Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Transport drogowy – jedna z gałęzi transportu, w której ładunki i pasażerowie przemieszczają się po drogach lądowych przy pomocy kołowych środków transportu (np. pojazdów samochodowych). Usługi transportowe odbywające się z wykorzystaniem tej gałęzi transportu świadczone są przez przewoźników drogowych.
Do zalet transportu drogowego zalicza się m.in. możliwość dowiezienia ładunku lub pasażera bezpośrednio na miejsce przeznaczenia (wysoka dostępność tzw. zasada "od drzwi do drzwi"). Natomiast wady to m.in. energochłonność i szkodliwy wpływ na środowisko naturalne.
Gałąź ta posiada najbardziej rozbudowaną sieć dróg.
Spis treści |
Transport samochodowy jest jedną z najważniejszych gałęzi transportu. Przykładowo w krajach UE-27 odpowiada on za 45,6% wykonanej pracy przewozowej[1]. Poniższa tabelka prezentuje jego wybrane charakterystyki dla wybranych krajów.
| Charakterystyka | EU-27 (2005) |
USA (2005) |
Japonia (2005) |
Chiny (2005) |
Rosja (2006) |
Polska (2007)[3] |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Drogi twarde (długość) 1000km |
5000[4] | 6430 | 942 | 1931 | 722 | 258,9 |
| Drogi twarde (gęstość) km/100 km2 |
115,6[4] | 66,8 | 249,3 | 20,1 | 4,23 | 82,8 |
| Autostrady (długość) 1000km |
61,6 | 194,5 | 17 | 41 | 29 | 0,66 |
| Autostrady (gęstość) km/100 km2 |
1,42 | 2,01 | 4,5 | 0,43 | 0,17 | 0,2 |
| Praca przewozowa (ładunki) mld tkm |
1887,6[4] | 1888,2 | 335,0 | 869,3 | 200,9 | 159,5 |
| Praca przewozowa (ładunki) udział procentowy |
45,6%[4] | 32,9%[5] | b.d. | 10,8% | 4,2% | 59,7% |
| Praca przewozowa (pasażerowie) samochody osobowe mld pkm |
4601,7 | 7253,5[6] | 738,0[7] | 929,2[8] | b.d. | patrz niżej |
| Praca przewozowa (pasażerowie) autobusy/autokary/trolejbusy mld pkm |
522,6 | 226,8 | 88,0 | patrz wyżej | 138,8 | 27,4[9] |
Ustawa o transporcie drogowym[10] w rozdziale 1, art. 4 wprowadza podziały transportu drogowego:
Transport drogowy może być częścią składową mieszanych gałęzi transportu, takich jak: transport kombinowany, transport bimodalny, transport multimodalny, transport intermodalny, czy też transport współmodalny. Jest również elementem transportu miejskiego.
Początki transportu drogowego sięgają VI w. p.n.e., kiedy to rozwijały się ścieżki, dominował ruch pieszy, a w Persji i Grecji powstały pierwsze niewielkie odcinki dróg o twardej nawierzchni[potrzebne źródło]. W Polsce budowa pierwszej drogi o nawierzchni twardej nastąpiła na przełomie XIX i XX w. w okolicach Łodzi i Wrocławia[potrzebne źródło].
Transport drogowy przyjął swój współczesny wygląd w wyniku rozwoju motoryzacji.
Infrastrukturę transportu samochodowego podzielić można analogicznie jak infrastruktury innych gałęzi transportu na infrastrukturę liniową (drogi) i punktową – np. węzły drogowe, przystanki autobusowe, centra logistyczne i punkty przeładunkowe, jak również mające charakter pomocniczy, np. parkingi, stacje benzynowe, myjnie samochodowe, czy też stacje kontroli pojazdów lub stacje obsługi pojazdów (warsztaty)[11].
Podstawowy podział dróg obejmuje drogi gruntowe i drogi twarde. Inna klasyfikacja zakłada podział na ogólnodostępne na określonych warunkach drogi publiczne oraz drogi niepubliczne (wewnętrzne, prywatne).
Oprócz tego wyróżnić można jeszcze trzy podziały dróg publicznych, wg następujących kryteriów[11]:
Podstawowy podział środków transportu obejmuje środki przeznaczone do przewozu osób oraz środki przeznaczone do przewozu ładunków[11]. Aczkolwiek należy zauważyć, iż środki zaliczane do pierwszej grupy zazwyczaj posiadają pewną przestrzeń przeznaczoną na transport ładunków i vice versa. Istnieją również rozwiązania pośrednie – pojazdy przystosowane do przewozu zarówno osób, jak i ładunków (samochody towarowo-osobowe).
Środki transportu do przewozu osób podzielić można na indywidualne środki transportu oraz środki transportu zbiorowego. Do pierwszej grupy można zaliczyć np. rowery, motorowery, motocykle oraz samochody osobowe. Do drugiej natomiast autobusy (wszelkich rozmiarów od mikrobusów, po autobusy duże), autokary oraz trolejbusy. Specyficzną funkcję w indywidualnych przewozach osób pełnią taksówki. Innym ciekawym środkiem transportu wykorzystywanym do przewozu osób jest autobus torowy. Łączy on niektóre zalety transportu szynowego i transportu drogowego. Na uwagę zasługuje również koncepcja car-poolingu mająca na celu zwiększenie ilości osób przemieszczających się jednocześnie w jednym środku transportu, co przyczynia się do ograniczenia efektu kongestii na drogach (szczególnie w miastach), a tym samym do ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko naturalne[13].
Środki transportu do przewozu ładunków to m.in. wszelkiego rodzaju samochody dostawcze, samochody ciężarowe (o nadwoziu uniwersalnym, specjalizowanym albo specjalnym), ciągniki oraz pociągi drogowe. Wyróżnia się trzy technologie przewozu ładunków: uniwersalną, specjalizowaną i zunifikowaną. W zależności od przystosowania do określonej technologii, poszczególne pojazdy posiadają różnice w budowie[11].
Inny podział środków transportu uwzględnia pojazdy silnikowe oraz pojazdy bezsilnikowe (przyczepy i naczepy)[11].
Spośród środków transportu drogowego o znaczeniu raczej historycznym wyróżnić można pojazdy zaprzęgowe.
Wytwarzaniem kołowych środków środków transportu zajmuje się przemysł środków transportu.
Transport drogowy jest jedną z bardziej uregulowanych prawnie sfer działalności człowieka. Jest obiektem regulacji szeregu konwencji międzynarodowych, jak również prawodawstwa krajowego.
Z regulacji krajowych na terenie Polski wyróżnić można:
Oprócz powyższych wymienić można również kodeksy drogowe, które regulują zasady poruszania się po drogach – zarówno pod względem organizacyjnym, jak i technicznych wymagań stawianych pojazdom.
Jedną z ważniejszych międzynarodowych organizacji skupiających podmioty związane z transportem drogowym (np. krajowe zrzeszenia transportu drogowego, producenci pojazdów) jest założona w 1948 roku Unia Transportu Drogowego[23]. Skupia ona 179 członków z 74 krajów i odpowiada m.in. za reprezentowanie interesu przewoźników drogowych, jak również jest międzynarodowym poręczycielem karnetów TIR[24].
|
|||||
