Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Tojad lisi | |||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
| Systematyka[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Domena | eukarionty |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Królestwo | rośliny |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny naczyniowe |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | Euphyllophyta |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klad | rośliny nasienne |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasa | okrytonasienne |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzina | jaskrowate |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzaj | tojad |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Gatunek | tojad lisi |
||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazwa systematyczna | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Aconitum lycoctonum L. em. Koelle | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Kategoria zagrożenia | |||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|||||||||||||||||||||||||||||||
Tojad lisi (Aconitum lycoctonum L. em. Koelle)[2] – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych.
Spis treści |
Występuje w Azji i w Europie. W Azji występuje na Syberii, w środkowej Azji, w Chinach i Mongolii[3]. W Europie występuje w jej części środkowej, południowej i zachodniej, z centrum zasięgu w Alpach); do około 2400 m n.p.m. W Polsce występuje wyłącznie podgatunek A. lycococtonum subsp. lycoctonum i tylko w Kotlinie Żywieckiej, w 2008 potwierdzono jego występowanie tutaj na czterech stanowiskach[4].
Bylina, hemikryptofit. Rozmnaża się wyłącznie przez nasiona. W Polsce kwitnie od czerwca do sierpnia, kwiaty zapylane są przez trzmiele[5]. Roślina przywiązana jest do podłoża bogatego w węglan wapnia. W Polsce występuje przede wszystkim w zbiorowiskach leśnych i zaroślowych, rozwijających się na stromych, niestabilnych zboczach. Liczba chromosomów 2n=16.
Jest rośliną bardzo silnie trującą, jedną z najbardziej trujących rosnących u nas. Trująca jest cała roślina, a szczególnie nasiona i korzenie[6]. Roślina zawiera akonitynę, która w niewielkich dawkach działa pobudzająco, przy większych powoduje paraliż nerwów ruchowych i czuciowych. Przy doustnym spożyciu już 2-5 g tojadu lisiego może spowodować zatrzymanie akcji serca i paraliż oddechowy, w rezultacie śmierć[6]. Może się wchłaniać także przez skórę[6].
Roślina objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski jest umieszczona w grupie gatunków rzadkich, potencjalnie zagrożonych (kategoria zagrożenia R)[7]. Stanowiska tojadu lisiego w Polsce zlokalizowane są w obrębie nielicznych enklaw leśnych i zaroślowych o niewielkiej powierzchni, w sąsiedztwie terenów rolniczych i zurbanizowanych[4]. Są one narażone z uwagi na możliwość bezpośredniego zniszczenia wskutek działań człowieka. Żadne ze stanowisk nie jest objęte obszarową ochroną prawną.
Bywa uprawiany w ogrodach jako roślina ozdobna[8]. Najlepiej rośnie na żyznej glebie i na częściowo zacienionym stanowisku[9]. Rozmnaża się go przez podział jesienią (po obeschnięciu liści), lub przez wysiew nasion[9]. Zwykle wymaga podpór, gdyż jego pędy mają skłonność do wylegania.
