Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Trzcina pospolita | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | wiechlinowce |
| Rodzina | wiechlinowate |
| Rodzaj | trzcina |
| Gatunek | trzcina pospolita |
| Nazwa systematyczna | |
| Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud, 1841) |
|
| Synonimy | |
|
P. communis Trin., Phragmites vulgaris Samp., Phragmites pumila Willk., Phragmites gigantea J.Gay, Arundo phragmites L., Phragmites loscosii Willk. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Trzcina pospolita (Phragmites australis (Cav.)Trin. ex Steud) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae).
Spis treści |
Gatunek kosmopolityczny, szeroko rozpowszechniony na całym świecie. Zasięg naturalny jest trudny do określenia ze względu na rozwleczenie tego gatunku w wielu miejscach na świecie i jego łatwe zadamawianie się. Występuje w całej Europie, w Azji północnej, środkowej południowo-zachodniej (od krajów śródziemnomorskich po Pakistan), w Azji wschodniej, w niemal całej Afryce, na obu kontynentach amerykańskich (także w krajach Ameryki Środkowej), w Australii. Z pewnością jako roślina obca trzcina pospolita podawana jest z Nowej Zelandii i innych wysp Oceanii. Podgatunek typowy zawleczony został także do Ameryki Północnej[2]. Występuje pospolicie na całym terytorium Polski, od Bałtyku, aż po niższe partie gór.
Bylina. Kwitnie od lipca do września. Kwiaty są wiatropylne. Wysiewa się zwykle zimą i wiatr może nasiona przenosić na duże odległości. Roślina rozmnaża się głównie wegetatywnie, przez rozłogi kłącza oraz ich fragmentację. Najsilniej kłącze rozrasta się na głębokości 0,5 m, jednak potrafi sięgnąć 3 m w głąb ziemi. Trzcina potrafi się także rozmnażać przez fragmentację pędów – pędy bardzo łatwo przyjmują się, wypuszczając korzenie w kolankach. Pojedyncze kłącze żyje do 6 lat i może w tym czasie rozrosnąć się w promieniu kilkudziesięciu metrów. Pyłki trzciny pospolitej mają silne właściwości alergiczne. Liczba chromosomów 2n =48 (72, 84, 96).
Skład chemiczny tkanek trzciny pospolitej jest zmienny. Nieco inny skład mają pędy nadziemne i kłącza. Zaobserwowano również różnice między roślinami z odmiennych siedlisk. W poniższej tabeli uwzględniono dane z kilku badań[3]:
| substancja | udział procentowy w suchej masie | |
| nadziemne pędy | wyłącznie liście | |
| Substancje mineralne (popiół) | 1,8-10
|
|
| N | 0,11-4,4 | 3,35-5,1 |
| P | 0,01-0,79 | 0,152-0,24 |
| K | 0,04-3,9 | 1,2-2,07 |
| Ca | 0,01-0,77 | 0,245-0,651 |
| Mg | 0,02-0,54 | 0,12-0,209 |
| Na | 0,01-0,87 | 0,035-0,008 |
| Fe | 0,008-0,17 | |
| Mn | 0,005-0,5 | |
| Zn | 0,0012-0,0065 | |
| białka | 4,7-13 | |
| tłuszcz | 3,4 | |
| celuloza (błonnik) | 34 | |
| chlorofil | 0,05-0,75 | |
| kwas asparaginowy | 0,53 | |
| kwas glutaminowy | 0,47 | |
| lizyna | 0,27 | |
| histydyna | 0,1 | |
| arginina | 0,25 | |
| treonina | 0,23 | |
| seryna | 0,24 | |
| prolina | 0,22 | |
| glicyna | 0,25 | |
| alanina | 0,3 | |
| walina | 0,28 | |
| izoleucyna | 0,27
|
|
| leucyna | 0,37 | |
| cysteina | ślady | |
| metionina | 0,09 | |
| tyrozyna | 0,16 | |
| fenyloalanina | 0,25 | |
| wartość energetyczna [kJ/g] | 17,3 | |
Jest typową rośliną bagienną i nadwodną, ale jest gatunkiem o szerokim zakresie tolerancji ekologicznej, potrafi rosnąć także na suchym lądzie. Można ją spotkać nie tylko w zbiornikach wodnych i nad ich brzegami, ale także na torfowiskach, na podmokłych łąkach i w różnego rodzaju zaroślach nadrzecznych. Dobrze znosi falowanie wody i trwałe podtopienie (nawet do 2 m). Może rosnąć nad brzegami zarówno wód stojących, jak i wolno płynących, na różnych typach podłoży. Jest bardzo żywotna i rozrasta się bardzo szybko. Jest tak ekspansywna, że zwykle tworzy jednogatunkowe, rozległe agregacje. Rośnie także w wodach silnie zanieczyszczonych ściekami komunalnymi. Ekspansja trzciny jest dużym problemem, ponieważ gatunek ten zastępuje inne naturalne zbiorowiska roślinne uwolnione od ekstensywnego użytkowania (wypasu, koszenia), tworząc jednorodne płaty na dużych powierzchniach i znacząco zmniejszając różnorodność biologiczną. Nie toleruje wypasania i koszenia w sierpniu, bowiem uniemożliwia to transport i magazynowanie składników odżywczych z łodygi i liści do kłączy. Szuwar trzcinowy koszony w sezonie wegetacyjnym może mieć roczną produkcję trzykrotnie mniejszą niż szuwar niekoszony, choć szczegóły mogą się różnić w zależności od czasu i częstotliwości wykaszania, w skrajnych przypadkach może dojść do całkowitego zniszczenia płatu. Z kolei zarówno koszenie, jak i pożary suchych ździebeł zimą lub na przedwiośniu przyspieszają wzrost nowych pędów i zwiększają ich zagęszczenie. Wynika to z aktywacji większej liczby pączków na kłączach i eliminacji pasożytów (w tym patogenów) zimujących w suchych pędach[4]. Geofit i hydrofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Phragmitetea i Ass. Phragmitetum australis[5].
W Polsce występują dwa podgatunki:
Inne podgatunki:
Istnieją również ekotypy bez rangi podgatunku. W Holandii zaobserwowano dwa główne ekotypy (oba o 2n=48): torfowiskowy i rzeczny (oraz formy przejściowe). Pierwszy charakteryzuje się niższymi i gęściej rosnącymi pędami, mniejszą masą pędów nadziemnych, większą tolerancją na wiosenne przymrozki, ale mniejszą na zasolenie i wahania poziomu wody[6]. W byłej Czechosłowacji wyróżniono z kolei trzy ekotypy słodkowodne i jeden słonowodny[7].
