamów. Dyskusje dotyczące osoby nowego prezydenta i kierunków działania doprowadziły do powstania w 2002 trzech organizacji używających tej samej nazwy:
Każda z powyższych trzech organizacji prowadzi własny system rozgrywek sportowych, organizuje swoje mistrzostwa Europy i świata.
Wyrokiem Sądu w Wiedniu z 27 października 2005 r. potwierdzono, że legalnie działającymi władzami International Taekwon-Do Federation są:[potrzebne źródło] prezydent – Trân Trieu Quân, zastępca prezydenta – Pablo Trajtenberg, sekretarz – Thomas MacCallum, skarbnik – Wim Bos. Tym samym, sąd uznał przewodnictwo Chang Unga za niezgodne z prawem. Wyrok ten jednak został później uznany za błędny[potrzebne źródło]. Wkrótce potem na stronie ITF „północnokoreańskiego” ukazał się dokument z przesłuchania sądowego 16 stycznia 2006, w którym wskazano na błędy związane z wydaniem wyżej przytoczonej decyzji[potrzebne źródło]. Należy się spodziewać dalszych rozstrzygnięć prawnych w bliskiej przyszłości.
28 stycznia 2011 r. sąd w Wiedniu wydał wyrok prostujący, według którego prof. dr hab. Chang Ung jest prawnym prezydentem International Taekwon-do Federation. Obsadzenie przez niego stanowiska w 2002 r. odbyło się zgodnie z prawem przez tzw. kooptację (uzupełnienie składu zarządu). Kosztami procesu w wysokości 106 365,74 Euro obciążono Niemiecki Związek Taekwondo jako reprezentanta "ITF-u Wiedeńskiego". Wyrok podlega zaskarżeniu w sądzie wyższej instancji. Źródło: http://itfpoland.org.pl/
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.Organizacja założona 28 maja 1973, w Polsce reprezentowana przez Polski Związek Taekwondo Olimpijskiego. Federacja zajmuje ogólnoświatową promocją taekwondo jako dyscypliny olimpijskiej.
Global Taekwondo Federation (GTF) – organizacja będąca odłamem ITF, założona w roku 1990 przez Park Jung Tae pod nazwą Unitek International Taekwo-do Federation (UITF), w Polsce reprezentowana przez Polską Unię Taekwondo (PUT) oraz Polską Federację Taekwondo (PFT). Zarówno PFT, jak i PUT są również zrzeszone Taekwondo International (TI) – międzynarodowej federacji powstałej w 1991 w Wielkiej Brytanii oraz innych zrzeszeniach.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Stopień zaawansowania oraz umiejętności zawodnika taekwondo odzwierciedla noszony przez niego pas. Wyróżnia się 10 stopni uczniowskich (geup 급, zlatynizowany jako gup lub kup)) oraz 10 stopni mistrzowskich (dan 단) (w ITF – do 9), gdzie 10 kup jest stopniem najniższym, a 10 dan jest stopniem najwyższym.
Stopnie dan są zwyczajowo przedstawiane belkami w postaci cyfr rzymskich naszytych na czarnym pasie.
W taekwondo WTF stopnie do 9. dan uzyskiwane są w wyniku egzaminu, jedynie stopień 10. dan jest nadawany za zasługi. W WTF istnieją również cztery stopnie pum 품 (zlatynizowane jako poom) – tzw. „młodzieżowe” odpowiednik stopni mistrzowskich dla dzieci. Stopnie 1.-3. poom przyznawane są ćwiczącym poniżej 15 roku życia, natomiast czwarty poom – poniżej 18 roku życia.
| Stopień | Pas | Uwagi i symbolika |
|---|---|---|
| 10. kup |  |
Pas biały noszony przez początkujących, oznacza czystość i otwartość na wiedzę. Tak jak czysta kartka na której zaczynają się pojawiać umiejętności zawodnika. |
| 9. kup |  |
|
| 8. kup |  |
Pas żółty symbolizuje nasionko które zostało zasiane w adepcie Taekwondo lub piasek, jak wiadomo piasek nie jest bardzo stabilny i pewny, tak jak umiejętności zawodnika. |
| 7. kup |  |
|
| 6. kup |  |
Pas zielony oznacza roślinę, która pnie się w górę i wypuszcza swoje pędy. |
| 5. kup |  |
|
| 4. kup |  |
Pas niebieski symbolizuje niebo, w którego kierunku pnie się roślina. |
| 3. kup |  |
|
| 2. kup |  |
Pas czerwony (dawniej brązowy) ostrzega potencjalnych przeciwników przed umiejętnościami adepta, których użycie w walce może być dla nich niebezpieczne, w przyrodzie kolor czerwony jest kolorem ostrzegawczym. Symbolizuje on bardzo wysokie umiejętności przeciwnika. |
| 1. kup |  |
|
| 1. do 4. poom |  |
Pas czarny łączy wszystkie kolory i dlatego jest kolorem mistrzów. Jest przeciwieństwem białego, co oznacza wysoki poziom wyszkolenia i wiedzy w taekwondo. Symbolizuje także brak czułości na strach oraz ciemne moce. |
| 1. do 9 dan |  |
Podstawową strukturę taekwondo jako systemu walki można podzielić na:
Elementem łączącym cztery powyższe składowe jest technika.
Podstawę taekwondo stanowią: system założeń filozoficzno-moralnych, techniki podstawowe (przede wszystkim nożne), ściśle określone układy formalne – w organizacji WTF jest 17 (+ 8 starszych, nieuznawanych obecnie za oficjalne) układów zwanych poomse (lub poomsae), w ITF 24 układy zwane tul, w GTF ćwiczy się układy z ITF jak również układy specyficzne dla GTF – łącznie 30 układów. Współzawodnictwo sportowe obejmuje przede wszystkim walkę i układy formalne. Rozgrywa się również inne konkurencje, np. w federacji ITF są to techniki specjalne i testy siły, a w WTF konkurencje sprawnościowe.
.jpg&filetimestamp=20081005004501)
Początkowo formami w WTF były Palgue, zbliżone do form karate. Obowiązywały w wymaganiach na stopnie od 8 do 1 kup:
Poomse Taeguk (wymowa Te-gok) zastąpiły z czasem Palgue:
Poomse wymagane na poszczególne stopnie mistrzowskie noszą nazwy:
1. dan (Cho Dan)
2. dan (I Dan)
3. dan (Sam Dan)
4. dan (Sa Dan)
5. dan (O Dan)
6. dan (Yuk Dan)
W ITF istnieją 24 układy formalne, mające symbolizować 24 godziny doby. Zdaniem gen. Choi Hong Hi nawet najdłuższe życie jest niczym jedna doba w obliczu wieczności[potrzebne źródło]. Ta grupa układów określana jest jako tul, Chang-Hon hyong lub Chon-ji (od nazwy pierwszego z nich), a ich autorstwo przypisuje się mistrzom Nam Tae Hi i Han Cha Kyo[potrzebne źródło].
Układy wymagane na stopnie uczniowskie (10–1 kup)
Podczas egzaminu na 1 dan obowiązują te same układy co na 1 kup.
Układy formalne na stopnie mistrzowskie (1-9 Dan):
W GTF istnieje 30 układów formalnych. 24 z nich to układy ITF – z tym, że zamiast Juche powrócono do Ko-Dang Układy formalne GTF:
Zasady etyczne taekwondo wg mistrza Choi Hong Hi:
Przysięga Taekwon-Do ITF:
Taekwondo jest szeroko rozpowszechnioną na świecie sztuką walki. Styl ten charakteryzuje duża ilość kopnięć, w tym szczególnie widowiskowych technik z wyskoku. Opanowany na wysokim poziomie gwarantuje on pełne wykorzystanie siły i szybkości, na jakie stać ludzkie ciało[potrzebne źródło].
Najwidoczniejsza różnica między stylami walki reprezentowanymi przez trzy główne organizacje taekwondo jest taka, że regulaminy zawodów ITF i GTF pozwalają uderzać w twarz pięścią (w rękawicy), a regulamin WTF tylko nogą (pięścią można uderzać tylko w korpus – dlatego w WTF stosuje się głównie techniki nożne).
Na zawodach organizowanych przez organizacje ITF i GTF walczy się w tzw. lekkim kontakcie, a w zawodach organizowanych przez WTF w tzw. pełnym kontakcie[potrzebne źródło], rozumianym tutaj jako dopuszczalność zadawania ciosów z pełną siłą, w odróżnieniu od formuły full contact w kick-boxingu.
Podstawową różnicą jest fakt, że w WTF dozwolony jest full contact (kopnięcia zadawane z pełną siłą) oraz możliwość wygrania walki poprzez KO (knock out), podczas gdy w ITF zawody ryzgrywane są w tzw. light contact, a zawodnicy za stosowanie zbyt mocnych uderzeń są karani bądź dyskwalifikowani. Kolejną różnicą która rzuca się w oczy jest garda – w WTF, zależnie od stylu walki i sytuacji, występuje niska garda, chroniąca tułów (przybierana w pozycji gotowości), lub nie występuje wcale. Jest to wynikiem obowiązujących przepisów, gdzie uderzenie pięścią w twarz jest zabronione. W rezultacie zawodnicy stosują głównie kopnięcia, które są bardzo widowiskowe, silne i złożone koordynacyjnie. Taki system walki pozwolił jednocześnie stworzyć dyscyplinę całkowicie różną od dotychczasowych form kick-boxingu. W ITF, zależnie od stylu walki zawodnika i sytuacji, jest zbliżona do tej z boksu, kick-boxingu lub muay-thai (ręce są szerzej rozstawione niż w gardzie bokserskiej w celu ochrony przed kopnięciami obrotowymi). Spotyka się też gardę z przednią ręką nisko, tylną na wysokości głowy. Wizualnie walka ITF przypomina walkę kick-boxingu w formule semi-contact.
W regulaminie ITF walki eliminacyjne seniorów składają z dwóch dwuminutowych rund, w przypadku juniorów rundy trwają po 1,5 minuty. Według regulaminu WTF walki z trzech dwuminutowych rund. Przerwy między rundami w trwają po 1 minutę.
W walkach ITF powierzchnie uderzające stanowią: przednia i wierzchnia część pięści (apjuomuk, dungjoomuk) oraz każda część stopy do wysokości stawu skokowego. W WTF są to: przednia część pięści (pa-run ju-mok) – niezależnie od kąta, toru ruchu czy umiejscowienia pięści – i część nogi poniżej kostki. W obu regulaminach nie są dozwolone ataki golenią lub kolanem.
W ITF powierzchniami punktowanymi są przednie oraz boczne powierzchnie głowy i szyi, a także przednie oraz boczne powierzchnie tułowia od szyi do kolców biodrowych górnych przednich. W WTF dozwolone powierzchnie stanowią powierzchnie 'haechyo, sygnalizowanie niecelności trafienia przeciwnika (np. kopnięcie w rękę), celowe przedłużanie przerw w walce (np. poprawianie sprzętu, ospałe (powolne) reagowanie na komendy sędziego), podawanie ręki po komendzie sijak.
Taekwondo WTF zawitało na igrzyskach olimpijskich w Seulu (1988) oraz w Barcelonie (1992) jako dyscyplina pokazowa. W Seulu (1988) Polskę reprezentowali: Wojciech Kowalski, Mariusz Zdonek i Piotr Radke[9].
Od igrzysk olimpijskich w Sydney (2000), Taekwondo WTF jest pełnoprawnym sportem olimpijskim. W Atenach (2004) Polska była reprezentowana w kategorii do 57 kg przez Aleksandrę Uścińską[10] z Poznania[11]. W swojej pierwszej walce (1/8 finału) Polka przegrała na punkty 2:11 z Hiszpanką Sonią Reyes[12]. Trenerem zawodniczki był Lee Soo Kwang[13].
Walki olimpijskie w Taekwondo WTF odbywają się w następujących kategoriach wagowych:
Z uwagi na odmienne kategorie wagowe na IO i mistrzostwach świata czy kontynentalnych do Igrzysk Olimpijskich rozgrywane są turnieje kwalifikacyjne: 1 światowy oraz kontynentalne.
Taekwondo uważane jest za dziedzictwo kulturowe Korei, dlatego na treningu oraz na zawodach stosuje się przeważnie terminologię oryginalną, w języku koreańskim[14]. W taekwondo używane są komendy i polecenia w języku koreańskim, podstawowe z nich zaprezentowano w poniższej tabeli.
| Latynizacja | Hangul | Znaczenie |
|---|---|---|
| Charyeot | 차렷 | Uwaga, baczność |
| Kyongle | 경례 | Ukłon |
| Baro | 바로 | Powrót |
| Shwieo | 쉬어 | Spocznij (relaks) |
| Kihap | 기합 | Okrzyk |
| Junbi | 준비 | Przygotować się |
| Shijak | 시작 | Start |
| Gallyeo | 갈려 | Przerwa |
| Gyesok | 계속 | Kontynuować |
| Guman | 그만 | Zatrzymać, (stop) |
| Dwiro dora | 뒤로 돌아 | Obrót przez plecy (180 stopni) |
| Haesan | 해산 | Odwołać |
|
|||||||
|
|||||||
