Tymoteusz Gorzeński

Tymoteusz Gorzeński
prymas Polski
Data i miejsce urodzenia	20 marca 1743 Dobrzyca
Data i miejsce śmierci	20 grudnia 1825 Poznań
biskup diecezjalny poznański (od 1821 arcybiskup metropolita)
Okres sprawowania	1809–1825
arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski
Okres sprawowania	1821–1825
Wyznanie	katolickie
Kościół	łaciński
Prezbiterat	14 marca 1767
Nominacja biskupia	4 czerwca 1790
Sakra biskupia	brak danych
Odznaczenia

Tymoteusz Gorzeński herbu Nałęcz (ur. 20 marca 1743 w Dobrzycy, zm. 20 grudnia 1825 w Poznaniu) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny poznański w latach 1809–1825 (od 1821 arcybiskup metropolita), arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski w latach 1821–1825.

Życiorys

Urodził się w rodzinie właściciela włości dobrzyckich Franciszka i Anny z Deręgowskic. W 1765 rozpoczął studia teologiczne w seminarium księży misjonarzy w Krakowie. W 1763, z papieskiej prowizji, został kanonikiem przy poznańskiej katedrze, a w 1776 kanonikiem przy krakowskiej katedrze. W tym samym roku został rektorem hospicjum św. Stanisława w Krakowie. W 1775 udał się do Rzymu, gdzie studiował prawo. W Poznaniu zjawił się dopiero w 1777, jednak na stałe zamieszkał w Krakowie. W 1780 przeniósł się do Warszawy jako delegat kurii krakowskiej do Trybunału Koronnego. Rok później otrzymał Order Świętego Stanisława i stanowisko referendarza wielkiego koronnego. Począwszy od 1788 pełnił funkcję kanclerza księstwa siewierskiego, jak się później okazało jako ostatni. W 1790 został nominalnym biskupem smoleńskim.

Podczas Sejmu Wielkiego współdziałał ze swoim krewniakiem Augustynem Gorzeńskim na rzecz wprowadzenia Konstytucji 3 Maja, ostatecznie 3 maja przyjmując przysięgę od króla. Po III rozbiorze Polski powrócił do Krakowa. Często przebywał również w swoim galicyjskim majątku w Żarnowcu. Następnie krótko przebywał w Wiedniu, a w 1804 przeniósł się do Poznania. W 1806 Fryderyk Wilhelm III mianował go biskupem poznańskim, jednak wojny napoleońskie przeszkodziły ingresowi. Ostatecznie w 1808 władze Księstwa Warszawskiego ponowiły tę nominację, a papież zatwierdził ją w 1809, kiedy to Tymoteusz Gorzeński został uroczyście wprowadzony do katedry. W 1810 zakończył zaprojektowaną i rozpoczętą przez biskupa Ignacego Raczyńskiego generalną reorganizację kapituły poznańskiej, wprowadzając ustój, który w większości obowiązuje po dziś dzień.

W 1821 papież Pius VII podniósł biskupstwo poznańskie do rangi metropolii i połączył je z metropolią gnieźnieńską unią personalną z siedzibą w Poznaniu. Przy aprobacie pruskich władz połączone trony objął Tymoteusz Gorzeński. W 1822 Fryderyk Wilhelm III zabronił mu używać tytułu prymasa Polski. Arcybiskup nie sprzeciwił się temu zakazowi, jednak go nie przestrzegał.

Jako arcybiskup do skarbca katedry poznańskiej wniósł liczne szaty liturgiczne, naczynia, meble i inne kosztowności. Ufundował również kościół św. Tymoteusza w Białężynie. Po śmierci został pochowany w poznańskiej katedrze, w kaplicy Szołdrskich. Obecnie pochowany w krypcie razem z innymi arcybiskupami poznańskimi.

W 1785 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler pruskiego Orderu Czerwonego Orła.

Linki zewnętrzne

• Nota biograficzna Tymoteusza Gorzeńskiego na stronie archidiecezji gnieźnieńskiej [dostęp 2012-01-22]
• Tymoteusz Gorzeński w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2012-01-22]

Poprzednik Adam Stanisław Naruszewicz

Biskup smoleński 1790–1809

Następca –

Poprzednik –

Prymas Polski 1821–1825

Następca Teofil Wolicki