Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| USS Enterprise (CV-6) | |
.jpg&filetimestamp=20110822150820) "Enterprise" przed wojną (1939) |
|
| Historia | |
| Stocznia | Newport News |
| Położenie stępki | 16 lipca 1934 |
| Wodowanie | 3 października 1936 |
 US Navy |
|
| Wejście do służby | 12 maja 1938 |
| Wycofanie ze służby | 2 października 1956 |
| Los okrętu | złomowany |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | standardowa: 19 800 ton
pełna: 27 500 ton |
| Długość | całkowita 252 m pokładu lotniczego 238,9 m |
| Szerokość | 25,3 m |
| Zanurzenie | 8,8 m |
| Prędkość | 33,6 węzła |
| Zasięg | 8220 Mm przy prędkości 20 w. |
| Załoga | 2920 ludzi |
| Napęd | |
| 4 turbiny parowe o mocy łącznej 125 000 KM, 9 kotłów parowych, 4 śruby | |
| Uzbrojenie | |
| 8 dział plot 127 mm, 32-38 działek plot 20 mm (stan na 1942 rok) | |
| Wyposażenie lotnicze | |
| 32 myśliwce F6F-3, 4 myśliwce F4U-1, 30 bombowców nurkujących SBD i 16 samolotów torpedowych TBF/TBM (stan na 1944 rok) | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
USS Enterprise (CV-6) – lotniskowiec amerykański z okresu II wojny światowej. Był to siódmy z rzędu okręt amerykański noszący nazwę Enterprise (Przedsięwzięcie). Lotniskowiec "Enterprise", zwany popularnie Big E ("duże E"), był prawdopodobnie najbardziej aktywnym amerykańskim okrętem podczas wojny, a zdaniem niektórych, w całej historii amerykańskiej floty, obok fregaty "Constitution". Służył na Pacyfiku od początku do końca wojny z Japonią, uczestnicząc w prawie wszystkich głównych bitwach i kampaniach wojny na Pacyfiku. Został uhonorowany 20 gwiazdami za akcje bojowe – najczęściej spośród okrętów amerykańskich. Według oficjalnych statystyk[1], jego samoloty pokładowe i artyleria zestrzeliły 911 samolotów wroga; jego bombowce nurkujące i samoloty torpedowe zatopiły lub brały udział w zatopieniu 71 statków i okrętów, a uszkodziły dalsze 192.
Spis treści |
USS "Enterprise" został zamówiony jako druga jednostka typu dużych lotniskowców Yorktown, w ramach programu rozwoju floty z 1934. Jego stępkę położono 16 lipca 1934 w stoczni Newport News Shipbuilding w Newport News, a wodowano go 3 października 1936. Miał być wcielony do służby 12 maja 1938 jako szósty amerykański lotniskowiec, otrzymując znak taktyczny CV-6, jednak w wyniku awarii oddanie okrętu przedłużyło się i remont zakończono pod koniec 1938 roku (poprzez wymianę głównych przekładni redukcyjnych oraz ponad 1200 rurek kotłowych).
Oprócz uzbrojenia artyleryjskiego w postaci 8 dział uniwersalnych kalibru 127 mm, które pozostało do końca służby, w toku wojny bezustannie zwiększano liczbę małokalibrowych działek przeciwlotniczych i wymieniano je na bardziej skuteczne. Początkowo okręt uzbrojony był w 16 poczwórnie sprzężonych działek przeciwlotniczych kalibru 28 mm (4xIV) przed i za nadbudówką i 24 wielkokalibrowe karabiny maszynowe 12,7 mm M2, lecz od wiosny 1942 wkm-y zastąpiono przez 32 pojedyncze działka Oerlikon 20 mm. Tuż po bitwie o Midway w czerwcu 1942 okręt otrzymał dalsze 4 sprzężone działka 28 mm na dziobie (łącznie 20), a w sierpniu liczba działek 20 mm sięgnęła 38. W listopadzie 1942 działka kalibru 28 mm zastąpiono 16 znacznie skuteczniejszymi poczwórnie sprzężonymi armatami 40 mm Boforsa (4xIV), a ogólna liczba działek 20 mm sięgnęła 46 ("Enterprise" jako jedyny z lotniskowców typu Yorktown zdążył otrzymać Boforsy). Po remoncie i modernizacji w październiku 1943 roku ponownie rozbudowano uzbrojenie do 40 działek 40 mm (6xIV, 8xII) i 50 działek 20 mm. Dodatkowe działka w większości były montowane na sponsonach poniżej brzegów pokładu lotniczego. W końcu, po remoncie po uszkodzeniu we wrześniu 1945, uzbrojenie małokalibrowe zwiększono do 54 działek 40 mm (11xIV, 5xII) i 32 działek 20 mm (16xII).
W roku 1940 "Enterprise" jako jeden z pierwszych okrętów amerykańskich został wyposażony w radar dozoru powietrznego CXAM-1. Pod koniec 1942 otrzymał ponadto radar dozoru powietrznego SC-2, a jesienią 1943 CXAM-1 został zastąpiony przez radar dozoru powietrznego SK i radiowysokościomierz SM. Wtedy też okręt otrzymał dwa nowsze dalmierze kierowania ogniem Mark 37 zamiast Mark 33, a także zamontowano na burtach "bąble" polepszające ochronę przeciwtorpedową.
Oprócz dwóch katapult głównych H Mk II na pokładzie lotniczym na dziobie, "Enterprise" i pozostałe okręty typu Yorktown posiadały rzadko spotykane rozwiązanie – trzecią katapultę, umieszczoną w hangarze, pod pokładem, poprzecznie do osi kadłuba. Była ona wykorzystywana jedynie sporadycznie i w czerwcu 1942 ją zdemontowano. Katapulty umożliwiały start samolotów o masie do 3200 kg (samolot o masie 2500 kg był rozpędzany do prędkości 75 km/h); jesienią 1943 dwie katapulty pokładowe wymieniono na lepsze H 2-1 (masa samolotów do 5 ton).
Po wejściu do służby, z powodu awarii maszynowni, "Enterprise" faktycznie osiągnął gotowość dopiero pod koniec 1938 roku. Operował początkowo na krótko na atlantyckim wybrzeżu USA i w basenie Morza Karaibskiego. W kwietniu 1939 przerzucono go na Pacyfik, gdzie bazował najpierw w San Diego, a następnie w Pearl Harbor na Hawajach. W chwili wybuchu wojny USA z Japonią 7 grudnia 1941, "Enterprise" znajdował się w morzu, wracając z misji dostarczenia samolotów 211. dywizjonu lotnictwa Marine Corps na wyspę Wake i kierując się na Hawaje.
"Enterprise" wszedł do działań wojennych już rano 7 grudnia, gdy 18 startujących z jego pokładu bombowców SBD Dauntless, lecących dla przebazowania na wyspę Oahu, natknęło się na japońskie eskadry atakujące Pearl Harbor. W toku nierównej walki zestrzelono 5 z nich i 1 omyłkowo przez obronę przeciwlotniczą. Już po ataku, pozostałe samoloty "Enterprise" poszukiwały bezowocnie floty japońskiej. Podczas patroli bojowych w ciągu kolejnych dni, samolot SBD z "Enterprise" odnalazł i zatopił 10 grudnia japoński okręt podwodny I-70.
_and_USS_Enterprise_(CV-6).jpg&filetimestamp=20090328145651)
1 lutego 1942 grupa lotnicza z "Enterprise" w składzie zespołu TF 8 wzięła udział w ataku na cele na wyspach Kwajalein, Wotje i Maloelap (Wyspy Marshalla), zatapiając statek transportowy i okręt pomocniczy oraz uszkadzając 6 okrętów, w tym krążownik "Katori" i niszcząc liczne samoloty i instalacje naziemne. Na skutek kontrataku japońskich bombowców G3M, "Enterprise" odniósł niewielkie uszkodzenia od odłamków blisko wybuchających bomb. Po raz pierwszy też okręt zetknął się z atakiem samobójczym uszkodzonego samolotu japońskiego, który zniszczył jeden z samolotów na pokładzie i wywołał pożar. 24 lutego samoloty "Enterprise" dokonały ataku lotniska na wyspie Wake, a 4 marca celów na wyspie Marcus na środkowym Pacyfiku. Po odpoczynku w Pearl Harbour, 13 kwietnia 1942 "Enterprise" spotkał się z lotniskowcem "Hornet", osłaniając 18 kwietnia start z "Horneta" 16 bombowców B-25 Mitchell, które dokonały następnie pierwszego nalotu na Tokio (rajd Doolittle'a).
Po powrocie do bazy Pearl Harbor, "Enterprise" został skierowany w celu wzmocnienia grupy lotniskowców operujących na Morzu Koralowym, jednakże z powodu zbyt dużego dystansu, nie dotarł tam na czas i nie wziął udziału w bitwie na Morzu Koralowym 4-8 maja 1942.
28 maja 1942 "Enterprise" wypłynął w morze jako okręt flagowy kontradmirała Raymonda Spruance'a w składzie zespołu operacyjnego TF 16, w celu przeciwdziałania japońskiej flocie, zamierzajacej uderzyć na wyspę Midway. Oprócz niego, w skład TF 16 wchodził lotniskowiec "Hornet", 6 krążowników i 10 niszczycieli. W celu wsparcia zespołu, wysłano także drugi zespół TF 17 z lotniskowcem USS "Yorktown". 4 czerwca 1942 doszło do powietrzno-morskiej bitwy o Midway, w wyniku której samoloty z amerykańskich lotniskowców doprowadziły do zniszczenia wszystkich 4 japońskich lotniskowców, biorących udział w bitwie. Bezpośrednio bombowce nurkujące z "Enterprise" zbombardowały lotniskowce "Kaga" i "Akagi", brały też udział w ataku na lotniskowiec "Hiryū", aczkolwiek nie uzyskały na nim trafień. Bitwa ta była zwrotnym punktem w walkach na Pacyfiku, po którym Japonia straciła inicjatywę i dużą część wyszkolonych pilotów lotnictwa morskiego. "Enterprise" nie odniósł uszkodzeń, chociaż utracił sporą część samolotów pokładowych; między innymi zniszczeniu uległ prawie cały dywizjon samolotów torpedowych VT-6 (11 z 14 samolotów), jako jeden z pierwszych atakujący japońskie okręty. W bitwie zaś zatonął jego bliźniaczy okręt "Yorktown". Następnego dnia samoloty "Enterprise" uszkodziły japoński krążownik "Mikuma", który następnie zatonął.
Po miesiącu przerwy, "Enterprise" został skierowany 15 lipca 1942 na południowy Pacyfik, gdzie dołączył do zespołu operacyjnego TF 61, wspierającego 8 sierpnia desant morski na wyspie Guadalcanal w archipelagu Wysp Salomona. 24 sierpnia 1942 "Enterprise" wziął udział w powietrzno-morskiej bitwie koło wschodnich Wysp Salomona. Jego samoloty prowadziły rozpoznanie i wzięły udział w zatopieniu lekkiego lotniskowca "Ryūjō"[2]. Sam "Enterprise" padł ofiarą ataku samolotów z lotniskowców "Shōkaku" i "Zuikaku" i został uszkodzony 3 bezpośrednimi trafieniami bomb oraz kilkoma bliskimi wybuchami, odnosząc najpoważniejsze uszkodzenia z okrętów amerykańskich w tym starciu i tracąc 74 zabitych i 95 rannych. Jedna z bomb przebiła tylny podnośnik samolotów i wybuchła w hangarze, dwie wybuchły na pokładzie lotniczym. Załoga okrętu zdołała jednak opanować sytuację, mimo kilkustopniowego przechyłu i pożarów i powrócił on do Pearl Harbor o własnych siłach.
Po remoncie w Pearl Harbor trwającym od 10 września do 16 października 1942, "Enterprise" powrócił w skład grupy operacyjnej TF 61 na Wyspach Salomona. 26 października wziął udział w powietrzno-morskiej bitwie koło wysp Santa Cruz, w której jego samoloty ponownie prowadziły rozpoznanie, lecz zdołały także uszkodzić bombą i wyłączyć z akcji lekki lotniskowiec "Zuihō". "Enterprise" z kolei ponownie został uszkodzony dwoma bombami samolotów z "Shōkaku" i kilkoma bliskimi wybuchami, tracąc 44 zabitych i 75 rannych. Mimo to, zdołał przyjąć na pokład wracające po bitwie samoloty swoje i ciężej uszkodzonego, następnie zatopionego bliźniaczego "Horneta". Po pośpiesznych i prowizorycznych naprawach w bazie Nouméa w Nowej Kaledonii, już 13 listopada samoloty "Enterprise" wzięły udział w bitwie pod Guadalcanalem, pomagając w zatopieniu unieruchomionego pancernika "Hiei". Oprócz tego, w tym okresie samoloty "Enterprise" brały również udział w zatopieniu innych mniejszych okrętów.
Od lutego 1943 lotniskowiec operował przez trzy miesiące z bazy Espiritu Santo. 20 lipca 1943 "Enterprise" udał się do stoczni Puget Sound Naval Shipyard na remont połączony z modernizacją, z którego powrócił w listopadzie (m.in. wzmocniono uzbrojenie, ochronę przeciwtorpedową i zamontowano nowsze radary). Od 19 do 21 listopada "Enterprise" uczestniczył w zapewnianiu osłony lotniczej dla desantu Marines na atolach Tarawa i Makin. 26 listopada z jego pokładu wypuszczono po raz pierwszy myśliwce w nocy, do ataku na grupę japońskich bombowców. Od 29 stycznia do 3 lutego 1944 samoloty lotniskowca w składzie zespołu TF 58 bombardowały Wyspy Marshalla i wspierały lądowanie na atolu Kwajalein. 17 lutego w nocy 12 samolotów TBF Avenger z "Enterprise" zaatakowało bazę japońskiej floty w atolu Truk, dokonując po raz pierwszy nocnego ataku bombowego z lotniskowca, wyszukując cele za pomocą radaru. Atak ten spowodował 1/3 strat wywołanych przez akcję floty amerykańskiej przeciwko atolowi Truk 17-18 lutego.
Przez kolejne miesiące, "Enterprise" w składzie grup operacyjnych z innymi lotniskowcami wspierał desanty na wyspach Pacyfiku, w tym Marianach, Saipanie, Rota i Guam. 19 i 20 czerwca 1944, w składzie TF 58, "Enterprise" wziął udział w wielkiej lotniczo-morskiej bitwie na Morzu Filipińskim. 23-26 października wziął udział w bitwie w zatoce Leyte. Jego grupa lotnicza przyczyniła się do zatopienia m.in. superpancernika "Musashi". W tym okresie i w ciągu najbliższych miesięcy lotniskowiec operował głównie w obszarze Filipin, a jego lotnictwo atakowało również Okinawę, a następnie inne cele na Wyspach Japońskich.
Od 10 lutego 1945 "Enterprise" wspierał lądowanie i walki Marines na Iwo Jima. Cały czas biorąc udział w akcjach, 18 marca padł pierwszy raz ofiarą samobójczego ataku samolotu kamikaze, odnosząc lekkie uszkodzenia. Powrócił do akcji 5 kwietnia, wspierając operacje przeciw Okinawie. 11 kwietnia został poważniej uszkodzony atakiem kamikaze. Po naprawach w atolu Ulithi, 6 maja ponownie powrócił do akcji, przejmując rolę okrętu flagowego zespołu TF 58. 14 maja 1945 został jednak poważnie uszkodzony przez kamikaze, który zniszczył jego przedni podnośnik samolotów, zabijając 14 i raniąc 34 ludzi. 7 czerwca lotniskowiec przybył do remontu do Puget Sound Navy Yard, gdzie zastał go koniec wojny.
Po wojnie, wyremontowany "Enterprise" brał udział w przywożeniu weteranów amerykańskich z Europy do USA (operacja Magic Carpet). 17 lutego 1947 okręt został przesunięty do rezerwy, jako okręt flagowy Atlantyckiej Floty Rezerwowej. W 1953 przeklasyfikowano "Enterprise" na lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych (CVS), bez żadnych modyfikacji. 2 października 1956 został wycofany ze służby. 1 lipca 1958 w wyniku krótkowzrocznej decyzji, ten zasłużony dla marynarki amerykańskiej okręt sprzedano na złom, mimo starań zachowania go jako okrętu-muzeum (pomimo, że już kilka lat później przeznaczono na okręty-muzea kilka lotniskowców seryjnie budowanego typu Essex). Złomowanie zakończono w maju 1960. Oprócz 20 gwiazd za akcje bojowe, "Enterprise" został nagrodzony Pochwałą Prezydenta USA (Presidential Unit Citation), Pochwałą Marynarki USA (Navy Unit Commendation) i Proporcem Admiralicji Brytyjskiej (British Admiralty Pennant) jako jedyny okręt nie-brytyjski.
|
||||||||
