Termopile

Mapa przesmyku

Wąwóz Termopile (widok współczesny - W starożytności linia brzegowa znajdowałaby się po prawej stronie, tuż za autostradą)

Nowy pomnik Leonidasa i jego żołnierzy w Termopilach

Termopile (gr. Θερμοπύλαι, thermos – gorący, pyle – wrota) – wąskie przejście w Grecji w pobliżu miejscowości Lamia, między Zatoką Malijską a pasmem górskim Oita, prowadzące z Tessalii do Grecji Środkowej. W 480 p.n.e. została tam stoczona słynna bitwa między koalicją Greków pod przywództwem Sparty a wojskami perskimi. Zwycięstwo odniosła w niej Persja, jednak poniosła ogromne straty w ludziach^{[potrzebne źródło]}.

Przy drodze przecinającej wąwóz stoi odlany w brązie posąg króla Sparty, Leonidasa, wzniesiony w 1955. Po drugiej stronie drogi, na wzgórzu, na którym bronili się Spartanie, znajduje się tablica upamiętniająca bitwę z wyrytym epigramem Symonidesa: "Przechodniu, powiedz Sparcie, tu leżym, jej syny. Prawom jej do ostatniej posłuszni godziny"

Na przestrzeni dziejów Termopile - ze względu na strategiczne znaczenie wąwozu - były także areną kolejnych bitew :

• Bitwa w 353 r. p.n.e. - zablokowanie przejscia w czasie Trzeciej Wojny toczonej przez Focjan przeciwko Filipowi II Macedońskiemu

• Bitwa w 279 r.p.n.e. - obrona wąwozu przez Greków w czasie inwazji Grecji przez wojska Galickie pod dowództwem Brennusa, odwrót Greków przez morze

• Bitwa między Rzymianami i Seleucydami w roku 191 p.n.e., zwycięstwo Rzymian

• Bitwa w 267 - nieudana obrona wąwozu przez siły lokalne w czasie inwazji Bałkanów przeprowadzonej przez Herulów

• Bitwa w 1821 (lub bitwa pod Alamaną) - w trakcie greckiej wojny o niepodległość, zwycięstwo Turków

• Bitwa między wojskami australijskimi i nowozelandzkimi a niemieckimi 24-25 kwietnia 1941 r. - obrona wąwozu przed Niemcami, a następnie wycofanie się Australijczyków i Nowozelandczyków

Zobacz też

• Polskie Termopile
• Kraków – Cmentarz Rakowicki – na pomniku w kształcie bramy napis: Przechodniu powiedz Ojczyźnie, iż wierni jej prawom, tu spoczywamy – nazwiska ułanów i tablica
• Liszki – pomnik upamiętniający pacyfikację patriotów polskich z wyrytym epigramem Simonidesa: "Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, iż wierni jej prawom, tu spoczywamy"
• Monte Cassino – podobny napis ("Przechodniu, powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie") znajduje się na polskim cmentarzu wojennym w Monte Cassino. Upamiętnia polskich żołnierzy poległych podczas jego zdobywania.
• Warszawskie Termopile – obrona Warszawy w 1939 roku. 1 batalion 30 Pułku Strzelców Kaniowskich powstrzymał 21 września natarcie niemieckiej 23 Dywizji Piechoty wspartego czołgami i ogniem 70 dział i ułatwił przedostanie się do Warszawy przedzierającym się przez Puszczę Kampinoską niedobitkom Armii Pomorze i Poznań, rozbitym w bitwie nad Bzurą. Straty batalionu – ok. 600 żołnierzy w rejonie wsi Placówka i Wawrzyszew.
• Obrona Wizny w dniach 7-10 września 1939.