Teleskop kosmiczny Comptona

Teleskop kosmiczny Comptona

Teleskop Comptona na orbicie – wizja artysty (źródło: NASA)
Agencja	NASA
Zakres fal elektromagnetycznych	gamma
Wysokość orbity	450 km
Okres obiegu	90 min
Wystrzelony	5 kwietnia 1991
Spłonął w atmosferze	4 czerwca 2000
Masa	17 t
Strona	http://cossc.gsfc.nasa.gov/

Mapa nieba wykonana za pomocą detektora EGRET promieniowanie gamma powyżej 100 MeV

Teleskop kosmiczny Comptona (ang. Compton Gamma Ray Observatory, CGRO) został wyniesiony na orbitę 5 kwietnia 1991 roku na pokładzie promu Atlantis w misji STS-37. Teleskop prowadził obserwacje w zakresie promieniowania gamma. Nosił imię Arthura Comptona, amerykańskiego fizyka, który odkrył nazwany jego imieniem efekt, polegający na rozpraszaniu promieniowania gamma na swobodnych lub słabo związanych w atomach elektronach.

Przez 9 lat teleskop kosmiczny Comptona obserwował źródła promieniowania gamma w odległej przestrzeni. Kiedy awarii uległ jeden z jego żyroskopów, NASA podjęła decyzję o zniszczeniu teleskopu. 4 czerwca 2000 roku uruchomiono silniki hamujące, powodując spadanie satelity, który w końcu częściowo spłonął w atmosferze, a jego resztki spadły do Pacyfiku.

Teleskop Comptona był wyposażony w zestaw czterech instrumentów pokrywających 6 zakresów promieniowania gamma o energii fotonów od 20 keV do 30 GeV. Detektory na pokładzie satelity:

• BATSE (ang. Burst and Transient Source Experiment) przeszukujący niebo w poszukiwaniu krótkich rozbłysków gamma o energii od 20 keV do 600 keV oraz wyszukujący długotrwałych źródeł, zawierał 8 detektorów, zarządzany przez Centrum Kosmiczne Marshalla (ang. Marshall Space Flight Center)
• OSSE (ang. Oriented Scintillation Spectrometer Experiment) składający się z czterech niezależnie kierowanych, kierunkowych detektorów promieniowania gamma w zakresie 0,05 MeV do 10 MeV, zarządzany przez Laboratorium Badawcze Marynarki (ang. Naval Research Laboratory).
• COMPTEL (ang. Imaging Compton Telescope) pozwalał na wykrywania fotonów w paśmie od 1 MeV do 30 MeV oraz określanie ich kierunku w 5% zakresie przy wysokich energiach, zarządzany przez Instytut Maxa Plancka (ang. Max Planck Institute) oraz Uniwersytet New Hampshire (ang. University of New Hampshire)
• EGRET (ang. Energetic Gamma Ray Experiment Telescope) pracujący w zakresie od 20 MeV do 30 GeV, określał kierunek, z którego pochodziło promieniowanie z dokładnością do ułamka stopnia oraz zakres energii z precyzją 15%, zarządzany przez będące częścią NASA Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda (ang. Goddard Space Flight Center), Instytut Maxa Plancka oraz Uniwersytet Stanforda (ang. Stanford University).

Jednym z największych odkryć dokonanych z użyciem teleskopu Comptona było wykrycie w roku 1994 rozbłysków promieniowania gamma na powierzchni naszej planety. Dalsze badania wykazały, że ich źródłem są wyładowania atmosferyczne.

Linki zewnętrzne (ang.):

• Strona NASA poświęcona teleskopowi
• Artykuł w New Scientist