Tampere

	Tampere
	Herb Tampere
	; Tampere
Państwo	Finlandia
Prowincja	Finlandia Zachodnia
Burmistrz	Timo P. Nieminen
Powierzchnia	687.98 km²
Wysokość	76 m n.p.m.
Ludność (31.12.2007); • liczba ludności; • gęstość	; 209 535; 400.32 os./km²
Nr kierunkowy	03
Kod pocztowy	FIN-33101
	Położenie na mapie Finlandii ; Tampere
	61°30′N 23°45′E / 61.5, 61.5Na mapach: 61°30′N 23°45′E / 61.5, 61.5
	Strona internetowa miasta

Cerkiew w Tampere

Kaskada między jeziorami w Tampere

Tampere szw. Tammerfors, (ros. Тампере) – miasto w południowej Finlandii leżące między jeziorami Näsijärvi i Pyhäjärvi, w prowincji Häme. Różnica poziomów jezior wynosi 18 metrów, połączone są kaskadą Tammerkoski, na której się znajduje jedna z ważniejszych siłowni. Jeden z największych ośrodków przemysłowych w kraju, przez co bywa nazywane "Manchesterem Finlandii"^[1]^[2]. Ludność: ponad 209 tys. mieszkańców, aglomeracja – 340 tys. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Nokia, Pirkkala, Kangasala i Aito. W mieście znajduje się część koncernu Metso Automation (przemysł papierniczy, mineralny i automatyka przemysłowa). Uniwersytet założony w 1925 r., uniwersytet techniczny w 1972 r. W mieście działał także polski konsulat honorowy (obecnie nieaktywny).

[edytuj] Historia

Ważny ośrodek handlowy w XIX-XX wieku. Jedna z ważniejszych osad regionu Häme. Prawa miejskie otrzymało w 1779 roku od króla Gustawa III. Od tego momentu szybko zaczął rozwijać się przemysł, a miasto zaczęło się rozrastać. Szybko pojawiły się pierwsze zakłady przemysłowe i parki. Rozwój przyspieszył się w 1819 roku, kiedy car Aleksander I wydał rozkaz rozbudowy miasta. Do połowy XIX miasto było najbardziej uprzemysłowione w Finlandii. Pod koniec XIX wieku powstało tam dużo budynków użyteczności publicznej. W 1905 Józef Stalin spotkał się z Leninem w tym mieście. W 1918 roku miasto było ważnym punktem oporu rewolucjonistów fińskich. W okresie międzywojennym nie doszło do większych zmian w mieście. Po II wojnie światowej rozwinął się nowoczesny przemysł i powstało mnóstwo nowoczesnych budynków. W dzielnicy Nokia powstała firma o tej samej nazwie. W latach 60. miasto to opisał John Sykes – amerykański pisarz. W 1999 roku podpisano tu tzw. Agendę z Tampere. Miasto jest obecnie bardzo znane na świecie, m.in. z festiwali filmowych.

[edytuj] Zabytki

W Tampere znajduje się znaczna ilość parków i starych fabryk. Zabytków jest ponad 53.

Katedra budowana w latach 1902-1907 w stylu secesji przez architekta Larsa Soncka, słynne freski i malowidła ścienne Hugo Simberga
Särkänniemi – ośrodek rekreacyjny wraz z lunaparkiem, Muzeum Sztuki im. Sary Hildén oraz wieżą panoramiczną Näsinneula
Muzeum Sztuki im. Sary Hildén z 1893 roku – muzeum sztuki współczesnej
Näsinneula, wieża panoramiczna (1971) z obracającą się restauracją, wysokość 168 m.
Dawne Fabryki Finlaysona w centrum miasta, przy kaskadzie Hämeenkoski, obecnie ośrodek rozrywkowy z muzeami, restauracjami, kinami itp.
Most Hämeensilta (1928) nad kaskadą Hämeenkoski, z rzeźbami Väinö Aaltonena
Muzeum domków robotniczych Amuri (Amurin työläismuseokortteli) z 1880 roku przedstawiające warunki, w jakich mieszkali robotnicy fabryki Finlaysona aż do lat 70-ych XX wieku, w dzielnicy Amuri
Vanha kirkko (Stary Kościół), drewniany kościół luterański z 1825 r. w centrum miasta, przy Keskustori (Rynek Centralny)
neorenesansowy Ratusz miejski z 1890 roku przy Keskustori (Rynek Centralny)
Teatr Miejski (Kaupunginteatteri) z 1912 roku
Biblioteka miejska Metso (Głuszec) z 1986. Widziana z góry kształtem przypomina ptaka. Jedna z największych bibliotek publicznych w Finlandii, wybudowana przez architektów Raili i Reimę Pietilä
Muzeum im. Lenina w Domu Robotniczym (Työväentalo), jeden z ostanich muzeów poświęconych rosyjskiemu przywódcy rewolucyjnemu Włodzimierzowi Leninowi, który po raz pierwszy w Tampere spotkał Józefa Stalina podczas tajnego spotkania Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji w 1905 r.
Park Pyynikki. Założony w drugiej połowy XIX wieku z wieżą widokową, teatrem letnim i cmentarzem. Jest to las w centrum miasta!
Pispala, stara robotnicza dzielnica domków drewnianych na wysokie ozie, na północ od centrum miasta. W Pispali mieszkali i tworzyli m.in. poeci Lauri Viita i Aaro Hellaakoski, piosenkarz Olavi Virta, reżyser Aki Kaurismäki oraz pisarz Hannu Salama. Pispalę opisali w swoich utworach m.in. pisarz F. E. Sillanpää i pisarz Lauri Viita (powieść Moreeni, po polsku Moreny, Wydawnictwo Poznańskie, 1970, przeł. Krzysztof Radziwiłł).
Hala Targowa (Kauppahalli) przy głównej ulicy Hämeenkatu
funkcjonalistyczny dworzec kolejowy /Tampereen rautatieasema) z 1936 r., zaprojektowany przez architektów Eero Seppälä ja Otto Flodina
Park Hämeenpuisto z 1830 roku
Park Koskipuisto z 1900 roku
Park Vilhelm von Nottbeckin puisto z 1770 roku. Najstarszy park w Tampere
Park Näsinpuisto z 1900 roku
Park Eteläpuisto z 1915 roku
Park Sorsapuisto z 1920 roku
Lasten liikennpuisto z 1956 roku. Jeden w późniejszych parków
Pyynikin kirkkopuisto z 1785 roku
Tampere Stadion z połowy XX wieku
Fabryka Finlaysona z 1907 troku. Zbudowana przez szkockiego przemysłowca.
Zakład włókienniczy z 1783 roku.
Zakład tekstylny z ok. 1820 roku
Prawosławna cerkiew św. Aleksandra Newskiego z 1895 r.
Kościół Aleksanterin kirkko z 1881 r. w Parku Hämeenpuisto, neogotycki kościół poświęcony carowi Aleksandrowi II, który w Finlandii był bardzo lubiany
Kościół Kalevan kirkko z 1966 roku w dzielnicy Kaleva, słynny modernistyczny kościół zaprojektowany przez Raili i Reimę Pietilä
Kościół Viinikan kirkko z pierwszej połowy XIX wieku
Kościół Harmalan kirkko z początku XX wieku
Kościół Messukylän kirkko z 1879 roku. kościół neogotycki
Kościół Hervannan kirkko z początku XX wieku
Kościół Finlaysonin kirkko z końca XIX wieku
Kaplica Vasala z ok. 1880 roku
Cmentarz Vasala z ok. 1850 roku
Kościół Aitolahden kirkko z ok. 1700 roku. Stary kościół położony w dzielnicy Aito
Kościół Teiskon kirkko z ok. 1890 roku
Kościół w Tesomie z 1978 roku
Kościół w Pispali z 1968 roku