Tyraspol

	Tyraspol; Тирасполь
Herb Tyraspola	Flaga Tyraspola
	; Tyraspol nad Dniestrem
Państwo	Naddniestrze; / Mołdawia
Rejon	Tyraspol
Burmistrz	Viktor Kostyrko
Powierzchnia	50 km²
Ludność (2005); • liczba ludności; • gęstość	; 159 163; 3183 os./km²
Nr kierunkowy	+ 373 533
Kod pocztowy	MD 3300
	Położenie na mapie Mołdawii ; Tyraspol; Тирасполь
	46°51′N 29°38′E / 46.85, 46.85Na mapach: 46°51′N 29°38′E / 46.85, 46.85
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) - miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 159 tys. mieszkańców jest drugim co do wielkości miastem Mołdawii. Do roku 1929 Tyraspol był siedzibą biskupa diecezji tyraspolskiej, która zanikła w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie.

Nazwa ośrodka wywodzi się od rzeki Dniestr, w czasach rzymskich nazywanej Tiras. Współczesny gród założony został jednak dopiero w 1792 roku przez Aleksandra Suworowa jako rosyjska fortyfikacja - twierdza obronna przed agresją ze strony Turcji, na bazie tatarsko-mołdawskiego miasteczka o nazwie Sukleja. Po rewolucji październikowej należał do Ukrainy Radzieckiej, po 1922 roku zaś do ZSRR. W 1929 roku ulokowano tu siedzibę marionetkowej Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po aneksji Besarabii przez ZSRR w 1940 roku miasto przyłączono do radzieckiej Mołdawii.

W 1991 roku Tyraspol stał się stolicą nieuznawanej przez żadne państwo Mołdawskiej Republiki Naddniestrza (prawidłowo: Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej - ros: Pridniestrowskoy Moldowskoy Riespubliki - Naddniestrzański i Mołdawski w nazwie rosyjskiej są przymiotnikami), rezyduje tu więc prezydent tego kraju, Jewgenij Szewczuk.Do grudnia 2011 roku prezydentem był Iwan Smirnow , samozwańczy założyciel republiki . Tyraspol jest też siedzibą organów władzy i administracji centralnej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej (NRM) oraz banku centralnego (emisyjnego). W Tyraspolu znajduje się stała placówka misji KBWE - jedynej międzynarodowej organizacji akceptującej (acz nie uznającej) istnienie NRM. Tyraspol to ośrodek przemysłu maszynowego, elektromaszynowego, obronnego, spożywczego. Od lat trzydziestych ubiegłego wieku był siedzibą XIV Armii Radzieckiej - najsilniejszej, najlepiej wyposażonej i wyszkolonej armii której celem było zajęcie rumuńskich pól roponośnych. Jednym z ostatnich dowódców XIV AR był gen Aleksandr Lebied´.

Opiekę konsularną nad Polakami przebywającymi w Tyraspolu sprawuje polska placówka konsularna w Kiszyniowie. W Tyraspolu mieszka kilkaset osób narodowości polskiej.

Skład etniczny Tyraspola przedstawia się następująco: Rosjanie - 41%, Ukraińcy - 32%, Rumuni (Mołdawianie) - 18%, Żydzi 1,4%, odbiega więc nieco od przeciętnej na korzyść narodowości słowiańskich.

Spis treści

1 Żydzi w Tyraspolu
- 1.1 Antysemityzm
- 1.2 Zabytki żydowskie
2 Miasta partnerskie
3 Galeria
4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Żydzi w Tyraspolu

1847: żydowska populacja wyniosła 1406.
1897: żydowska populacja urosła do 8668 osób (27% populacji miasta)
1910: w Tyraspolu znajdują się dwie prywatne żydowskie szkoły, pierwsza dla chłopców, druga dla dziewcząt.
1926: żydowska populacja zmalała do 6398 osób (29,1% populacji miasta)
1959: zamknięcie jedynej czynnej synagogi w mieście, populacja żydowska nie przekroczyła 1500 osób.
2007: żydowska populacja wynosi 2200 osób.

[edytuj] Antysemityzm

14-15 kwietnia 2001 - atak bombowy na synagogę tyraspolską, budynek został znacznie uszkodzony. Nikt nie ucierpiał.
13-30 marca 2004 - zniszczenie oraz pomalowanie około 70 nagrobków na cmentarzu żydowskim. Lokalne władze odmówiły pomocy oraz wsparcia finansowego na oczyszczenie antysemickich napisów na nagrobkach.
4 maja 2004 - próba podpalenia tyraspolskiej synagogi koktajlem Mołotowa. Pożar nie wyrządził większych szkód gdyż został natychmiast ugaszony przez pewnego przechodnia.