Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Tel Dan – stanowisko archeologiczne w Izraelu, niedaleko Wzgórz Golan, identyfikowane z biblijnym miastem Dan.
W czasach kananejskich miasto nosiło nazwę Laisz i pod tą nazwą jest wymieniane w źródłach egipskich i mezopotamskich[1]. Miasto było otoczone murami obronnymi[2]. Według Księgi Sędziów miasto miało być zamieszkane przez beztroską ludność, żyjącą dostatnio, nieskonfliktowaną z sąsiadami. Izraelici z plemienia Dana wykorzystali oddalenie miasta od potencjalnych sojuszników i zdobyli je, nadając mu nazwę Dan (Sdz 18). Dan zyskało znaczenie po śmierci króla Salomona i podziale Izraela na dwa królestwa[1]. Było to wtedy miasto dobrze rozplanowane, gęsto zaludnione, z brukowanymi ulicami[3]. Według Biblii z inicjatywy króla Jeroboama, który chciał uniezależnić swoje królestwo od oficjalnego kultu sprawowanego w Jerozolimie, powstała tu świątynia, gdzie oddawano bałwochwalczy kult złotemu cielcowi (1 Krl 12,26-30). W Dan sanktuarium zostało wzniesione na ruinach wcześniejszej świątyni. Składało się z wyżyny kultowej, ołtarza otoczonego murem i pomieszczenia towarzyszącego[4]. W 885 p.n.e. miasto zostało zdobyte przez króla Aramu-Damaszku Ben-Hadada I, w ciągu następnych trzydziestu lat miasto zmieniło przynależność państwową jeszcze trzykrotnie[5]. Inwazja króla Asyrii Tiglatpilesara III z 732 p.n.e. położyła kres istnieniu sanktuarium i wstrzymała życie w Dan. Jest prawdopodobne, że mieszkańcy Dan zostali wysiedleni wraz z innymi mieszkańcami północnego królestwa. Miasto odbudowano w czasach hellenistycznych, w IV w. p.n.e., ale nie odzyskało dawnego znaczenia[6][1].
W mieście odnaleziono ślady bram z epoki brązu i czasów izraelskich[3][1]. W 1993 roku odnaleziono tu bazaltową stelę z aramejską inskrypcją wspominającą "Dom Dawida". Fundatorem steli był zapewne wasal króla Aramu-Damaszku, najprawdopodobniej Chazaela, zarządzający Dan, które było wówczas w rękach Aramejczyków. Był to pierwszy pozabiblijny dowód istnienia króla Dawida[5].
Dan wspomniano też w relacji z wydarzeń, gdy Abraham ścigał Kedorlaomera i jego sprzymierzeńców "aż do Dan" (Rdz 14,14). W Pwt 34,1, miasto wspomniano w opisie granic Ziemi Obiecanej, którą Mojżesz ujrzał przed śmiercią z góry Nebo.
Dan był najbardziej wysuniętym na północ ważnym miastem starożytnego Izraela, dlatego wyrażenie "od Dan do Beer Szeby" oznaczało "cały kraj" (Sdz 20,1; 1Sm 3,20; 2Sm 3,10; 1Kl 4,25; 2Kn 30:5).
