Tramwaje w Elblągu

Tramwaje w Elblągu
Elbląski tramwaj PESA 121N przy ul. Robotniczej
Lokalizacja	Polska, Elbląg
Rodzaj transportu	tramwaj
Data uruchomienia	1895
Operator	ZKM Elbląg
Całkowita długość linii	32 km
Liczba linii	5
Infrastruktura
Rozstaw szyn	1000 mm
Tabor
Liczba pociągów	74
Strona internetowa
Multimedia w Wikimedia Commons

Tramwaje Elbląskie Spółka z .o.o.
Forma prawna	spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Data założenia	1 czerwca 1993
Lokalizacja	Polska
Siedziba	82-300 Elbląg ul. Browarna 91 tel/fax (055) 239-69-00 e-mail: tramwaje@elblag.com.pl
Numer KRS	0000095436
Prezes	Bogdan Kaliński
Branża	transport miejski
Produkty	miejski tramwajowy transport pasażerski
Kapitał zakładowy	37.156.500,00 PLN

5N+5ND na pl. Konstytucji, niedaleko Urzędu Miejskiego

Schemat sieci tramwajowej

GT6 zawraca na placu Konstytucji podczas modernizacji alei Grunwaldzkiej

805Na na alei Grunwaldzkiej (koło PWSZ)

Wagon historyczny 5N - 012 na pętli Druska

Tramwaj linii nr 3 jedzie ulicą Browarną

Tramwaje w Elblągu – system komunikacji tramwajowej zarządzany przez Tramwaje Elbląskie, spółkę komunalną własności miasta Elbląg. Jest drugim w kolejności, najstarszym systemem tramwajów elektrycznych (po Wrocławiu), wprowadzonym na terenie obecnej Polski. Ich historia sięga 1895.

System obsługuje 5 linii, w tym 4 funkcjonują 7 dni w tygodniu, a jedna w dni powszednie. Tramwaje poruszają się po torach o rozstawie szyn 1000 mm i łącznej długości 32 km toru pojedynczego.

Historia

W XIX wieku rozbudowujące się w szybkim tempie miasto potrzebowało nowoczesnej komunikacji zbiorowej, dlatego w 1895, decyzją magistratu, powstały dwie pierwsze linie tramwajowe, które umożliwiły połączenie dzielnic mieszkalnych z centrum, dworcami i powstającymi zakładami pracy. W następnych latach sieć systematycznie rozwijano. Linie tramwajowe w Elblągu mają nietypowy, jak dla dzisiejszych sieci, rozstaw szyn – 1000 mm (identyczny rozstaw szyn posiadają tramwaje w Bydgoszczy, Łodzi, Toruniu i Grudziądzu).

Po zakończeniu II wojny światowej polskie władze zadecydowały o odbudowie zniszczonej infrastruktury i w 1945 uruchomiono pierwsze dwie linie, a na przełomie lat 80. i 90. także trzecią. W 1957 przybyły do miasta także pierwsze nowe tramwaje 5N i 5ND, które wyparły stare składy. Do dzisiaj został tylko jeden skład 5N+5ND (012+154), używany na specjalne okazje. Na przełomie lat 60. i 70. władze PRL postanowiły wycofać tramwaje o rozstawie szyn 1000 mm z większości polskich miast. Tak miało się stać także w Elblągu. Elbląg nie podzielił jednak losu Bielska-Białej, Legnicy czy Olsztyna. Od 1980 zaczęły napływać nowe tramwaje 805Na, jeżdżące do dziś, a w 1986 przedłużono linię tramwajową na nowo powstałe osiedle Zawada.

W wyniku zmian ustrojowych w Polsce komunikacja miejska, podobnie jak w innych miastach, zaczęła przeżywać regres. Na początku 1997 leciwe już 5N zmieniły niewiele młodsze poniemieckie GT6. Dopiero wraz z XXI wiekiem i wejściem Polski do Unii Europejskiej Urząd Miejski w Elblągu zaczął inwestować w rozwój ekologicznego transportu publicznego. Dzięki funduszom unijnym wymieniane są zniszczone przez czas torowiska, a także rozbudowywana sieć. W 2002 powstała nowa trakcja wzdłuż ulicy Płk. Dąbka, dzięki czemu elblążanie mogli cieszyć się z dwóch nowych linii (4 i 5). W najbliższej przyszłości cały system czekają duże zmiany. Do 2013 powstanie 15 km nowych torów, a także zostanie zakupiony nowy, już niskopodłogowy tabor. Pierwsze 6 sztuk wozów PESA 121N (produkcji PESA Bydgoszcz), pojawiły się już pod koniec 2006. W miarę możliwości będą również modernizowane tramwaje 805Na, które całkowicie wyprą niemieckie GT6 i będą stanowić uzupełnienie dla wagonów niskopodłogowych.

W maju 2006 rozpoczęto budowę torowiska w kierunku ul. Fromborskiej os. Nad Jarem. Uroczyste oddanie nowego odcinka wraz z oficjalną prezentacją nowych tramwajów nastąpiło 21 grudnia. Od rozpoczęcia eksploatacji nowych tramwajów PESA 121N zdarzyło się już kilka wypadków, w których brały udział, ponadto kilkakrotnie tramwaje wypadały z szyn. W najbliższych latach planuje się zakup dwóch nowych wagonów.

Kalendarium tramwajów w Elblągu

Tramwaj Konstal 5N w 1990 roku

Tramwaje Konstal 805Na w 1990 roku

• 22 listopada 1895 – uruchomienie dwóch pierwszych linii tramwajowych. Nr 1: Dworzec - Grunwaldzka - 3 Maja - 1 Maja - pl. Słowiański - Kowalska - Stary Rynek - Studzienna - przystań nad rzeką Elbląg. Nr 2: pl. Słowiański - Kowalska - Stary Rynek - Brama Targowa - Stoczniowa - Królewiecka - skrzyżowanie Dąbka/Teatralna;
• 22 maja 1897 – uruchomienie linii nr 3: Stary Rynek - Stoczniowa - Królewiecka - Marymoncka - Bażantarnia (przedłużenie linii nr 2 do Dworca);
• 1901–1905 – rozbudowa zajezdni przy ul. Szpitalnej;
• 29 maja 1916 – przejazd tramwajem od dworca kolejowego do stoczni Schichau cesarza Niemiec Wilhelma II;
• 1927 – uruchomienie linii do ul. Obrońców Pokoju i do Saperów;
• 1928 – otwarcie drugiej zajezdni przy ul. Browarnej;
• 1 czerwca 1946 – wznowienie ruchu na pierwszej linii tramwajowej po wojnie (Dworzec - Grunwaldzka - 3 Maja - 1 Maja - pl. Słowiański - Kowalska - Stary Rynek - Brama Targowa - Stoczniowa - Robotnicza - Browarna - Obrońców Pokoju);
• 1 listopada 1946 – wznowienie ruchu na drugiej linii tramwajowej po wojnie (Bażantarnia - Marymoncka - Królewiecka - Stoczniowa - Brama Targowa - Stary Rynek - Kowalska - 1 Maja - grobla św. Jerzego - skrzyżowanie Bema/Mickiewicza);
• 3 kwietnia 1947 – uruchomienie linii nr 3 (pl. Słowiański - 1 Maja - Traugutta - Górnośląska - cmentarz Agrykola);
• 15 lutego 1951 – oddanie do użytku nowego odcinka linii od Dworca PKP do ul. Druskiej;
• 1955 – budowa pętli na ul. Druskiej i Obrońców Pokoju (dotychczas były to tylko przystanki końcowe);
• 1955 – budowa pętli na ul. Saperów (przedłużenie trasy od skrzyżowania Bema/Mickiewicza);
• 1956 – budowa pętli w Parku Bażantarnia (skrócenie trasy do mostu na rzece Kumieli);
• 1957 – budowa drugiego toru na ul. Grunwaldzkiej;
• 1957 – pierwsze dostawy wagonów 5N i 5ND;
• 1967 – likwidacja linii nr 3 do cmentarza Agrykola;
• 1968 – wycofanie tramwajów ze Starego Miasta i skierowanie ich przez ul. Pocztową;
• 15 kwietnia 1980 – dwa pierwsze wagony 805Na w Elblągu;
• 24 listopada 1986 – przedłużenie trasy z ul. Obrońców Pokoju do osiedla Zawada i otwarcie nowej linii nr 3 (Saperów - Ogólna);
• 1995 – stulecie tramwajów elbląskich;
• 12 grudnia 1996 – ostatni dzień kursowania wagonów 5N i 5ND;
• styczeń 1997 – wprowadzenie do ruchu wagonów niemieckich GT6;
• 31 sierpnia 2002 – oddanie do użytku nowej dwutorowej trasy w ciągu ul. Płk. Dąbka (od pl. Jagiellończyka do ul. Obrońców Pokoju), otwarcie nowych linii 4 i 5;
• 21 grudnia 2006 – oddanie do użytku dwutorowego odcinka w ciągu ul. Ogólnej (do skrzyżowania z ul. Legionów), wprowadzono do użytku nowe wagony niskopodłogowe;
• 19 sierpnia 2010 – oddanie do użytku nowego torowiska na placu Konstytucji oraz ulicy gen. Grota-Roweckiego (wraz z przygotowanymi rozjazdami w kierunku ulicy 12 Lutego), częściowa likwidacja torowiska na ulicy Grobla św. Jerzego.
• 1 kwietnia 2012 - w związku z przebudową torowiska ul. Pocztowej zawieszono pracę wszystkich linii tramwajowych do odwołania. Na południu miasta wprowadzono zastępcze linie autobusowe - T3 oraz T4, natomiast na północy wprowadzono zastępcze linie tramwajowe - 200 z pętlami w zajezdni i Marymonckiej oraz 300 i 400 z pętlami w zajezdni i Ogólna (Nad Jarem).

Planowane inwestycje

Zintegrowany program rozwoju transportu publicznego na lata 2004–2013

• budowa dwutorowego odcinka w ciągu ul. 12 Lutego: od skrzyżowania ul. Teatralnej, Nowowiejskiej i Królewieckiej do ul. Grota-Roweckiego oraz w ul. Grota-Roweckiego;
• budowa dwutorowego odcinka w ciągu ul. Fromborskiej (od ul. Ogólnej do Królewieckiej) i Królewieckiej (od ul. Fromborskiej do skrzyżowania Marymoncka/Piłsudskiego);
• budowa dwutorowego odcinka w ciągu al. Odrodzenia z pętlą na wysokości ul. Mazurskiej

Inwestycje zapisane Miejscowych Planach Zagospodarowania Przestrzennego nieumieszczone w innych dokumentach

• budowa torowiska od pl. Słowiańskiego w ciągu ul. Rycerskiej i al. Tysiąclecia do pl. Grunwaldzkiego;
• budowa torowiska na terenie planowanej dzielnicy Modrzewina w ciągu ul. Jana Pawła II z pętlą tramwajową na końcu tej ulicy;
• budowa nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Fromborskiej na terenie POD "Tramwajarz"

Linie tramwajowe (stan obecny)

Linia nr 1 DRUSKA Grunwaldzka Grunwaldzka (Dębowa) Grunwaldzka (ZZK) Dworzec plac Grunwaldzki 1-go Maja (Sąd) plac Słowiański Robotnicza (ABB) Browarna (pralnia) Browarna (Dolna) Browarna (stocznia) Browarna (Zdrój) Browarna (browar) Obrońców Pokoju (Wiejska) Obrońców Pokoju (Batorego) Obrońców Pokoju (płk. Dąbka) płk. Dąbka (Węgrowska) płk. Dąbka (Ogólna) Ogólna (Konopnickiej) Ogólna (Broniewskiego) OGÓLNA

Linia nr 2 DRUSKA Grunwaldzka Grunwaldzka (Dębowa) Grunwaldzka (ZZK) Dworzec plac Grunwaldzki 1-go Maja (Sąd) plac Słowiański Robotnicza (ABB) Królewiecka (EOK) Królewiecka (Kopernika) Królewiecka (T.G.) Królewiecka (Moniuszki) Królewiecka (skrzyżowanie) MARYMONCKA

Linia nr 3 SAPERÓW Bema (Mickiewicza) Grobla św. Jerzego 1-go Maja (Sąd) plac Słowiański Robotnicza (ABB) Browarna (pralnia) Browarna (Dolna) Browarna (stocznia) Browarna (Zdrój) Browarna (browar) Obrońców Pokoju (Wiejska) Obrońców Pokoju (Batorego) Obrońców Pokoju (płk. Dąbka) płk. Dąbka (Węgrowska) płk. Dąbka (Ogólna) Ogólna (Konopnickiej) Ogólna (Broniewskiego) OGÓLNA

Linia nr 4 DRUSKA Grunwaldzka Grunwaldzka (Dębowa) Grunwaldzka (ZZK) Dworzec plac Grunwaldzki 1-go Maja (Sąd) plac Słowiański Robotnicza (ABB) Królewiecka (EOK) płk. Dąbka (Brzozowa) płk. Dąbka (Pionierska) płk. Dąbka (rynek) płk. Dąbka (Niepodległości) płk. Dąbka (Węgrowska) płk. Dąbka (Ogólna) Ogólna (Konopnickiej) Ogólna (Broniewskiego) OGÓLNA

Linia nr 5 SAPERÓW Bema (Mickiewicza) Grobla św. Jerzego 1-go Maja (Sąd) plac Słowiański Robotnicza (ABB) Królewiecka (EOK) płk. Dąbka (Brzozowa) płk. Dąbka (Pionierska) płk. Dąbka (rynek) płk. Dąbka (Niepodległości) płk. Dąbka (Węgrowska) płk. Dąbka (Ogólna) Ogólna (Konopnickiej) Ogólna (Broniewskiego) OGÓLNA

Pętle i końcówki

Pętle tramwajowe

Elbląska sieć tramwajowa jest dostosowana do eksploatacji taboru jednokierunkowego, dlatego na wszystkich końcówkach są pętle.

pętla	data uruchomienia	data likwidacji	liczba torów	inna infrastruktura	linie
Druska (stara)	1955	2006	1	tor odstawczy	zlikwidowana
Druska (nowa)	2006		3		1,2,4
Marymoncka	1956		1	dwa tory odstawcze	2
Obrońców Pokoju	1955		1		nieużywana
Ogólna	1986	2006	2	tor odstawczy	zlikwidowana
Ogólna (Nad Jarem)	2006		2		1,3,4,5
Saperów	1955		2		3,5

inne końcówki

• Jedyna końcówka, która nie jest pętlą znajduje się przy zajezdni tramwajowej na ulicy Browarnej. Jest to trójkąt torowy, który stanowił kiedyś wjazd do zajezdni tramwajowej. Po wybudowaniu nowej głowicy wjazdowej do zajezdni trójkąt ten pozostawiono. Wykorzystywany jest przy okazji remontów torowisk, awarii oraz dłuższych zamknięć, jak i w przypadku odcięcia odcinków od reszty sieci.

• Od początku istnienia aż do roku 1956 elbląska sieć eksploatowana była wyłącznie poprzez tramwaje dwukierunkowe, dlatego aż do lat 50. nie posiadała ani jednej pętli. Wraz z wprowadzaniem do ruchu nowych polskich tramwajów typu Konstal 5N, stopniowo likwidowano końcówki i zamieniano je w pętle, umożliwiające zawracanie tramwajom jednokierunkowym. Wiązało się to również z likwidacją niektórych odcinków, jeżeli nie było miejsca na budowę pętli. Taki los spotkał m.in. historyczną linię do parku Bażantarnia, którą skrócono aż o 700 metrów. Całkowicie natomiast zlikwidowano linię tramwajową na ulicy Traugutta i Agrykola.

Tabor

Tabor obsługujący regularne linie

Zdjęcie	Nazwa	Początek eksploatacji		Liczba wagonów
	Konstal 805Na	1980		21
	Düwag GT6	1996		14
	PESA 121N	2006		6
Wszystkie wagony				41
Udział wagonów niskopodłogowych				20,2%
Średni wiek tramwajów				30 lat

Linki zewnętrzne

• Zarząd Komunikacji Miejskiej w Elblągu sp. z o.o.
• ELBLĄSKIE TRAMWAJE