| Tramwaje w Gliwicach | |
Gliwice – Linia numer 4 – Konstal 105Na na ulicy Daszyńskiego ostatniego dnia przed zawieszeniem kursowania tramwajów na tej części linii. |
|
| Lokalizacja | |
| Rodzaj transportu | tramwaj |
| Data uruchomienia | 26 sierpnia 1894 |
| Data likwidacji | od 1 września 2009 zawieszenie kursów od zajezdni tramwajowej do pętli tramwajowej. |
| Właściciel | Gliwice: 437 000 akcji, 4,6% |
| Operator | Tramwaje Śląskie S.A. |
| Liczba linii | 2 |
| Infrastruktura | |
| Rozstaw szyn | 1435 mm |
| Liczba przystanków | 2 |
| Tabor | |
| Liczba wagonów | 74 |
Tramwaje w Gliwicach – system komunikacji tramwajowej działający na terenie miasta Gliwice, będąca częścią sieci należącej do Tramwajów Śląskich, licząca aktualnie 2 linie i działająca nieprzerwanie od 1894.
Obecnie jest to najkrótsza czynna miejska sieć tramwajowa w Polsce. Czynny jest wyłącznie około 75 metrowy odcinek od granic Gliwic do zajezdni tramwajowej w Gliwicach, na którym znajduje się jeden przystanek. Na odcinku od zajezdni tramwajowej do pętli tramwajowej tramwaje zostały zlikwidowane (zawieszone) 1 września 2009 i zastąpione przez autobusy.
Spis treści |
Długość torów od pętli tramwajowej na terenie dzielnicy Wójtowa Wieś do granicy Gliwic wynosiła około 8,5 kilometra. Gliwicki odcinek linii zawierał 3 odcinki jednotorowe.
Historia tramwajów w Gliwicach sięga drugiej połowy XIX wieku.
24 kwietnia 1892 została podpisana umowa pomiędzy miastem Bytom, a firmą Kramer & Co., na mocy której miała zostać wybudowana pierwsza linia tramwajowa na Śląsku. Umowa zakładała, że linia miała przebiegać z Gliwic przez Zabrze, Chebzie, Królewską Hutę, Bytom do Piekar Śląskich. W tym samym czasie zostały zawarte podobne umowy z miastem Zabrze i Gliwice.
Gliwicki odcinek linii tramwajowej uruchomiono 26 sierpnia 1894. Cała linia z Piekar Śląskich do Gliwic liczyła 34,5 km. W tym okresie powstała również pierwsza zajezdnia w Gliwicach w obok tak zwanego Lasku Miejskiego, przy ulicy Chorzowskiej.
W pierwszych latach do prowadzenia wagonów stosowano parowozy specjalnie przystosowane do poruszania się po ulicach miast. Jednak po protestach mieszkańców Gliwic i Bytomia narzekających na hałas przejeżdżających tramwajów, wiosną 1895 wprowadzono w centrach Gliwic i Bytomia tramwaje konne. Lokomotywa dojeżdżała na granic miasta, a od dworca kolejowego do obecnego Placu Inwalidów Wojennych kursowały tramwaje konne[1].
1 września 2009 mimo protestów mieszkańców na wniosek Prezydenta Miasta Gliwice Zygmunta Frankiewicza, zawieszono kursowanie linii 1 i 4 w Gliwicach na odcinku od zajezdni tramwajowej do pętli znajdującej się na terenie dzielnicy Wójtowa Wieś.
| Linia | Pętla początkowa | Przez | Pętla końcowa |
|---|---|---|---|
| 1 | Gliwice Zajezdnia | Zabrze | Ruda Śląska Chebzie |
| 4 | Gliwice Zajezdnia | Zabrze | Zabrze Zaborze |
| Linia | Pętla początkowa | Przez | Pętla końcowa |
|---|---|---|---|
| 1 | Gliwice Wójtowa Wieś | Zabrze | Ruda Śląska Chebzie |
| 4 | Gliwice Wójtowa Wieś | Zabrze | Zabrze Zaborze |
| Linia | Pętla początkowa | Pętla końcowa | Likwidacja |
|---|---|---|---|
| 1 | Gliwice ul. Zygmunta Starego | Gliwice Dworzec PKP | 1985/1986 |
| 2 | Gliwice ul. Pszczyńska | Zabrze ul. Lompy | 1985/1986 |
Pętla tramwajowa znajduje się na terenie dzielnicy Wójtowa Wieś u zbiegu ulic: Daszyńskiego, Słowackiego i Dolnej Wsi. Pętla powstała około 1971.
Tramwaje w Gliwicach poruszały się następującymi ulicami (od pętli do granic miasta): Daszyńskiego (częściowo jeden tor), Wieczorka, Dolnych Wałów (częściowo jeden tor), Zwycięstwa, Bohaterów Getta Warszawskiego, Jagielońska, Zabrska, Chorzowska (częściowo jeden tor na wiadukcie). Przystanek strefowy pomiędzy Gliwicami i Zabrzem znajduje się przy zajezdni tramwajowej w Gliwicach.
Zajezdnia tramwajowa znajduje się przy ulicy Chorzowskiej 150.
W maju 2009 Prezydent Miasta Gliwice Zygmunt Frankiewicz wystąpił do KZK GOP z wnioskiem o likwidację komunikacji tramwajowej na terenie miasta Gliwic. KZK GOP 26 maja 2009 rozpatrzył pozytywnie wniosek prezydenta[2]. Zarówno wniosek prezydenta Frankiewicza jak również Uchwała Zarządu KZK GOP została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i czeka obecnie na rozpatrzenie.
Decyzja prezydenta wywołała falę protestów mieszkańców Gliwic przeciwko likwidacji tramwajów w mieście. W ich obronie powstał między innymi Obywatelski Komitet Obrony Tramwajów i Promocji Komunikacji Miejskiej[3], a 17 czerwca 2009 Grupa Inicjatywna Referendum dla Gliwic rozpoczęła zbieranie podpisów pod referendum o odwołanie prezydenta i Rady Miasta[4] pod hasłem: TAK dla Tramwaju, NIE dla Prezydenta.
31 sierpnia 2009 odbyły się obchody 115 lat tramwajów w Gliwicach połączone z ich pożegnaniem, gdyż był to ostatni dzień funkcjonowania tramwajów w Gliwicach. Podczas obchodów po gliwickich torach kursował specjalny pożegnalny tramwaj Konstal 105N-2K na linii numer 4.
W dniu 11 września 2009 po przeprowadzeniu weryfikacji zebranych podpisów Komisarz Wyborczy w Katowicach ogłosił referendum[5] w sprawie odwołania Rady Miasta Gliwice oraz Prezydenta Gliwic przed upływem kadencji. Termin przeprowadzenia referendum został wyznaczony na dzień 8 listopada 2009[6]. W referendum udział wzięło prawie 20 tysięcy mieszkańców, a blisko 90% z nich opowiedziało się przeciwko władzom miasta, a tym samym za powrotem tramwajów do Gliwic. Referendum było nieważne ze względu na brak odpowiedniej frekwencji (minimum 33 tysiące mieszkańców).
27 kwietnia 2010 pojawiła się informacja w lokalnych gliwickich mediach o możliwości likwidacji torowisk[7]. Stowarzyszenie Grupa Inicjatywna[8] i Obywatelski Komitet Obrony Tramwajów i Promocji Komunikacji Miejskiej w Gliwicach, skierowały apel do władz Tramwajów Śląskich o niepodejmowanie pochopnych decyzji o likwidacji części torowisk na wniosek władz Gliwic do czasu jesiennych wyborów samorządowych, by ewentualne nowe władze miały możliwość przywrócenia komunikacji tramwajowej.
W jednej ze scen filmu Cień z 1956 roku, w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, aktor wyskakuje z tramwaju jadącym po wiadukcie w ciągu ulicy Zabrskiej w Gliwicach.
Finałowa scena filmu Tramwajada z 1989 roku, w reżyserii Bolesława Pawicy, rozgrywa się na skrzyżowaniu ulic Zwycięstwa i Dolnych Wałów w Gliwicach. Film opowiada o dzieciach ze śląskiego domu dziecka, które w sylwestrową noc porywają tramwaj i podróżują nim po śląskich miastach.
|
||||||||||||||||||||||||