Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyTantryzm - w hinduizmie i dźinizmie tradycja duchowego rozwoju oparta na filozofii monistycznej, uznającej, że wszystko, co istnieje, stanowi manifestację jednego bytu. W buddyzmie system praktyk umożliwiający bezpośredniego doświadczenie natury rzeczywistości, na temat której "wnioskuje się" (wg tzw. prawomocnego poznawania, sanskryt. pramana, ang. logic/valid cognition) w teoriach buddyzmu takich jak madhjamaka i jogaczara.
Spis treści |
Tantra (dewanagari तन्त्र ) dosłownie znaczy "narzędzie służące do rozciągania (świadomości)", od sanskryckiego rdzenia tan- "ciągnąć" z przyrostkiem -tra (por.: mantra, jantra): tanyate, vistaryate dźnianam, anena iti tantram (rozciąga, rozszerza poznanie, dlatego nazywana jest tantrą[1]).
Dziamgon Kongtrul Lodro Thaje w Skarbnicy Wiedzy Encyklopedycznej Buddyzmu (wylie. shes bya kun la khyab pa’i mdzod) podaje znaczenie słowa tantra:
Etymologicznie, słowo tantra wywodzi się od słowa wątek tkaniny, nici która biegnie nieprzerwanie tworząc utkaną całość materiału. Po tybetańsku słowo oznacza "kontynuację". Oba te terminy odnoszą się zgodnie z perspektywą (według wadżrajany) jakoby obecność była w swojej esencji zawsze pierwotna, nigdy nie stworzona, niezniszczalna, poza wszelkimi odniesieniami istnienia bądź nie istnienia czy dualizmu subiekt - obiekt[2]. Kruche i niepełne doświadczenia dualizmu i konceptualizmu można z kolei porównać do łaty naszytej na materiał - ma ograniczoną powierzchnię i z biegiem czasu może się oderwać. W szczególności, słowo "kontynuacja" odnosi się do zrealizowania najsubtelniejszego stanu obecności zwanego Przejrzyste Światło poprzez tantry Jogi Najwyższej nawet już za życia praktykującego, stanu którego kontynuacja zawsze trwała od poprzednich odrodzeń reinkarnacji i nie będzie przerwana aż do "Doskonałego Oświecenia" poza Sansarą.
Adepci tantry nie wykluczają żadnego przejawu życia i świata, uznając, że wszystko może być umiejętnie użyte na drodze oświecenia. Stosują w tym celu różnego rodzaju praktyki, zawierające elementy jogi, medytacji, takie jak tummo i tsalung, przekazywane często jedynie ustnie w nieprzerwanej linii od nauczyciela do ucznia. W szczególności w praktyce tantr Jogi Najwyższej buddyzmu tybetańskiego umysł i ciało nie traktuje się osobno, lecz pracuje się z nimi, poprzez subtelną sieć kanałów, wiatrów i esencji poruszającymi się w ciele, by stopniowo "budować" sobie dostęp do natury umysłu zwanej Przejrzyste Światło. Na Zachodzie tantra przywołuje na myśl przede wszystkim otwarty i szczery stosunek do seksu, jako że podejście to różni się znacznie od znanego nam stereotypu duchowości - ascezy.
Według szkół buddyzmu tybetańskiego sakja, kagyu i gelug wyróżnia się cztery klasy tantr: (1) tantry Kryja, (2) tantry Czarja, (3) tantry Jogi, (4) tantry Jogi Najwyższej. W Japonii również istnieją nauki tantryczne linii przekazu shingon. Są to dogłębne nauki również mówiące o naturze umysłu, które można porównać do tantr klas Kryja, Czarja, Jogi. We wszystkich klasach tych tantr kultywuje się w praktyce cztery rodzaje czystości: (1) czyste formy, tzn. jidamy, (2) czyste miejsce, tzn. mandala, tzw. pałac jidama z otoczeniem, (3) czyste widzenie, tzn. jedność "pustości" i błogości, (4) czystą aktywność - nieograniczoną, dla pożytku wszystkich istot. W szkole ningma natomiast w miejsce klasy tantr Jogi Najwyższej przyjmuje się trzy klasy tantr, zwane tantrami wewnetrznymi: Maha Joga, Anu Joga i Ati Joga - inaczej zwana dzogczen.
Praktyka tantr wymaga ponadto przestrzegania buddyjskich ślubowań (sanskryt: samaya) bodhisattwy i nakazów tzw. "indywidualnego wyzwolenia" (tj. wyrzeczenia się zbędnych i przeszkadzających czynów związanych ze splamieniami umysłu i z przyczynami cierpienia dukkha, np. poprzez przestrzeganie pięciu podstawowych nakazów osób świeckich Vinai, powstrzymanie się od dziesięciu niewłaściwych czynów i nie uleganie tzw. ośmiu światowym (doczesnym) troskom (o materialny dobrobyt lub jego brak, uznany społeczny status bądź pogardę, o wyrazy społecznego uznania bądź nagany, posiadanie przyjemności zmysłów bądź ich nieposiadanie). W praktyce tantr bardziej zaawansowanych, tj. tantr jogi i tantr jogi najwyższej, dochodzą jeszcze ślubowania i nakazy tantryczne. Wszystkie te ślubowania odnoszą się od kodeksów postępowania tzw. "trzech pojazdów" buddyzmu tybetańskiego, tj. hinajany, mahajany i wadżrajany. W celu rozwinięcia postaw indywidualnego wyzwolenia, bodhisattwy i tantrycznych związanych z owymi ślubowaniami zwykle przed praktyką tantr otrzymuje się od mistrza/mistrzyni tantr praktyki wstępne nyndro bądź praktykę lamrim, np. tak jak jest to opisane w artykule o praktykach mahamudry.
Elementy charakterystyczne dla tantryzmu zawiera prawie każda tradycja przynależąca do hinduizmu [3]. Hinduistyczne rytuały tantryczne są rozwinięciami rytuałów wedyjskich [4]. Znaczenie ich zachowało się również współcześnie np. w kulturze świątynnej południowoindyjskich stanów Tamil Nadu i Kerala [5].
W hinduizmie istnieją różne szkoły tantryczne, w tym Kaula Tantra, Miszra Tantra i Samaja Tantra.
Samaja Tantra
Samaja Tantra nazywana jest również "Tantrą prawej ręki". Uczniowie Samaja Tantry praktykują medytację na ćakrze sahasrara. Zdobywają również wiedzę o ćakrach, nadi i pranach.
Samaja Tantra uważana jest za najczystszą i najbardziej duchową z trzech ścieżek tantry.
Miszra Tantra
Uczniowie Miszra Tantry praktykują medytację oraz praktyki zewnętrzne, mające na celu otworzenie ćakry anahata.
Kaula Tantra
Kaula Tantra nazywana jest również "tantrą lewej ręki". Jej adepci medytują nad energią kundalini i wykorzystują praktyki zewnętrzne (najczęściej seksualne) w celu otworzenia ćakry muladhara. Uważa się, że praktyki te są często nadużywane w szkodliwy sposób.
|
|||||||||||||||||||||||||||
