Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyTrickster (pol. szachraj, przechera) – w religioznawstwie nazwa archetypu boga-żartownisia, przechery, czasem również półboga lub śmiertelnika, który przeciwstawia się ustalonym normom, działa wbrew ustalonemu porządkowi. Słowem tym określa się również przez analogię typ postaci literackiej lub nawet, w świecie realnym, typ osoby, która pełni podobną rolę w danym środowisku.
Spis treści |
Rolą, jaką pełni trickster w różnych mitologiach jest łamanie zasad i dbanie o powtarzanie się cyklu tworzenia i niszczenia. Trickster to łotrzyk, który zmienia swoją postać, kłamie, oszukuje lub kradnie, będąc jednak często pozytywną lub przynajmniej ambiwalentną postacią mitów. Zwykle, choć nie zawsze, przynosi również humor i śmiech, jest autorem dowcipów drwiących z autorytetów.
W niektórych mitologiach niedoskonałości świata materialnego tłumaczy się tym, że to szachraj:
W różnych mitologiach rolę tę pełnią:
W mitach związanych z chrześcijaństwem rolę trickstera pełnią np. ludowe diabły.
W literaturze rozpoznaje się trickstera w takich postaciach jak szekspirowski Puk ze Snu nocy letniej, Piotruś Pan czy w różnych wcieleniach błazna, albo nawet w kreskówkowym Króliku Bugsie czy trampie granym przez Charlie Chaplina.
Personifikacja Trickstera znalazła swoje miejsce także w spin off-ie serialu Doctor Who, Sarah Jane Adventures. Pojawia się w odcinkach 7. i 8. jako ten, który "żywi się chaosem". Jest postacią negatywną. Wywołuje powszechny zamęt i chce doprowadzić do końca Ziemi poprzez zmianę wydarzeń czasowych – najpierw "usuwając" z właściwej linii czasowej główną bohaterkę serialu, później, w serialu Doctor Who, likwidując tytułowego Doctora. Potrafi manipulować czasem, w ten sposób że za czyjąś zgodą, zmienia szczegóły w przeszłości tej osoby (w przypadku serialu SJA, była to śmierć Sarah Jane zamiast jej przyjaciółki)[1].
W literaturze polskiej modelową postacią trickstera jest Wirus, wykreowany przez Andrzeja Ziemiańskiego w powieści fantasy "Achaja".
