Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Tramwaje w Częstochowie | |
 Pierwszy tramwaj PESA Twist w zajezdni |
|
| Lokalizacja |  Polska, Częstochowa |
| Rodzaj transportu | tramwaj |
| Data uruchomienia | 1959 |
| Właściciel | MPK Częstochowa |
| Operator | MPK Częstochowa |
| Całkowita długość linii | 18,5 km |
| Liczba linii | 2 |
| Infrastruktura | |
| Długość torowisk | 10,2 km[1] |
| Torowiska w budowie | 4,5 km |
| Rozstaw szyn | 1435 mm |
| Liczba przystanków | 20 |
| Tabor | |
| Liczba pociągów • całkowita • niskopodłogowych |
50 (+ 5 zamówionych) 2 (z 7 zamówionych)[2] |
| Strona internetowa | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Tramwaje w Częstochowie – obecnie najmłodszy system komunikacji tramwajowej na terenie Polski, powstały w 1959 r. W przebiegu linii o łącznej długości 10,2 km i rozstawie szyn 1435 mm znajduje się 20 przystanków, jedna zajezdnia oraz 4 pętle, w tym jedna obecnie nieużywana w ruchu liniowym na osiedlu Tysiąclecia i jedna połączona z linią kolejową na pętli Raków. Komunikację prowadzi Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie.
Linie kursują na trasie łączącej północ z południem miasta przez dzielnice: Północ, Tysiąclecie, Śródmieście, Trzech Wieszczów, Ostatni Grosz, Raków, Zawodzie-Dąbie. Tramwaje linii nr 1 zatrzymują się na 19 przystankach, a linii nr 2 na 17. Średnia częstotliwość kursowania tramwajów w dni robocze wynosi w szczycie 5 minut, poza szczytem 7,5, wieczorem 10, a w nocy 30. W ferie zimowe, wakacje, soboty, niedziele i święta w szczycie częstotliwość wynosi 7,5 minuty.
Spis treści |
Pierwszy plan uruchomienia tramwaju elektrycznego w mieście powstał już w styczniu 1903 r. 17 lutego w warszawskim "Kurierze Porannym" i rządowych "Moskiewskich Wiadomościach"[3] ogłoszono przetarg na budowę trakcji tramwajowej. Zgodnie z ówczesną praktyką, linia miała być zbudowana i obsługiwana na koszt koncesjonariusza, który ponosił całość ryzyka związanego z inwestycją. Ostatecznie jednak oferty zostały odrzucone m.in. z powodu braku uwzględnienia specyfiki miasta i niespełnienia przez żadną z firm warunków.
Miasto początkowo planowało trzy linie, wszystkie zaczynać się miały na Nowym Rynku, obecnie Placu Daszyńskiego, i biec[4]:
Kolejne propozycje, które powstały w 1908 i 1909 roku, dotyczyły uruchomienia dwóch typów tramwajów: konnego lub elektrycznego. Ostatecznie odrzucono obie propozycję, pierwszą ze względu na przestarzałość, natomiast druga nie doczekała się realizacji. Próby uruchomienia tramwaju elektrycznego podejmowano również w okresie międzywojennym, jednak w roku 1928 zarzucono je na rzecz komunikacji autobusowej.
Plany budowy linii tramwajowych podjęto dopiero po II wojnie światowej. Ze względu na wzrost liczby pasażerów, związany m.in. z rozbudową Huty Częstochowa, w 1951 podjęto decyzję o budowie trakcji tramwajowej. W 1955 roku rozpoczął się proces budowy linii tramwajowej, co wiązało się z wyburzeniem wielu budynków mieszkalnych w pobliżu ul. Bór i budową mostu na al. Pokoju i wiaduktu na al. Związku Walki Młodych (Niepodległości). Prace budowlane trwały długo, gdyż pierwszy tramwaj wyjechał na ulice Częstochowy dopiero 8 marca 1959 roku. Pierwotnie planowano urochomienie w 1956 roku, ale wystąpiło opóźnienie z powodu braku środków finansowych i problemów geologicznych[5]. Łącznie budowa pochłonęła około 208 milionów złotych, prace wykonały Poznańskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych i Kieleckie Przedsiębiorstwo Robót Mostowych[6]. Pierwsza dwutorowa linia o długości 7,1 km wiodła po wydzielonej stronie jezdni od ulicy Worcella, wzdłuż alej: Zawadzkiego (obecnie Armii Krajowej), Kościuszki, Wolności, ZWM (obecnie Niepodległości), Pokoju do pętli na Kucelinie. Wytyczono następujące przystanki: Zawady (pętla), przy ul. Jasnogórskiej, Alejach, Pałczyńskiego (Focha), Mickiewicza, Bór, zajezdni, PPR, pośrodku al. Pokoju, przy wiadukcie na al. Pokoju, ul. Sokolej i Mirów (pętla). Sześć pociągów obsługiwało trasę z częstotliwością 10 minut[5].
Pomiędzy 9 maja a 16 lipca przeprowadzono budowę, zaś 21 lipca 1959 oddano do użytku na ul. Łukasińskiego drugą linię o długości 1,5 km do dzielnicy Stary Raków, stanowiącą jednotorowe odgałęzienie pierwszej[4] i zakończoną mijanką, z powodu braku miejsca na pętlę[4]. Linię w czynie społecznym zbudowało społeczeństwo miasta[5].
W latach 1959-1960 powstały liczne niezrealizowane plany rozbudowy układu komunikacji tramwajowej w kierunkach[5]:
Odcinek na Starym Rakowie zlikwidowano 1 września 1971 roku[4], po oddaniu do użytku 15 stycznia przedłużenia linii do ulicy Kiedrzyńskiej wraz z pętlą[4]. Nie zrealizowano natomiast przedłużenia linii od Kucelina do Walcowni[5]. Ostatni odcinek (przedłużający linię do dzielnicy Północ – ul. Fieldorfa) oddano 16 stycznia 1984[4]. Nie zrealizowano planu doprowadzenia linii do dzielnicy Wyczerpy. Na starej pętli przy Promenadzie zawracały od tego czasu tramwaje linii nr 2. Częstotliwość każdej linii wynosiła 6 min[5].
Pod koniec lat 90. huta ograniczyła znacznie zatrudnienie i spadła liczba przewożonych pasażerów. Od tego czasu część kursów skrócono do pętli na al. Pokoju i oznaczono jako linię nr 2. Rozpoczyna ona bieg na pętli Fieldorfa razem z linią 1, która przebiega do pętli na Kucelinie. W latach 1998–2000 podjęto remonty i modernizacje torowiska.
W 2006 powstał plan rozbudowy sieci tramwajowej w Częstochowie o nową linię o długości 4,5 km[7], która ma obsługiwać dzielnice Wrzosowiak oraz Błeszno, a pętla ma się znajdować w pobliżu stadionu Rakowa Częstochowa. Konsultacje społeczne w sprawie przebiegu nowej linii przeprowadzono w sierpniu i wrześniu 2006 roku, gdy rozesłano ankiety do 20 tysięcy gospodarstw domowych w dzielnicach związanych z inwestycją. Uzyskano 1886 odpowiedzi, z czego 1742 za budową linii. Tory przebiegać mają wzdłuż ul. Jagiellońskiej, Orkana, al. 11 Listopada, Jesiennej i Rakowskiej do pętli w rejonie ul. Żareckiej, za tą propozycją głosowało 1148 osób[8]. Koszt budowy linii jest szacowany na ok. 70 mln złotych. Pieniądze na inwestycję miasto w dużej części postarało się uzyskać ze środków pomocowych Unii Europejskiej, dotyczy to także zakupu nowoczesnego, niskopodłogowego taboru tramwajowego.
13 listopada 2009 zostały ogłoszone wyniki konkursu na dotacje z funduszy Unii Europejskiej. Projekt Urzędu Miasta Częstochowy na rozbudowę sieci tramwajowej do Błeszna zajął pierwsze miejsce, co oznacza, że do roku 2012 powstanie nowa linia tramwajowa. Natomiast projekt częstochowskiego MPK na zakup 7 nowych tramwajów, do obsługi budowanej linii, został sklasyfikowany na drugim miejscu, co oznacza, że w 2012 roku na nową linię wyjedzie 7 nowoczesnych niskopodłogowych wagonów. Całkowity koszt rozbudowy sieci tramwajowej (wraz z zakupem taboru) wyniesie ok. 162 miliony złotych, z czego dotacja unijna to 128 milionów złotych. Przetarg został rozpisany 22 marca 2010[9][10], zaś termin składania ofert minął 5 maja, wpłynęło 10 ofert. Miasto wybrało ofertę konsorcjum częstochowskich firm Drog-Bud i Kromiss-Bis, która opiewała na kwotę 79,3 mln zł przy kosztorysie inwestorskim 98,7 mln[11]. Nie wpłynęły żadne protesty do przetargu, a budowa nowej linii rozpoczęła się 19 sierpnia 2010 roku[12].
W dniach 3–18 lipca 2010 roku został przeprowadzony generalny remont linii tramwajowej na odcinku al. Niepodległości[13] od ul. Bór do zajezdni tramwajowej. Inwestycja ta kosztowała ok. 3 milionów złotych. 2-17 lipca następnego roku wyremontowano linię na odcinku al. Niepodległości od ul. Bór do Ronda Mickiewicza, z wyjątkiem wiaduktu nad linią kolejową[14].
W czerwcu i lipcu 2011 roku przeprowadzono remont pętli Raków - Dworzec PKP, tzn. odbudowano wjazd na nieużywany wcześniej tor zewnętrzny pętli, który posiada połączenie z linią kolejową nr 1. Planowane jest w przyszłości umieszczenie przed wjazdem na pętlę zwrotnicy, co ma umożliwić używanie obu torów pętli.
W sierpniu 2011 rozpoczął się remont wiaduktu w al. Niepodległości. W związku z tym na ponad 3 miesiące (do 15 grudnia 2011[15]) komunikacja tramwajowa była zawieszona na odcinku od zajezdni tramwajowej do pętli tramwajowej w dzielnicy Północ. W tym czasie przeprowadzone zostały remonty skrzyżowań linii tramwajowej z ulicą Jasnogórską[16] oraz ulicą Worcella, jak również inne, drobne naprawy torowiska.
Plany miasta obejmują jeszcze nieskonkretyzowane projekty wydłużenia sieci w dzielnicy Północ i budowę odgałęzienia na Parkitce. Co jest jednak możliwe linia zostanie przedłużona do Parkitka-Szpital w latach 2012-2020
| Tramwaj | Eksploatacja od |  |
Ilość |
|---|---|---|---|
| 129Nb | 2012 | |
2 z 7[2] |
| 105Na | 1975 | 48 | |
| 102Na | 1971 | 1 (techniczny) | |
| 4N1 | 1959, 2011 | 2 (historyczne) | |
| Wszystkie wagony | 53 | ||
| Udział wagonów niskowejściowych i niskopodłogowych we flocie liniowej |
4,00% | ||
Obecnie tabor składa się z 48 sztuk wagonów 105Na, wyprodukowanych w latach 1975–1990, i częściowo poddanych modernizacjom. W marcu 2012 r. rozpoczęły się dostawy składów 129Nb[17].
Na co dzień tramwaje 105Na kursują w połączeniu po dwa wagony, a wieczorami i w nocy jeżdżą dwa pojedyncze tramwaje. W częstochowskich tramwajach i autobusach zamontowano wyświetlacze, na których ukazuje się trasa pojazdu, oraz nazwy aktualnego i następnego przystanku. Nazwy są czytane przez lektora, przy zbliżaniu się do następnego przystanku podawana jest jego nazwa poprzedzana zwrotem następny przystanek, a na samym przystanku tylko jego nazwa. Przy zapowiedziach niektórych przystanków wypowiadany jest także komunikat Uwaga na kieszonkowców.
W lutym lub marcu 2010 MPK podpisało z Urzędem Marszałkowskim umowę na wykorzystanie dofinansowania z funduszy unijnych na zakup siedmiu nowych tramwajów. Przetarg MPK został rozpisany 19 lipca, oferty składać można było do 31 sierpnia. Wynik przetargu został ogłoszony 28 września 2010. Zwyciężyła bydgoska PESA[18][19], a tramwaje mają być dostarczone do Częstochowy w okresie od kwietnia do listopada 2012[potrzebne źródło]. 21 października Krajowa Izba Odwoławcza odrzuciła skargi przegranych firm, Solarisa oraz Newag&Končar, na wyniki przetargu[20].
| Tramwaj[21] | Daty zakupów | Daty zbywania | Liczba |
|---|---|---|---|
| 105Na | 1975-1990 | 2003- | 56 |
| 102Na | 1970-1973 | 1991-2000 | 18 |
| 4N1 | 1959-1961, 2011 | 1970-1988 | 45 |
Początkowo częstochowski tabor składał się z 39 wagonów silnikowych 4N i doczepnych 4ND. W 1971 stan posiadania wynosił 45 wozów, w tym przegubowych 102Na, zaś w 1975 zakupiono pierwsze 8 sztuk wozów 105N. Następnie sukcesywnie powiększano liczbę wagonów 105Na i wycofywano starsze typy. W 1986 wycofano wozy 4N i 4ND, a w 1999 102Na. Poza "stopiątkami" na stanie MPK znajduje się jeden wagon typu 102Na pełniący obecnie funkcję tramwajowego pogotowia technicznego (w przyszłości będzie przebudowany na historyczny) oraz jeden wagon typu 4N, który uległ wypadkowi w 1997, kiedy to pełnił funkcję pogotowia technicznego. W 2006 r. wagon został oddany do naprawy, a wyremontowany odbył swój pierwszy przejazd 31 sierpnia 2006 r. Obecnie pełni funkcję pojazdu zabytkowego. 24 marca 2008 r. sentymentalną podróż odbyli nim miłośnicy ze Stanów Zjednoczonych. Podobną podróż odbyli miłośnicy z Niemiec 26 maja 2011 r. Wagon wykorzystywany jest również podczas akcji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy: przejazd nim jest darmowy, a do puszek zbierane są datki na cele charytatywne. W 2011 r. sprowadzono z Warszawy wagon doczepny 4ND, który po remoncie będzie służyć jako zabytkowy[22]. W marcu 2012 r. rozpoczęły się dostawy składów 129Nb[17].
Linia 1 i 2 biegną po tej samej trasie, różnią się tylko tym, że linia 2 kończy swój bieg na pętli tramwajowej w dzielnicy Raków, natomiast 1 jedzie do Huty. Tramwaje linii 2 wracają z pętli Raków na Północ jako linia 1.
| Przystanki linii 1 | Przystanki linii 2 (powrót jako linia 1) |
|---|---|
|
|
Torowisko tramwajowe w al. Wyzwolenia
Tramwaj typu 105Na na alei Pokoju w Częstochowie
Tramwaj 105Na na rondzie Ronalda Reagana w Częstochowie
Tramwaj 105Na na pętli Raków
Tramwaje typu 105Na na pętli Kucelin w Częstochowie.
|
||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||
