Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Tramwaje w Grudziądzu | |
 Tramwaj Konstal 805Na w Grudziądzu, ul. Focha |
|
| Lokalizacja |  Polska, Grudziądz |
| Rodzaj transportu | tramwaj |
| Data uruchomienia | 13 czerwca 1896 |
| Operator | MZK Grudziądz |
| Całkowita długość linii | 18,6 km |
| Liczba linii | 2 |
| Infrastruktura | |
| Długość torowisk | 9 km[1] |
| Rozstaw szyn | 1000 mm |
| Liczba przystanków | 20 |
| Tabor | |
| Liczba wagonów | 30 |
| Strona internetowa | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Tramwaje w Grudziądzu – system komunikacji tramwajowej w Grudziądzu, uruchomiony pod koniec XIX wieku (początkowo jako konny, następnie zelektryfikowany). Obecnie Grudziądz jest najmniejszym miastem w Polsce posiadającym czynną samodzielną sieć tramwajową (nie będącą cześcią systemu tramwajowego innego, większego miasta).
Spis treści |
Bezpośrednią przyczyną otwarcia sieci tramwajowej była odbywająca się od 1885 wystawa "West-preussische Gewerbe-Ausstellung" (Wystawa Rzemiosła Prus Zachodnich[2]), która w roku 1896 miała odbyć się w Grudziądzu. 22 stycznia 1896 odbyło się spotkanie intencyjne, podczas którego wyłoniono Komitet Budowy Linii Tramwajowej, o czym poinformował dziennik "Der Gesellige"[3] w numerze 18 z 1896. 9 marca 1896 dwie firmy: Carl Behn & Co oraz Anker & Kampmann założyły spółkę "Straßenbahn Graudenz Carl Behn & Co.". 27 marca władze miasta podpisały umowę ze spółką Strassenbahn Graudenz C. Behn & Co. zlecającą budowę i uruchomienie linii tramwaju konnego o długości 3,05 km (od dworca kolejowego ulicami: Dworcową, Focha, al. 23 Stycznia, Klasztorną, Szkolną oraz Szewską do Rynku i dalej ulicami: Długą, Starorynkową, Starą, Wybickiego i Legionów do ogrodu Tivoli, gdzie odbywała się wystawa) oraz obsługę jej 6 wozami tramwajowymi. Linia o szerokości toru 1000 mm została uroczyście otwarta 13 czerwca 1896, na dzień przed otwarciem wystawy.
W 1897 spółkę tramwajów grudziądzkich kupiła, będąca właścicielem elektrowni, firma Nordische Elektrizitäts-Gesellschaft in Danzig, celem której była elektryfikacja tramwaju konnego. Powstała nowa spółka "Nordische Elektrizitäts-Gesellschaft in Danzig" oraz przystąpiono do prac, które rozpoczęto od przebudowy elektrowni. Jednocześnie przedłużono pierwotną trasę tramwaju konnego o 0,7 km w ul. Legionów do Tarpna. Do dziś linia ta stanowi trasę "jedynki", która z racji przebiegu przez stare miasto, w większości jednotorowymi odcinkami pomiędzy mijankami, uważana jest za jedną z najbardziej malowniczych. Urzędowe otwarcie linii tramwaju elektrycznego miało miejsce w dniu 12 maja 1899, w rzeczywistości tramwaje elektryczne pojawiły się na trasie dzień wcześniej. Trasa była obsługiwana 6 wagonami silnikowymi, natomiast wozy tramwaju konnego przebudowano na wagony doczepne.
W 1900 władze miejskie odkupiły elektrownię i linię tramwajową. Utworzono spółkę "Stadtische Elektrizitätswerk und Straßenbahn Graudenz", a na wszystkich wagonach tramwajowych umieszczono napisy "Strassenbahn Stadt Graudenz". W 1911 wybudowano i uruchomiono drugą linię tramwajową o długości 1,6 km. Jej trasa biegła od Rynku Zbożowego (obecna Al. 23 Stycznia) ulicami Toruńską i Chełmińską do skrzyżowania z ulicą Bydgoską. Dwa lata później przedłużono ją o 0,5 km do skrzyżowania z ul. Wiejską. Wybuch I wojny światowej spowodował tygodniowe ograniczenia w kursowaniu linii nr 1 oraz linii nr 2 (zawieszono jej kursowanie), jak również przystosowanie dwóch wagonów do przewozu rannych oraz dwóch lor do transportu sprzętu wojskowego.
23 stycznia 1920 Grudziądz na mocy traktatu wersalskiego został oficjalnie przejęty przez polską administrację. Dotyczyło to także tramwajów, nowe przedsiębiorstwo nosiło nazwę "Miejskie Tramwaje, Elektrownia i Wodociągi". W pierwszych latach po wojnie zakład tramwajowy nie posiadał samodzielności finansowej i prawnej, dopiero w 1925 otrzymał samodzielność, pozostając w strukturze Miejskich Zakładów.
W 1929 przedłużono o 0,35 km torowisko w ul. Chełmińskiej do nowo otwartej strzelnicy. Na rok przed wybuchem II wojny światowej, linia ta została przedłużona o 2,2 km do ul. Południowej, osiągając długość 4,65 km, natomiast długość obu linii wynosiła 8,4 km. Dzięki tej rozbudowie Grudziądz uzyskał połączenie z popularnym kąpieliskiem nad jeziorem Rudnickim Wielkim (odcinek od strzelnicy do kąpieliska był używany tylko w sezonie letnim).
Okres II wojny światowej tramwaje eksploatowane przez firmę "Verkehrsbetrieb" przetrwały bez większych zmian. 23 stycznia 1945, w związku ze zbliżającym się frontem, przerwano kursowanie tramwajów. W czasie oblężenia i walk miasto zostało poważnie zniszczone. Ucierpiały również tramwaje: nie było prądu, sieć trakcyjna została zerwana, torowiska zagruzowane, a tabor uszkodzony. Po wykonaniu niezbędnych prac (naprawy taboru i trakcji, odgruzowanie torowiska) 20 listopada 1945 przywrócono kursowanie "jedynki", a 3 miesiące później – 16 lutego 1946 przywrócono ruch na linii nr 2. Wówczas zakład tramwajowy wchodził w skład Zakładów Miejskich, natomiast od 1951 w skład Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. W 1954 utworzono Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Grudziądzu eksploatujące tramwaje i autobusy. W tym czasie cały tabor przemalowano na zunifikowane w całej Polsce barwy kremowo-czerwone oraz umieszczono napis MPK Grudziądz wraz z herbem miasta.
21 lipca 1978 ukończono budowę w czynie społecznym jednotorowego traktu do Mniszka. Nowy odcinek miał długość 1,9 km, a przy budowie pomagali społecznie m.in. pracownicy Pomorskiej Odlewni i Emalierni z zakładu nr 2 w Mniszku oraz Fabryki Maszyn Rolniczych „Unia”. Po roku eksploatacji, odcinek wyłączono z ruchu. Powodem było to, iż tor położony był bezpośrednio na nieutwardzonym gruncie, co powodowało wykolejenia pojazdów.
Jesienią 1980 do Grudziądza zaczęły trafiać nowe wagony typu 805Na, dlatego od 1979 zaczęto m.in. przebudowę jednotorowych odcinków w centrum miasta na dwutorowe. W związku z wprowadzeniem do eksploatacji nowego taboru wybudowano pętlę przy ul. Południowej i na Tarpnie, trójkąt manewrowy na skrzyżowaniu ulic Dworcowej z Królewską oraz tory odstawcze za zajezdnią. Ostatnie modernizacje torowiska nastąpiły w 1993.
Z nocy 8 na 9 grudnia 1988 roku, swój ostatni kurs zakończyły nocne linie tramwajowe 1N i 2N. Następnej nocy na trasę ruszyły autobusy po nieco zmienionych trasach.
Najtragiczniejszym zdarzeniem w ponad stuletniej historii grudziądzkich tramwajów był pożar zajezdni do którego doszło 5 września 1993, około godziny 5 nad ranem. Jego powodem najprawdopodobniej było zwarcie instalacji elektrycznej. W wyniku pożaru spaleniu uległo 11 wozów czyli ponad 1/3 posiadanego taboru oraz wagon techniczny. Tramwaje na kilkanaście dni zniknęły z ulic miasta. Jeszcze w 1993 podjęto decyzję o odbudowie obiektu i zakupie nowego taboru. Pozwoliło to na zupełną odnowę infrastruktury zajezdni. Ponadto, miasto wzbogaciło się o 6 nowych wagonów 805Nb, które rok wcześniej jeździły w Warszawie jako 105Nb, lecz z powodu ich dużej awaryjności zostały zwrócone do producenta. Uroczyste otwarcie odbudowanej zajezdni nastąpiło w 4 sierpnia 1994.
Do 1996 grudziądzka sieć tramwajowa nie była rozwijana, nie licząc budowy w 1951 torowiska na ul. Włodka, rozebranego pod koniec lat sześćdziesiątych oraz budowy w 1978 przedłużenia linii nr 2 od ul. Południowej do Mniszka (kursowanie tramwajów na tym odcinku zawieszono już po roku). Wszelkie prace ograniczano do niezbędnych remontów oraz modernizacji. Dopiero 7 grudnia 1996 oddano do eksploatacji jednotorowe przedłużenie o długości 1,8 km od pętli Południowa do nowo wybudowanej pętli na osiedlu Rządz. Około 22 sierpnia 1997 przekazano drugi tor na tym odcinku.
1 grudnia 2005 zawieszono kursowanie linii nr 1, tłumacząc to względami finansowymi. Po półrocznej przerwie, 1 czerwca 2006 "jedynka" powróciła na ulice Grudziądza. W kwietniu 2011 z rozkładu jedynki zniknęły wszystkie kursy w weekendy, natomiast od 13 sierpnia 2011 linia nr 1 została zawieszona całkowicie (jedynie w październiku 2011, z uwagi na remont ulicy Chełmińskiej, linia ta na krótko została przywrócona).
Grudziądzką sieć tramwajową dotknęła najpoważniejsza awaria od czasu pożaru z roku 1993. 26 lipca 2011 roku awarii uległy urządzenia znajdujące się w podstacji trakcyjnej na ulicy Południowej. Nieznani sprawcy uszkodzili izolację dachu budynku, zaś obfite opady deszczu które nawiedziły Grudziądz, wdarły się do środka pomieszczenia, powodując potężne zwarcie urządzeń elektrycznych. W skutek tej awarii do odwołania została zawieszona linia nr 2, uruchomiono komunikację zastępczą na trasie Rządz - Al. 23 Stycznia, oraz zwiększono kursowanie linii nr 1 na trasie Tarpno - Dworzec PKP.
Obecnie Miejski Zakład Komunikacji w Grudziądzu sp. z o.o. zarządza jedną linią tramwajową, a jest to linia nr 2 (linia nr 1 nie kursuje od 13 sierpnia 2011 roku):
| Linia | Trasa |
|---|---|
| 2 | Rządz - Konstytucji 3 Maja / Łęgi - Południowa / Real - Chełmińska / Południowa - Chełmińska / Zachodnia - Chełmińska / Kraszewskiego - Chełmińska / Jackowskiego - Chełmińska / Wiejska - Chełmińska / Bydgoska - Chełmińska / Piaskowa - Chełmińska / Włodka - Al. 23 Stycznia - Rynek Główny - Wybickiego - Legionów / Szkoła - Legionów / Armii Krajowej - Legionów / Poliklinika - Tarpno |
Czas jazdy na całej trasie tramwajem linii nr 2 wynosi 27 minut (w jedną stronę), przy czym w dni powszednie wagony kursują co 8 minut (w godzinach "szczytu" komunikacyjnego; poza szczytem oraz w soboty, niedziele i święta – odpowiednio rzadziej). od 1988 roku w nocy tramwaje w Grudziądzu nie kursują.
| Zdjęcie | Typ | Ekspl. |  |
Ilość |
|---|---|---|---|---|
| Konstal 2N2 | 1994 | 1 | ||
 |
Konstal 805Na | 1980/2010 | 13 | |
 |
Konstal 805Nb | 1993 | 6 | |
 |
Düwag GT8 | 2010 | 10 | |
| Liczba wagonów | 30 | |||
| Udział wagonów niskowejściowych i niskopodłogowych | 0% | |||
Jedyny przedstawiciel serii N w Grudziądzu jest oznaczony numerem 36. Do miasta przybył tuż po pożarze zajezdni w roku 1993. 14 października MZK Bydgoszcz bezpłatnie przekazał grudziądzkiemu przewoźnikowi wagon typu 2N2 który został wyprodukowany w roku 1956, a pudło otrzymał z wagonu Konstal 5N1. Pojazd pełni rolę wagonu technicznego, natomiast zimą również odśnieżarki dzięki zamontowanemu pługowi.
Tabor tramwajowy w grudziądzkiej komunikajcji to wagony typu 805Na oraz 805Nb wytworzone przez Chorzowski Konstal. Od 1980 do 1988 do Grudziądza przybyło 25 wagonów 805Na, a ich numeracja zaczęła się od numeru 37 kończąc na 62. Niestety, pożar zajezdni w 1993 spowodował uszczuplenie taboru aż o 11 wozów. Tego samego roku do Grudziądza zaczęły przybywać wagony 805Nb, przybyło ich 6 i oznakowano je numerami 63-68. Po odbudowie wagonu 44 przybył on do Grudziądza jako 69, lecz w 2001 został sprzedany do Łodzi. Teoretycznie w Grudziądzu nie było wagonu 70, było tylko same pudło dla 805-tki które zostało sprzedane dla Torunia.
W grudniu 2009 ogłoszono przetarg na wyremontowanie 6 wagonów typu 805Na, w którym zgłosiło się 5 firm: Modertrans, Fabryka Pojazdów Szynowych, Protram, MPK Łódź oraz konsorcjum ZNTK Mińsk Mazowiecki i Pesa. Wygrała ta ostatnia, wyceniając modernizację na niecałe 6,4 mln zł. 23 kwietnia 2010 została podpisana umowa oraz został zaprezentowany projekt zmodyfikowanego wagonu[4]. Pierwsze 3 wagony zostały wysłane w kwietniu (37, 43, 55), a kolejne 2 (58 i 41) pojechały w czerwcu. Ostatni wagon przeznaczony do modernizacji (59, wcześniej oznaczony jako 49) wyjechał do Mińska pod koniec sierpnia wraz z powrotem pierwszego zmodernizowanego wagonu. Kilka dni później dołączył do niego drugi wagon – doczepa. Oba wagony otrzymały nowe numery: 89 i 90. Pierwszy kurs, 15 września, powiązany był z uroczystym oddaniem wagonów do użytku (pomimo jeszcze nieprzygotowanych peronów na trasie al. 23 stycznia – Rządz). W drugiej części stycznia 2011, z dwumiesięcznym opóźnieniem, powróciły do miasta kolejne 2 wagony które otrzymały kolejne numery: 91 i 92. Niestety okazało się, że jeden z wagonów wysłanych wcześniej nie nadaje się do dalszej eksploatacji i w jego miejsce został wysłany wagon 47. Drugi skład swój debiut liniowy miał 11 lutego i przerwany został awarią oraz zatrzymaniem ruchu tramwajowego. W drugiej połowie marca wrócił piąty wagon oznaczony numerem 93, zaś ostatni o numerze 94 wrócił do miasta w połowie kwietnia, kończąc tym samym pierwszy etap "Modernizacji sieci tramwajowej".
Fragment linii tramwajowej na ul. Dworcowej
Tramwaj Konstal 805Na na ulicy Legionów
Düwag GT6 manewruje przy zajezdni
Grudziądzki tabor zasiliło również 6 niemieckich tramwajów Düwag GT6. Pierwsza dwójka przybyła z Mannheim pod koniec 1997 i otrzymała numery 71 i 72. W 1998 i 2000 doszły do grudziądzkiego taboru kolejne 4 wagony GT6 (73-76) oraz 2 wagony GT6ZR (dwukierunkowe) (77 i 78). Przybyły one z Würzburga, a wagony różniły się od pierwszej dwójki, gdyż były wyprodukowane przez fabryki MAN-a. Wagon 73 nie pojeździł zbyt długo po grudziądzkim torowisku, gdyż już w roku 2002 stał się dawcą części, a w maju 2010 został zezłomowany. W czerwcu 2010 ze spisu skreślono wagon 76, który w lutym tego samego roku brał udział w dość poważnej kolizji z wagonem 46. Polski wagon wrócił do pracy, lecz niemiecki wóz nie miał tyle szczęścia. Nie dało się go uratować i został sprzedany do Żar do firmy Marvena, gdzie ma służyć jako reklama możliwości transportowych firmy.
W grudniu 2007 zapadła decyzja o kupnie 12 wagonów Düwag GT4. Miały one pochodzić z 1959 (po gruntownym remoncie w 1995). Do zakupu nie doszło i w styczniu 2010 zapadła decyzja o kupnie 10 wagonów Düwag GT8 z Krefeldu. 2 z 10 wagonów nie zostały jeszcze przystosowane do polskich przepisów, kolejny (85) jest wagonem szkoleniowym dla motorniczych, a pozostała siódemka sukcesywnie pojawia się na grudziądzkim torowisku.
Sierpień 2010 to początek końca wagonów Düwag GT6 w Grudziądzu. Po powtórnym ogłoszeniu przetargu o sprzedaży niemieckich wagonów, do MZK wpłynęły 2 oferty. Korzystniejszą z nich była oferta Tramwajów Podmiejskich z Łodzi, która oferowała 40 tysięcy złotych za jeden wagon. Umowa została podpisana w końcu lipca i wszystkie 6 wagonów trafiło do Łodzi. Wagony sukcesywnie opuszczały Grudziądz, z początkiem września wagony 71 i 72, z początkiem października 74 i 77, a w połowie listopada wagon 75. W nocy z 17/18.12.2010, Grudziądz opuścił ostatni wagon GT6 oznaczony numerem 78.
W czynnej eksploatacji używanych jest aktualnie 8 wagonów. Wagon 82 otrzyma jako jedyny w najbliższym czasie miejskie barwy (na wzór tych z wagonów GT6), zaś wagon 84 jak na razie nie uległ żadnym modyfikacjom od momentu dostarczenia do miasta. W trzech tramwajach tego typu został zamieszczony monitoring - 79, 80 i 83, docelowo ma on się znajdować w każdym wagonie.
|
||||||||||||||||||||||||
