| Tramwaje w Bydgoszczy | |
Wagon 122N przy Stadionie Zawiszy |
|
| Lokalizacja | |
| Rodzaj transportu | tramwaj |
| Data uruchomienia | 18 maja 1888 |
| Operator | MZK Bydgoszcz |
| Całkowita długość linii | 72,2 km |
| Liczba linii | 8 |
| Infrastruktura | |
| Długość torowisk | 29,1 km |
| Torowiska w budowie | 1,7 km |
| Rozstaw szyn | 1000 mm |
| Tabor | |
| Liczba wagonów | 119 |
| Strona internetowa | |
Tramwaje w Bydgoszczy – system komunikacji tramwajowej znajdujący się w Bydgoszczy. System obsługiwany jest przez Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Bydgoszczy, a administratorem jest Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy.
W Bydgoszczy funkcjonuje 8 linii tramwajowych na co składa się sześć linii całodziennych, jedna o charakterze szczytowym i jedna sezonowa uruchamiana w okresie wakacyjnym. Łączna długość linii wynosi 72,175 km przy czym długość czynna torów to 63,5 km, a długość torowisk - 29,1 km. Rozstaw szyn wynosi w Bydgoszczy 1000 mm, a zdecydowana większość torowisk składa się z toru podwójnego za wyjątkiem niespełna kilometrowej trasy wzdłuż ulicy Nakielskiej.
Spis treści |
| Lata | Wydarzenia |
|---|---|
| 1888 | 1 lutego – zawarcie umowy między firmą Ingeniueur Havestadt und Contag z Berlina a bydgoskim magistratem oraz dyrekcją policji na budowę i eksploatację tramwaju konnego. 18 maja – na ulice Bydgoszczy wyrusza pierwszy tramwaj konny; jego trasa wiodła z Dworca Kolejowego do ulicy Poznańskiej (Wełniany Rynek). |
| 1895 | 5 października – uzyskanie zgody przez Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft (AEG) na elektryfikację tras tramwajowych. |
| 1896 | 3 lipca – po Bydgoszczy rozpoczynają kursowanie tramwaje elektryczne. |
| 1898 | Wydłużenie linii tramwajowej koloru czerwonego (A) od ul. Poznańskiej przez ul. Świętej Trójcy, Grunwaldzką do dworca kolei wąskotorowej (zlikwidowanej w roku 1969). |
| 1900 | Uruchomiono trzecią linię tramwajową – białą (C) – biegnącą z Pl. Teatralnego przez Jagiellońską, Fordońską na Bartodzieje Wielkie (skrzyżowanie z Gajową). |
| 1901 | Przedłużono linię "C" ulicami Focha, Świętej Trójcy, Nakielską na Wilczak (róg Wrzesińskiej). |
| 1905 | Utworzenie bocznic tramwajowych: Focha – Warmińskiego – Elektrownia, oraz Jagiellońska – stacja przeładunków kolejowych. |
| Lata | Wydarzenia |
|---|---|
| 1920 | Wykaz linii po przyłączeniu Bydgoszczy do Polski: A "Czerwona" – Dworzec Kolejowy – Okole (co 7 min.). B "Zielona" – Gdańska – Strzelnica (ul. Toruńska) (co 8 min.). C "Biała" – Wilczak – Bartodzieje Wielkie (co 12 min.). |
| 1936 | Przedłużono linię "B" prowadząc ją wzdłuż ul. Chodkiewicza od ul. Gdańskiej do ul. Lelewela oraz uruchomiono linię "D" kursującą z ul. Gdańskiej na ul. Długą. Sprowadzono 5 wozów silnikowych i 4 doczepne z Poznania. Zlikwidowano letnie wagony doczepne. |
| 1937 | Przedłużono linię na ul. Chodkiewicza do ul. Głowackiego. |
| Lata | Wydarzenia |
|---|---|
| 1945 | 29 czerwca – przywrócono linię "A" po starej trasie. 19 lipca – linia "B" wraca na Toruńską, a linia "C" kursuje przez Stare Miasto. wrzesień – rusza linia "D" na trasie Gdańska – Długa. |
| 1946 | październik – linia "C" wraca na ul. Armii Czerwonej (obecnie Focha). |
| 1948 | Zmieniono numerację linii tramwajowych z literowych na cyfrowe. Budowa rozjazdu z ul. Dworcowej w stronę Placu Wolności i Bielaw. Linia 4 (dawna "D") zaczyna kursy na trasie Dworzec PKP – Bielawy. Uruchomiono trzy linie nocne (z Dworca PKP na Bielawy, Okole i Bartodzieje Wielkie) zlikwidowane po miesiącu. |
| 1949 | Zbudowano odgałęzienie od ul. Chodkiewicza w kierunku Szpitala Wojewódzkiego po ulicach Lelewela i Jurasza i skierowano tam linię nr 4. Oddano do użytku trójkąt manewrowy na pętli Dworzec PKP. |
| 1950 | Przedłużono tory w ciągu ul. Nakielskiej od Wrzesińskiej do wiaduktu kolejowego. 1 maja- Służbę rozpoczął pierwszy tramwaj zbudowany całkowicie w warsztatach MPK. Do roku 1956 zbudowano 15 podobnych wozów. |
| 1951 | Do miasta przybywa wagon 2N ze Stoczni Północnej. |
| Lata | Wydarzenia |
|---|---|
| 1953 | 21 lipca – oddano do użytku zespół linii tramwajowych Brda z Babiej Wsi na Łęgnowo, Kapuściska i Glinki. Utworzono pięć nowych linii – 5,6,7,8,9. Bydgoszcz otrzymała używany tabor tramwajowy z innych miast Polski: 13 wagonów silnikowych Lilpop I z Łodzi, 13 wagonów doczepnych Herbrand z Łodzi, 4 wagony silnikowe Walker z Katowic i 4 wagony silnikowe SW-1 z Krakowa. |
| 1955 | Otwarcie wybudowanej w czynie społecznym linii z mijankami w ciągu ul. Gdańskiej od ul. Chodkiewicza do nowego osiedla – Leśnego. Linia ta przechodziła przez tory kolejowe na Artyleryjskiej, skąd na Leśne kursował wahadłowo jeden wóz. Reszta kończyła bieg przed przejazdem kolejowym. |
| 1956 | Dostawa 6 nowych wagonów silnikowych typu 2N i 5 wozów doczepnych typu 2ND z Fabryki w Chorzowie. Rozpoczęcie budowy nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej. |
| 1957 | Otwarcie drugiego toru w ciągu ul. Focha. Wydłużono linię w ciągu ul. Fordońskiej, od ul. Gajowej do ul. Polanka. Pierwsza dostawa wozów tramwajowych typu 5N i przyczep typu 5ND (16 szt.). |
| 1959 | Oddanie do użytku nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej. |
| 1963 | Oddano do eksploatacji nowy most z torowiskiem na ul. Bernardyńskiej. Bydgoszcz otrzymała ofertę z Stuttgartu na bezpłatna dostawę 40 wozów tramwajowych – silnikowych. (Z oferty nie skorzystano). |
| 1965 | Dostawa 8 wozów ze zlikwidowanej sieci w Olsztynie. |
| 1966 | Budowa pętli, przejścia podziemnego i trzech peronów tramwajowych przy dworcu PKP (wcześniej był tu trójkąt manewrowy). |
| 1969 | 1 maja – Bydgoszcz Wschód otrzymuje połączenie z siecią tramwajową (budowa pętli przy Wyścigowej). Zamknięcie linii tramwajowej na Starym Mieście (zawieszono linię 1). |
| 1970 | Wraz z oddaniem mostu Pomorskiego z rondami Toruńskim i Fordońskim, przerzucono kolejną tramwajową przeprawę przez Brdę. Skierowanie linii 7 na trasę Glinki – Bałtycka. Przekazanie przez MPK Łódź dwóch nowoczesnych tramwajów typu 802N. |
| 1973 | Dostawa 10 przegubowych wozów 803N. Uruchomienie torowiska na nowym węźle Grunwaldzkim w miejsce zasypanego fragmentu Starego Kanału Bydgoskiego. |
| 1974 | Modernizacja linii tramwajowej do Kapuścisk Budowa linii tramwajowej w ciągu ul. Wojska Polskiego od węzła Szarych Szeregów do ul. Magnuszewskiej, gdzie skierowano linię 2 kursującą z Bielaw. Przebudowa torów na ul. Chodkiewicza, budowa pętli przy ul. Wybickiego (Bielawy). Likwidacja torowiska na Lelewela i Jurasza. Dostawa kolejnych 10 wozów 803N. Otwarcie zmodernizowanego Ronda Jagiellonów (wówczas XXX-lecia PRL) wraz z przejściami podziemnymi. |
| 1975 | Rozpoczęcie budowy trasy w ciągu ulicy Wojska Polskiego od pętli przy Magnuszewskiej do Ronda Kujawskiego oraz w ciągu ulicy Szubińskiej na osiedle Błonie (1978/79). Budowę zaczęto jako tor o prześwicie normalnym (istniały plany przekucia całej sieci miasta). Ostatecznie w 1984 roku oddano do użytku wyłącznie tory do Ronda Kujawskiego (gotowy tor przekuto na 1000 mm dzięki wcześniejszemu zastosowaniu podkładów drewnianych). Tory w ciągu ulicy Szubińskiej rozebrano (tu wcześniej zastosowano podkłady betonowe). |
| 1977 | Pierwsze tramwaje 105NW wyjeżdżają na ulice Bydgoszczy. |
| 1980 | 19 marca – Bydgoszcz otrzymała pierwsze wozy 805Na (42 sztuki). Wycofano z eksploatacji awaryjne wozy typu 802N. |
| 1981 | Dostarczono 10 wozów 805Na. |
| 1984 | Likwidacja torowiska na ul. Grunwaldzkiej na Okolu. Otwarcie linii na ul. Wojska Polskiego od Magnuszewskiej do Karpackiej (Rondo Kujawskie). |
| 1988 | Obchody 100-lecia sieci tramwajowej w Bydgoszczy. Wyremontowano z tej okazji tramwaj Herbrand z ok. 1900 roku. |
| 1989 | Przebudowano tor pojedynczy na podwójny w ciągu ul. Gdańskiej oraz oddano do użytku nową pętlę w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku, gdzie skierowano linię nr 4. |
| Lata | Wydarzenia |
|---|---|
| 1990 | W nową dekadę MZK wchodzi z taborem: 13 szt. wozów silnikowych 5N, 14 szt. wozów doczepnych 5ND, 17 szt. przegubowców 803N i 126 szt. wagonów 805Na- razem 170 jednostek. 25 stycznia – z powodu zagrożenia wybuchem gazu zawieszono liniową komunikację tramwajową w ciągu ul. Dworcowej do Dworca PKP. |
| 1991 | 31 grudnia – likwidacja nocnej komunikacji tramwajowej. Wycofanie z eksploatacji wagonów typu Konstal N i 803N. Ostatnia dostawa wagonów 805Na. |
| 1994 | Infrastrukturę tramwajową przejmuje ZDMiKP Bydgoszcz. |
| 1996 | 1 lutego – uporządkowanie numeracji linii miejskich w związku z wprowadzeniem siedmiosegmentowych elektromechanicznych wyświetlaczy zewnętrznych. Linia tramwajowa nr 10 otrzymuje nr 4. 3 lipca – obchody stulecia istnienia tramwaju elektrycznego w mieście. |
| 1997 | 21 maja – ostatni przejazd tramwajów ulicą Dworcową (wycofanie wagonów z warsztatów przy ul. Zygmunta Augusta). 23 czerwca – oddanie do użytku pierwszego w mieście cichego torowiska na ul. Gdańskiej od ul. Jagiellońskiej do ul. Śniadeckich |
| 1998 1999 |
Remonty torowisk: Rondo Jagiellonów – Dworzec PKS, Rondo Grunwaldzkie – Ułańska, Rondo Toruńskie – Babia Wieś, Zbożowy Rynek – Rondo Jagiellonów oraz Rondo Jagiellonów – Plac Teatralny (ciche torowisko). |
| 2000 | 28 sierpnia – W Bydgoszczy przy ul. Jagiellońskiej w pobliżu Ronda Grunwaldzkiego doszło do tragicznego wypadku. Naczepa samochodu ciężarowego uderzyła w tramwaj. Wagon tramwajowy (273) został w połowie z rozprutym jednym bokiem. Na ulice wyleciała część siedzeń, 2 osoby zginęły a kilka zostało rannych. Nowe ciche torowisko na ul. Nakielskiej. |
| 2002 | W wyniku zmniejszenia liczby pojazdów komunikacji miejskiej zostały wycofane z ruchu z przeznaczeniem do rezerwy 15 wagonów tramwajowych. Wycofane z eksploatacji wagony to: 227, 228, 240, 243, 244, 246, 249, 250, 251, 253, 254, 255, 256, 259, 260. Tramwaje ustawione są na bocznych torach w Zajezdni Tramwajowej. |
| 2003 | Na ulice Bydgoszczy wyjeżdża zmodernizowany wóz 805NM. Modernizacja została wykonana w bydgoskich zakładach PESA Bydgoszcz S.A. Wymienione zostało praktycznie wszystko, a sam skład otrzymał opływową sylwetkę. |
| 2005 | 20 sierpnia – oficjalne otwarcie do ruchu po trwającym 1,5 roku remoncie mostu Pomorskiego i ronda Fordońskiego. W efekcie tory tramwajowe na całym odcinku między rondem Toruńskim i rondem Fordońskim zostały umieszczone symetrycznie między jezdniami. wrzesień – remont torowiska w ciągu ulicy Fordońskiej między Gajową i Bałtycką. Po raz pierwszy zastosowano technikę gładkiego mocowania szyn za pomocą łap sprężystych do podkładów strunobetonowych. |
| 2006 | 18 października – na bydgoskie tory po raz pierwszy w historii wyjechał wagon niskopodłogowy (w ramach przejazdu testowego). Był to 121N wykonany w bydgoskich zakładach PESA na zamówienie przedsiębiorstwa Tramwaje Elbląskie. |
| 2007 | 1 kwietnia – w związku z wprowadzeniem systemu przesiadkowego A+T, którym objęta została linia 3 (z częstotliwością co 7 minut), z odstawienia do służby powróciły wagony 259 i 260. 23 czerwca – początek remontu torowiska koło dworca PKS, oraz na Gdańskiej koło stadionu Zawiszy. wrzesień – skończono remont torowiska koło dworca PKS. Zbudowano m.in. nowe perony przystankowe. Remont miał związek z budową centrum handlowo-rozrywkowego Focus Park. 22 września – drzwi otwarte w zajezdni na Toruńskiej. Po mieście kursuje zabytkowy wagon N, na trasie LPKiW – Zajezdnia. listopad – początek gruntownego remontu torowiska na ul. Szpitalnej, pierwszy od 30 lat. grudzień – testy tramwaju 122N produkcji PESY dla Łodzi na bydgoskich torach. |
| 2008 | styczeń – strajk pracowników MZK. 18 lutego – wypadek składu (340-341) holowanego przez wagon techniczny, na skrzyżowaniu Perłowej i Toruńskiej. Trasa do zajezdni i na górne osiedla została odcięta od sieci. 2 osoby zostały ranne. W wyniku zdarzenia kursowały tylko wozy będące na liniach w niedzielę wieczorem (w większości solówki). Zostały one rozdysponowane na linie 1 i 3. 2 i 6 – trasy skrócone, reszta zawieszona. Ruch przywrócono w poniedziałek ok. godziny 15. 4 marca – pierwszy w Bydgoszczy w pełni niskopodłogowy tramwaj (PESA 122N) rozpoczyna pracę w ruchu liniowym. maj – oddane do użytku po remoncie zostaje torowisko na ul. Szpitalnej. 30 maja – obchody 120 rocznicy uruchomienia tramwaju konnego w Bydgoszczy. Do zajezdni dostarczony został drugi tramwaj niskopodłogowy PESA 122N. wrzesień – Tramwaj nr 365 PESA 122N reprezentuje Bydgoszcz i firmę PESA Bydgoszcz S.A. na prestiżowych targach InnoTrans w Berlinie. |
| 2009 | 1 maja – otwarcie odbudowanego prawoskrętu tramwajowego z ul. Gdańskiej w Focha, zlikwidowanego po zamknięciu linii przez Stare Miasto. |
| 2010 | wrzesień – remont torowiska na rondzie Jagiellonów. październik – remont torowiska na rondzie Toruńskim, rozpoczęcie budowy linii tramwajowej do Dworca PKP. |
| 2011 | marzec – podpisanie umowy na dostawę 14 niskopodłogowych tramwajów PESA Swing. grudzień - zlikwidowanie linii nr 9. |
| 2012 | styczeń - zlikwidowanie kursów linii nr 1 w godzinach wieczornych od września do kwietnia. |
| Linia | Przebieg | Przystanki | ||
| 1 | Gdańska - Jagiellońska - Fordońska | Las Gdański |
||
| Stadion Zawisza - Powstańców Warszawy - Artyleryjska - Chodkiewicza - Cieszkowskiego - Plac Wolności - Dworcowa - Rondo Jagiellonów - Dworzec Autobusowy - Łużycka - Rondo Fordońskie - Bałtycka - Kazimierza Wielkiego - Fabryczna - Towarowa - Wyścigowa (tylko w kierunku: Wyścigowa) | ||||
| Wyścigowa |
||||
| Linia powstała w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 25 stycznia 1990, kiedy to zawieszono kursowanie tramwajów wzdłuż ulicy Dworcowej. Łączy ona tereny rekreacyjne w Myślęcinku, stadion Zawiszy i Osiedle Leśne z centrum, dworcem PKS, Skrzetuskiem, Bartodziejami i dzielnicą wschodnią oraz autobusowo-tramwajowym węzłem Wyścigowa. W dni powszednie i soboty linia 1 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy, natomiast w niedziele i święta przez wagony pojedyncze. Z racji specyfiki bydgoskiej sieci tramwajowej linia 1 jest często zawieszana podczas remontów, gdyż w takich przypadkach jej trasa zwykle pokrywałaby się w dużej mierze z linią 3 traktowaną priorytetowo. | ||||
| 2 | Gdańska - Jagiellońska - Bernardyńska - Toruńska - Perłowa - Bełzy - Wojska Polskiego | Las Gdański |
||
| Stadion Zawisza - Powstańców Warszawy - Artyleryjska - Chodkiewicza - Cieszkowskiego - Plac Wolności - Dworcowa - Rondo Jagiellonów - Zbożowy Rynek - Babia Wieś - Żupy - Hala - Rondo Toruńskie - Perłowa - Szarych Szeregów - Ku Wiatrakom - Magnuszewska - Kładka - Ujejskiego - Chorwacka | ||||
| Rondo Kujawskie |
||||
| Linia powstała w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 19 lipca 1990. Łączy ona Wzgórze Wolności i Wyżyny na południu oraz Osiedle Leśne i Myślęcinek na północy z centrum, Rondem Toruńskim i halą Łuczniczka. Linia 2 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy oraz wagon niskopodłogowy. | ||||
| 3 | Nakielska - Focha - Jagiellońska - Fordońska | Wilczak |
||
| Słoneczna - Wrzesińska - Stawowa - Wrocławska - Rondo Grunwaldzkie - Opera - Plac Teatralny (tylko w kierunku: Wyścigowa) - Rondo Jagiellonów - Dworzec Autobusowy - Łużycka - Rondo Fordońskie - Bałtycka - Kazimierza Wielkiego - Fabryczna - Towarowa - Wyścigowa (tylko w kierunku: Wyścigowa) | ||||
| Wyścigowa |
||||
| Powstała w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 1 czerwca 1973. Łączy ona Miedzyń i Jary z centrum, dworcem PKS, Skrzetuskiem, Bartodziejami i węzłem wschodnim. Linia 3 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy oraz wagon niskopodłogowy. Od 1 kwietnia 2007 roku linia ta jest elementem systemu przesiadkowego A+T, który ułatwia mieszkańcom dojazd do centrum z Osowej Góry i Fordonu. Linia ta, w związku z dużymi potokami pasażerskimi i priorytetowym charakterem związanym z systemem A+T, posiada najwyższą częstotliwość kursów - 7,5 minuty w ciągu dnia powszedniego. | ||||
| 4 | Chodkiewicza - Gdańska - Jagiellońska - Most Pomorski - Toruńska - Perłowa - Bełzy - Szpitalna | Bielawy |
||
| Lelewela - Uniwersytet Kazimierza Wielkiego - Paderewskiego - Chodkiewicza - Cieszkowskiego - Plac Wolności - Dworcowa - Rondo Jagiellonów - Dworzec Autobusowy - Łużycka - Rondo Fordońskie - Rondo Toruńskie - Perłowa - Szarych Szeregów - Łomżyńska - Solna | ||||
| Glinki |
||||
| Powstała w roku 1949 po likwidacji oznaczeń literowych. Jej obecna trasa obowiązuje od 1 lutego 1996 w związku z przemianowaniem linii 10 (z powodu instalacji w wagonach nowych jednocyfrowych kasetonowych wyświetlaczy linii). Łączy ona Bielawy i Uiwersytet Kazimierza Wielkiego z centrum, dworcem PKS, Rondem Toruńskim oraz Wyżynami i Glinkami. Linia 4 jest obsługiwana przez składy dwuwagonowe. | ||||
| 6 | Chodkiewicza - Gdańska - Jagiellońska - Bernardyńska - Toruńska - Spadzista - Hutnicza | Bielawy |
||
| Lelewela - Uniwersytet Kazimierza Wielkiego - Paderewskiego - Chodkiewicza - Cieszkowskiego - Plac Wolności - Dworcowa - Rondo Jagiellonów - Zbożowy Rynek - Babia Wieś - Żupy - Hala - Rondo Toruńskie - Perłowa - Filmowa - Kazimierza Wielkiego - Zajezdnia tramwajowa - Tor awaryjny - Równa - Kielecka - Sporna - Stomil (brama) - Stomil - Nowotoruńska |
||||
| Łęgnowo |
||||
| Powstała w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda. Jej obecna trasa obowiązuje od 10 czerwca 1987. Łączy ona Bielawy i Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z centrum, halą Łuczniczka, Czerskiem Polskim, Zimnymi Wodami i Łęgnowem. Linia 6 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy. Jest to najdłuższa linia tramwajowa w Bydgoszczy. | ||||
| 7 | Fordońska - Most Pomorski - Perłowa - Bełzy - Wojska Polskiego | Kapuściska |
||
| Baczyńskiego - Planu 6-letniego - Szarych Szeregów - Perłowa - Rondo Toruńskie - Rondo Fordońskie - Bałtycka - Kazimierza Wielkiego - Fabryczna - Towarowa - Wyścigowa (tylko w kierunku: Wyścigowa) | ||||
| Wyścigowa |
||||
| Powstała w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda. Jej obecna trasa obowiązuje od 1 września 1976. Tramwaje linii 7 kursują w godzinach 4:30 – 19:30, od poniedziałku do piątku[1]. Linia łączy Wyżyny oraz Kapuściska z ulicą Fordońską. Jest obsługiwana przez wagony pojedyncze. | ||||
| 8 | Nakielska - Focha - Jagiellońska - Most Pomorski - Toruńska - Perłowa - Bełzy - Wojska Polskiego | Wilczak |
||
| Słoneczna - Wrzesińska - Stawowa - Wrocławska - Rondo Grunwaldzkie - Opera - Plac Teatralny (tylko w kierunku: Wyścigowa) - Rondo Jagiellonów - Dworzec Autobusowy - Łużycka - Rondo Fordońskie - Rondo Toruńskie - Perłowa - Szarych Szeregów - Planu 6-letniego - Baczyńskiego | ||||
| Kapuściska |
||||
| Powstała w 1953 roku po wybudowaniu linii Brda. Jej obecna trasa obowiązuje od 17 lutego 1990. Łączy ona Kapuściska, Wyżyny, Miedzyń i okolice ulicy Nakielskiej z centrum i Rondem Toruńskim. Linia 8 jest obsługiwana przez dwuwagonowe składy. | ||||
.
Linia 5 powstała w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda, natomiast zlikwidowana została w roku 1991. Początkowo łączyła Okole z centrum, następnie ze Stomilem. Po likwidacji torowiska na ulicy Grunwaldzkiej skierowana została na Wilczak. W ostatnim okresie funkcjonowania była linią szczytową kursującą na okólnej trasie z pętli Stomil przez Toruńską, Babią Wieś i Jagiellońską. Po ukończeniu linii tramwajowej do dworca PKP planuje się wznowienie kursów tej linii na trasie Rycerska - Glinki (przez Babią Wieś).
Linia 10 powstała w roku 1955, natomiast zlikwidowana została w roku 1996 kiedy zmieniono numerację tej linii na 4. Wiązało się to z masową instalacją w wagonach jednocyfrowych wyświetlaczy kasetonowych. W latach 1989-1990 linia 4 kursowała na trasie z Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku (obecnie Las Gdański) do Dworca PKP, jednakże w styczniu 1990 została zlikwidowana w związku z zamknięciem ulicy Dworcowej dla ruchu tramwajowego. Dlatego też w roku 1996 zdecydowano się na zmianę numeru linii 10 na 4. Od końca lat osiemdziesiątych kursowała na tej samej trasie, która obowiązuje do dnia dzisiejszego na linii 4.
Linia 9 powstała w roku 1953 po wybudowaniu linii Brda, natomiast zlikwidowana została 30 grudnia 2011. Jej ostatnia trasa obowiązywała od 20 sierpnia 2010, kiedy to została ona skrócona z relacji Glinki - Łęgnowo do relacji Glinki - Stomil. W związku z tym stała się także najkrótszą linią tramwajową w Bydgoszczy (wcześniej była to linia 7). Tramwaje linii 9 kursowały w dni powszednie w godzinach szczytu komunikacyjnego (4:50 – 8:30 i 12:50 – 17:00). Jej trasa łączyła zakłady przy ulicy Toruńskiej z Wyżynami. Takt kursowania tramwajów linii 9 wynosił jedynie 25 minut. Linia była obsługiwana przez wagony pojedyncze.
W ostatnich latach w okresie wakacyjnym uruchamiana jest linia turystyczna z numerem 0 lub 10, kursująca na trasie Las Gdański – Gdańska – Jagiellońska – Bernardyńska – Toruńska – Babia Wieś – Toruńska – Most Pomorski – Jagiellońska – Gdańska – Las Gdański. Linia ta obsługiwana jest przez zabytkowe wagony Herbrand oraz Konstal 5N.
Od 1991 roku do marca 2008 w eksploatacji znajdowały się wyłącznie konstrukcje pochodne Konstal 105N. Dopiero w 2008 roku na bydgoskich ulicach pojawiły się nowe, niskopodłogowe tramwaje PESA 122N. W dalszym ciągu większość stanowią jednak wagony typu 805Na. W 2010 roku ogłoszono przetarg na dostawę kolejnych wagonów niskopodłogowych. Ofertę złożyła jedna firma - Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz. Terminy dostaw są na razie niesprecyzowane ze względu na charakter kontraktu (umowa ramowa na 14 wagonów) oraz trudności finansowe miasta.
| Zdjęcie | Typ | Początek eksploatacji | Liczba | |
|---|---|---|---|---|
| Konstal 805Na | 1980 | 115 | ||
| Konstal 805Nm | 2003 (modernizacja) | 2 | ||
| PESA 122N | 2008 | 2 | ||
| PESA 122Na | 2012 | 0/14 | ||
| Wszystkie wagony | 119 | |||
| Udział wagonów niskopodłogowych | 1,7% | |||
| Średni wiek tramwajów | 26,5 lat | |||
Wykorzystanie wagonów na poszczególnych liniach:
| Linia | Dni powszednie | Soboty | Niedziele i święta |
|---|---|---|---|
| 1 | 5x2+1x1 | 4x2 | 4x1 |
| 2 | 6x2* | 5x2* | 5x2* |
| 3 | 10x2* | 8x2* | 8x1 |
| 4 | 10x2 | 4x2 | 4x2 |
| 6 | 7x2 | 5x2 | 5x2 |
| 7 | 4x1 | – | – |
| 8 | 5x2 | 4x2 | 4x2 |
| 9 | 2x1 | – | – |
* jedną brygadę stanowi wagon 122N
Od 1998 roku zaczęto w Bydgoszczy stopniowo modernizować składy tramwajowe, z których najstarsze miały wówczas już 20 lat.
| Rok | Zakres, poszerzenia modernizacji | Zmodernizowane wagony | |
|---|---|---|---|
| 1 9 9 8 |
|
275-276 282-283 320-321 312-313 304-305 318-319 310-311 322-323 330-331 336-337 332-333 340-341 346-347 |
|
| 2 0 0 0 |
|
326-327 342-343 352-353 354-355 350-351 338-339 324-325 328-329 334-335 344-345 348-349 360-361 |
|
| 2 0 0 4 |
* W wagonie 272 pozostawiono cztery siedzenia na przeciw 2. i 3. drzwi w jednym rzędzie. |
A 237-238 356-357 B 265-266 358-359 257-258 269-270 231-232 241-242 267-268 271-272 |
|
| 2 0 0 7 |
|
281-264 286-287 233-234 279-280 | |
| 2 0 0 8 |
|
A 300-301 B 302-303 247-248 |
|
| 2 0 0 9 |
|
284-285 316-317 306-307 277-278 | |
| 2 0 1 0 |
|
244 314-315 273-274 296-297 275-276 | |
| 2 0 1 1 |
|
282-283 326-327 229-252 |
Bydgoski tabor historyczny składa się z czterech wagonów. Są to Herbrandt GE-58 wybudowany w końcu XIX wieku, a odrestaurowany w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, skład wagonów Konstal 5N+5ND, a także Konstal 803N.
| Typ tramwaju | Rok produkcji | Liczba |
|---|---|---|
| Herbrand GE-58 | 1898 (renowacja 1986-1988) | 1 |
| Konstal 5N | 1960 | 1 |
| Konstal 5ND | 1960 | 1 |
| Konstal 803N | 1974 | 1 |
| Wszystkie pojazdy | 4 | |
| Pętla | Eksploatacja liniowa | Liczba torów | Linie |
| Bielawy | od 1974 | 2 | 4, 6 |
| Glinki | od 1953 | 2 | 4, 9 |
| Kapuściska | od 1953 | 2 + żeberko | 7, 8 |
| Las Gdański | od 1989 | 2 + żeberko | 1, 2 |
| Łęgnowo | od 1953 | 2 | 6 |
| Rondo Kujawskie (dawn. Karpacka) | od 1984 | 1 | 2 |
| Wilczak | od 1950? | 1 + żeberko | 3, 8 |
| Wyścigowa (dawn. Bydgoszcz Wschód) | od 1969 | 2 + żeberko | 1, 3, 7 |
| Stomil | 1962? – 1991, od 2010 | 1 | 9 |
| Pętla | Eksploatacja liniowa | Liczba torów | Linie (w dniu zamknięcia) |
| Babia Wieś* | 1953 – 1991 | 3 | 5 |
| Bałtycka | 1969 – 1971 | 2 | 7 |
| Dworzec PKP** | 1966 – 1990 | 3 | 1, 2, 4, 8 |
| Magnuszewska *** (Wyżyny) | 1974 – 1984 | 2 | 2 |
* Pętla Babia Wieś nie jest eksploatowana w sensie liniowego zawracania tramwajów, jednak jest użytkowana przez linie 2 i 6. Tramwaje przejeżdżają przez pętlę, na której skrajnym torze znajduje się przystanek dla tramwajów jadących w kierunku Ronda Toruńskiego.
** Pętla przy Dworcu PKP została zamknięta razem z trasą wzdłuż ulicy Dworcowej 25 stycznia 1990 roku z powodu zagrożenia wybuchem gazu. Od roku 1997 pętla była odcięta od reszty sieci, a obecnie, w związku z przeprowadzonymi w ostatnich latach remontami drogowymi, znaczna jej część uległa likwidacji. Aktualnie trwa odbudowa tej linii, lecz tym razem linia pobiegnie ulicą Naruszewicza.
*** Pętla przy Magnuszewskiej również nie jest eksploatowana w sensie liniowego zawracania tramwajów, jednak jest użytkowana przez tramwaj linii 2.
Obecnie w Bydgoszczy działa tylko jedna zajezdnia tramwajowa oddana do użytku 22 lipca 1959 roku – Zajezdnia Toruńska. Stacjonują tu wszystkie wagony eksploatowane liniowo, gospodarcze i historyczne.
Zajezdnia była kilkakrotnie rozbudowywana: w 1982, 1998 i 2002. Tramwaje stacjonują na 20 torach odstawczych, a w hali znajduje się siedem kanałów. Oprócz tego na terenie zajezdni znajduje się hala naprawy wózków, hala techniczna oraz malarnie.
Istniejąca sieć
A1 – trasa do dworca PKP przez Naruszewicza
B1 – trasa do Fordonu
C1 – trasa wzdłuż ulicy Kujawskiej
C2 – trasa na osiedle Szwederowo
C3 – trasa na osiedle Błonie
C4 – trasa na osiedle Miedzyń
C5 – trasa do Myślęcinka
C6 – trasa na Moście Kazimierza Wielkiego
Linia tramwajowa biegnąca ulicą Dworcową od Gdańskiej do dworca PKP, mimo iż była niegdyś najważniejszą częścią bydgoskiej komunikacji tramwajowej, w styczniu 1990 roku została zamknięta z powodu zagrożenia wybuchu gazu. W tej chwili infrastruktura dawnej linii i pętli tramwajowej przy dworcu została praktycznie całkowicie zniszczona. Wzdłuż ulicy Dworcowej pozostał pojedynczy tor poprzecinany jednak asfaltem w wyniku remontów. Sama pętla również została w większości zniszczona.
Początkowo rozważano trzy warianty poprowadzenia nowej trasy:
Ostatecznie analizy wykazały, iż najbardziej korzystny pod względem ekonomicznym i komunikacyjnym jest wariant drugi – od ulicy Focha przez Naruszewicza, Dworcową i Zygmunta Augusta aż do ulicy Rycerskiej[potrzebne źródło]. Zakłada on budowę torowiska na ul. Naruszewicza równoległej do ul. Królowej Jadwigi z budową nowego mostu. Dalej tory pójdą szerszą częścią ul. Dworcowej do Dworca PKP po czym trasa skręci w kierunku skrzyżowania ulicy Zygmunta Augusta z Rycerską, gdzie będzie się mieściła nowa pętla tramwajowo-autobusowa.
W lipcu 2010 roku rozstrzygnięty został przetarg na budowę linii, która rozpoczęła się jesienią 2010, a planowane zakończenie inwestycji przypada na rok 2012. Również w związku z budową trasy planowany jest zakup 15 nowych, niskopodłogowych tramwajów oraz instalacja inteligentnego systemu informacji pasażerskiej na nowej trasie.
Pierwsze plany zbudowania nowej linii do Fordonu sięgają początku istnienia tego 70-tysięcznego osiedla. Budowę jednak wciąż odwlekano. Ostatecznie w roku 2009 przystąpiono do prac projektowych, które mają się zakończyć w roku 2011. Rok później, czyli w 2012 ma się z kolei rozpocząć budowa trasy. Będzie obejmowała ona budowę estakady z przystankiem i przejściem na perony kolejowe stacji Bydgoszcz Wschód od ulicy Wyścigowej do Lewińskiego po drugiej stronie torów kolejowych. Dalej trasa prowadzić będzie wzdłuż ul. Lewińskiego, a po skrzyżowaniu z Jasiniecką, ul. Akademicką. Przy ulicy Korfantego ma znajdować się pętla awaryjna. Następnie tory pójdą do skrzyżowania z ulicą Andersa, gdzie pierwotnie miał powstać węzeł komunikacyjny. Po skręcie w lewo trasa skierowana zostanie wzdłuż Andersa, minie ulicę Wyzwolenia. Kolejna pętla powstanie w rejonie ulicy Piłsudskiego. Dalej planowane jest ułożenie torów wzdłuż ul. Andersa na Mariampol do ulicy Geodetów, gdzie w planach jest budowa zajezdni tramwajowej. Inwestycja ma pochłonąć około 435 milionów złotych (z czego 209 mln zł ma pochodzić z funduszy UE), a jej zakończenie planowane jest na rok 2014.
Plany budowy odcinka łączącego Rondo Bernardyńskie z Rondem Kujawskim pojawiają się już od kilkunastu lat. Remont Ronda Bernardyńskiego przy okazji którego inwestycja ta miałaby być zrealizowana jest wciąż odwlekany. Pierwotnie budowa miała mieć miejsce w latach 2006 – 2008, ale nie doszła ona do skutku. Budowa w/w trasy znacznie skróciłaby podróż z dzielnic południowych do centrum miasta, a także stworzyłaby alternatywę dla autobusów kursujących na trasie ze Wzgórza Wolności do Zbożowego Rynku oraz Ronda Jagiellonów. Mimo faktu, że ten niewielki odcinek torów miałby prawdopodobnie ogromne znaczenie z punktu widzenia poprawy systemu komunikacyjnego miasta, obecnie nie są znane bardziej konkretne plany z nim związane. Wiadomo natomiast, że inwestycja nie zostanie zrealizowana wcześniej niż po wybudowaniu tramwaju do dworca PKP i Fordonu.
W latach 2015 – 2030 planowana jest także dalsza rozbudowa sieci tramwajowej:
|
||||||||||||||||||||||||