Taurogi

Taurogi
Herb Taurogów
Miasto Taurogi
Państwo	Litwa
okręg	tauroski
burmistrz	Pranas Petrošius
Powierzchnia	13,87 km²
Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość	28 504 2055 os./km²
Nr kierunkowy	446
Kod pocztowy	LT-5900
Miasta partnerskie	Kutno Polska Bełchatów Polska
Położenie na mapie Litwy Taurogi
55°15′N 22°17′E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

tzw. zamek w Taurogach

Taurogi (lit. Tauragė wymowa, żmudz. Tauragie, niem. Tauroggen) – miasto w zachodniej Litwie. 31 tys. mieszkańców w 2001. Siedziba okręgu tauroskiego.

W mieście rozwija się przemysł maszynowy, włókienniczy, ceramiczny i spożywczy. Najważniejsze zabytki: zamek Radziwiłłów, później Zubowów (kompletnie przebudowany w XIX w.), kościół ewangelicki Martynasa Mažvydasa oraz kościół katolicki św. Trójcy. W zamku obecnie mieści się Muzeum Historyczne, natomiast w dawnej siedzibie sowieckiej służby bezpieczeństwa zlokalizowano Muzeum Zesłań. Taurogi są miastem partnerskim Kutna i Bełchatowa.

Położenie geograficzne

Taurogi położone są na Liwie nad rzeką Jurą, 63 km na północny zachód od Rosieni, 25 kilometrów od obwodu kaliningradzkiego (Rosja).

Etymologia

Według legendy nazwa Taurogi pochodzi od dwóch słów: tauras (tur) i ragas (róg), rzekomo w dawnych czasach tam, gdzie dziś jest położone miasto ludzie zbierający grzyby znaleźli rogi tura.

Historia

Według najstarszych znanych dokumentów^{[potrzebne źródło]} w 1499 na terenie obecnych Taurogów stał dwór Pajuris.

Właścicielem Taurogów na początku XVI w. był Bartosz, fundator kościoła i pierwszej szkoły na Żmudzi (1507). Ok. 1550 część dóbr tauroskich nalażała do Melchiora Szemiota, który przeszedł na luteranizm. Przy tej okazji zawłaszczył fundusz kościelny, który parafia katolicka odzyskała dopiero w 1641. Od 1567 w Taurogach działał urząd celny. W XVII w. większość dóbr turoskich należała do Radziwiłłów z tzw. linii birżańskiej. Taurogi były siedzibą księcia Bogusława Radziwiłła (1620–1669) znanego z sienkiewiczowskiego "Potopu". W 1687 dziedziczka Taurogów księżniczka Ludwika Karolina Radziwiłówna (o jej rękę dla syna – królewicza Jakuba zabiegał m.in. król Jan III Sobieski) poślubiła Ludwika księcia neuburskiego. Po jej śmierci na skutek skomplikowanych działów spadkowych, Taurogi i Sereje odziedziczył elektor brandenburski Fryderyk III Hohenzollern (1657–1713), od 1701 panujący jako król Prus Fryderyk I.

Zarówno Bogusław Radziwiłł, jak i jego córka i dziedziczka księżniczka Ludwika Karolina Radziwiłłówna (1667–1695) byli patronami ewangelicyzmu na terenie Taurogów. Staraniem króla Prus Fryderyka I w Taurogach wyremontowano kościół reformowany i luterański. Z czasem luteranie zdominowali w Taurogach wyznawców kościoła reformowanego. W 1702 biskup żmudzki Kazimierz Pac ufundował drewniany kościół pw. św. Trójcy spalonego kościoła zbudowanego przez Bartosza.

Okres rozbiorów

Po III rozbiorze Polski Taurogi znalazły się w granicach Imperium Rosyjskiego. Caryca Katarzyna ofiarowała pobliski Jurbork swojemu faworytowi Płatonowi Zubowowi. W 1798 król pruski zrzekł się swoich praw do Taurogów i zostały one nabyte przez Zubowa, które potem sprzedał je skarbowi carskiemu. W Taurogach 21 czerwca 1807 car Aleksander podpisał zawieszenie broni, które poprzedziło traktat pokojowy z Napoleonem w Tylży. 30 grudnia 1812 w młynie Pożerunach pod Taurogami, sprzymierzeniec Napoleona dowódca korpusu armii pruskiej generał Hans Yorck podpisał konwencję o neutralności z rosyjskim generałem Iwanem Dybiczem. Na jej podstawie korpus pruski zrzekł się wspierania Francuzów.

W 1836 miasto zniszczył wielki pożar. W 1846 car Mikołaj I nadał ziemie taurodzkie księciu Wasilczykowi, który utworzył tu ordynację. W 1864 Taurogi uzyskały poprzez Kowno połączenie z koleją warszawsko-petersburską. W mieście w tym czasie istniały m.in. cegielnia, gorzelnia oraz dwa szpitale. W 1843 pisarz francuski Honoré de Balzac zatrzymał się w pałacu w Taurogach podczas podróży do Sankt Petersburga. W miejscowym muzeum znajdują się kopie listów do Eweliny Hańskiej, z którą Balzac ożenił się w Berdyczowie. W końcu XIX wieku administratorem majątków w Taurogach był Albert Anders, ojciec późniejszego generała Władysława Andersa, dowódcy II Korpusu Polskiego. Około 1909 Taurogi liczyły ok. 5 tys. mieszkańców. W mieście znajdowały się m.in. dwa szpitale: miejski i wojskowy.

I wojna światowa

Podczas I wojny światowej w 1915 oddziały niemieckie zajęły Taurogi. W czasie okupacji Litwy (1915–1918) Niemcy zbudowali linię kolejową z Taurogów do Szawli i Tylży.

II wojna światowa

Po zajęciu Litwy (1940) przez Sowietów Taurogi stały się miastem granicznym Związku Sowieckiego. 22 czerwca 1941 miejscowość zajęli Niemcy. W wyniku działań wojennych 80% zabudowy miasta legła w gruzach. W czasie II wojny światowej Einsatzgruppe SS dowodzone przez F. Stahleckera z pomocą miejscowej policji litewskiej wymordowały około 900 Żydów w Taurogach oraz ponad 3 tys. w pobliskiej wiosce Antosunia.

Od 1991 miasto znajduje się w granicach niepodległej Litwy. W 1989 liczyło 30 tys. mieszkańców.