Trzecia część nocy

Trzecia część nocy
Gatunek	wojenny dramat psychologiczny
Data premiery	4 stycznia 1972
Kraj produkcji	Polska
Język	polski
Czas trwania	101 min.
Reżyseria	Andrzej Żuławski
Scenariusz	Mirosław Żuławski Andrzej Żuławski
Główne role	Małgorzata Braunek Leszek Teleszyński
Muzyka	Andrzej Korzyński
Zdjęcia	Witold Sobociński
Scenografia	Teresa Barska Jerzy Snieżawski
Kostiumy	Lidia Rzeszewska
Montaż	Halina Prugar
Produkcja	Zespół Filmowy Wektor
Dystrybucja	Best Film
Nagrody	1971 – Nagroda imienia Andrzeja Munka

Trzecia część nocy – polski film wojenny w reżyserii Andrzeja Żuławskiego z roku 1971.

Kierownikiem literackim tego filmu był Ernest Bryll. Scenariusz powstał na podstawie niektórych doświadczeń Mirosława Żuławskiego.

Fabuła

Akcja filmu rozgrywa się w czasie okupacji hitlerowskiej. Ukazuje wydarzenia wojenne w konwencji apokaliptycznej i onirycznej. Głównym bohaterem jest Michał, któremu Niemcy zabijają (we dworku na skraju lasu) matkę, żonę Helenę i synka. Michał ucieka do miasta. Przypadkiem spotyka tam w starym domu rodzącą właśnie kobietę, Martę, łudząco podobną do jego zmarłej żony. Michał postanawia zaopiekować się kobietą i jej dzieckiem. By ich utrzymać, zostaje karmicielem wszy w instytucie produkującym szczepionki przeciw tyfusowi. Ma zamiar również odbić z rąk hitlerowców Jana – męża Marty, który został zatrzymany przez Niemców omyłkowo zamiast Michała.

Obsada

• Małgorzata Braunek – w podwójnej roli: jako Helena oraz Marta
• Leszek Teleszyński – Michał
• Michał Grudziński – Marian
• Jan Nowicki – Jan
• Marek Walczewski – Rozenkranc
• Jerzy Goliński – ojciec Michała
• Anna Milewska – zakonnica Klara
• Hanna Stankówna – hodowczyni wszy
• Leszek Długosz – ślepy, dowódca armii
• Halina Czengery – matka Michała
• Jadwiga Halina Gallowa - matka Rozenkranca
• Ewa Ciepiela - karmicielka wszy
• Grażyna Barszczewska - laborantka w Instytucie Weigla
• Janina Ordężanka - matka Olka
• Tadeusz Huk - karmiciel wszy
• Andrzej Lajborek - pielęgniarz
• Janusz Miszczak - Łukasz, syn Michała
• Krzysztof Fus - Olek
• Andrzej Dobosz - karmiciel wszy
• Jerzy Stuhr - laborant w Instytucie Weigla

Realizacja

• Scenariusz – ojca i syna – odwołuje się do wspólnych doświadczeń ze Lwowa czasu wojny. Mirosław Żuławski przebywał tam z żoną i synkiem, utrzymując rodzinę jako karmiciel wszy w słynnym Instytucie Weigla (karmicielką wszy była tam tez uczona Stefania Skwarczyńska).
• Trzecia część nocy ma klamrową konstrukcję: otwiera i zamyka ją głośna lektura Biblii w przekładzie Wujka – żona Michała (Małgorzata Braunek) czyta Apokalipsę. Tytuł filmu to parafraza słów Apokalipsy: Ap 8,12.

Kontrowersje

Dobrze przyjęta na festiwalu filmowym w Wenecji, Trzecia część nocy po premierze polskiej wywołała burzę. Prasa filmowa – zwłaszcza "Ekran", "Film" i "Magazyn Filmowy" – zamieszczała gorące w tonacji recenzje. Miażdżąco ocenił film Leon Bukowiecki, zaś Anna Tatarkiewicz uznała obraz za kicz i porównała Żuławskiego do grafomańskiej pisarki Heleny Mniszkówny, autorki Trędowatej. Młodego artysty bronił Konrad Eberhardt, ukazując konsekwencję artystyczną Trzeciej części nocy i określając wprost film jako dzieło wybitne^{[potrzebne źródło]}.

Linki zewnętrzne

• Trzecia część nocy w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Trzecia część nocy w bazie filmweb.pl
• Trzecia część nocy w bazie filmpolski.pl
• Trzecia część nocy w bazie stopklatka.pl
• Cytaty na temat filmu, treść, realizatorzy, aktorzy