Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Ukiyo-e (jap. 浮世絵? "obrazy przepływającego świata") – rodzaj malarstwa i drzeworytu japońskiego funkcjonujący w swej typowej formie od połowy XVII wieku do początku ery Meiji (1868). Ukiyo-e były plastycznym środkiem wyrazu społeczności "przepływającego świata" (ukiyo), powstającym w obrębie dzielnic rozrywki największych miast japońskich epoki Edo (1600-1867). Drzeworyt, obok popularnej literatury kibiyoshi i teatru kabuki, stanowiły jeden z trzech zasadniczych filarów kultury ukiyo.
Spis treści |
Technika wykonywania drzeworytu monochromatycznego pojawiła się w Japonii przypuszczalnie w VIII wieku za pośrednictwem warsztatów koreańskich i stosowana była przede wszystkim do druku tekstów i wizerunków buddyjskich. Z czasem zaczęto ją stosować także do druku literatury edukacyjnej, popularnej i pornograficznej.
Około połowy XVII wieku została zaadoptowana do druku pamfletów i reklam teatru kabuki oraz popularnych książek ilustrowanych ukazujących Yoshiwarę, dzielnicę rozkoszy w Edo (ob. Tokio). Były to monochromatyczne publikacje, często ręcznie barwione.
Początek gatunku wiąże się z działalnością anonimowego artysty określanego w późniejszej literaturze przedmiotu jako mistrz Kambun, tworzącego około 1660. Termin ukiyoe po raz pierwszy pojawił się dopiero w 1682 w powieści Koshoku ichidai otoko, Doskonały kochanek, której autorem był popularny podówczas pisarz i poeta Saikaku Ihara.
Pierwszym autorem właściwego drzeworytu wielobarwnego, tzw. nishiki-e, był Harunobu Suzuki działający w latach 1765-1770.
Złoty wiek ukiyo-e przypada na lata 1781-1804, kiedy tworzyli m.in.: Kiyonaga, Utamaro, Eishi i Sharaku. Okres schyłkowy (do 1868) zaznaczają dokonania szkoły Toyokuni oraz działalność Hokusai i Hiroshige.
Choć drzeworyty w tej samej technice wykonywane są do dziś, rozwój gatunku zamyka się z upadkiem kultury ukiyo wraz ze schyłkiem epoki Edo. Drzeworyty wykonywane w czasach Meiji (1868-1912) i późniejsze określane są już nazwą hanga (jap. drzeworyt).
Kompletna technika wykonania wysokiej jakości wielobarwnego drzeworytu tzw. nishiki-e (dosł. brokatowy obraz) około 1800:
Wysuszone odbitki rozprowadzane były poprzez księgarnie i wędrownych sprzedawców.
Ukiyo-e były relatywnie tanim sposobem tworzenia dużej ilości obrazów przeznaczonych głównie dla mieszczaństwa, stanowiąc rodzaj biuletynu dzielnic rozrywki. Ważną grupą odbiorców grafik byli także samuraje, zarówno mieszkający w Edo, jak i przybywający tam w pocztach namiestników prowincji - daimyō. Pierwotna tematyka ukiyo-e to pamflety reklamowe i programy mieszczańskiego teatru kabuki, wizerunki słynnych z urody mieszkanek dzielnic rozkoszy i sceny z życia tychże dzielnic. Dopiero w początkach XVIII wieku popularne stały się pejzaże. Ubocznym, choć ważnym nurtem były drobne przedstawienia fauny i flory. Od początku rozwoju ukiyo-e szczególną popularnością cieszyły się shunga (dosł. 'obrazy wiosenne') czyli książki i grafiki pornograficzne.
Ukiyo-e stały się źródłem inspiracji wielu artystów europejskich i amerykańskich.
Przykładowe grafiki znajdują się w artykułach poświęconych tym autorom.
