Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gopodarki Wodnej na rogu
ul. Jagiellońskiej i ul. Plebiscytowej
Ulica Plebiscytowa w Katowicach (do 1922[2] i w latach 1939−1945 Heinzelstraße[3][4]) − jedna z ulic w katowickim Śródmieściu. Swą nazwę wzięła od plebiscytu na Górnym Śląsku w 1921. W latach 1920−1921 działał tu Polski Podkomisariat Plebiscytowy[5] (ul. Plebiscytowa 1), kierował nim dr med. Henryk Jarczyk[6][7].
Jest to ulica jednokierunkowa, położona w układzie południkowym. Rozpoczyna swój bieg od ul. Wojewódzkiej, krzyżuje się z ul. Henryka Dąbrowskiego, ul. Jagiellońską, ul. Juliusza Ligonia, ul. Powstańców. Za Archikatedrą Chrystusa Króla krzyżuje się z deptakiem (ul. Henryka Jordana) i ul. księdza Józefa Czempiela. Kończy bieg niedaleko Komendy Wojewódzkiej Policji i Komendy Miejskiej Policji − wspólny budynek (przed autostradą A4).
W latach międzywojennych przy ul. Plebiscytowej mieściły się[8]: Fabryka Kas Pancernych F. Kalesse'a (pod numerem 6−8), kabaret Bagatela B. Cuglewskiego i restauracja Alojzego Potempy (pod numerem 6−8), kina "Capitol I" i "Capitol II" (ul. Plebiscytowa 3[9]), restauracja Varsovie[10] Jana Waindoka (pod numerem 2), redakcja gazety Polska Zachodnia (od 13 lutego 1925, pod numerem 1), drukarnia Buchdruckei und Linieranstalt "Akra" GmbH (założona w 1930, pod numerem 15), Klub Esperanto (ul. Plebiscytowa 11), związek handlarzy rynkowych (pod numerem 14), sierociniec im. dra A. Mielęckiego i przedszkole[11] (ul. Plebiscytowa 46)[12][13], Związek Weteranów byłej Armii Polskiej we Francji (pod numerem 1).
W budynku pod numerem 3 w dwudziestoleciu międzywojennym organizowano walki bokserskie[14].
Ulica Plebiscytowa została wspomniana w książce Kazimierza Gołby "Wieża spadochronowa", opowiadającej o bohaterskiej obronie Katowic w czasie kampanii wrześniowej przez harcerzy. Opis ulicy w pierwszych dniach września 1939[15]:
|
Minął kino "Rialto" i zaczął iść w górę ulicy Plebiscytowej. Zmęczone nogi odczuły wznoszenie się terenu. Kamienice piętrzyły się skośnie jedna za drugą coraz wyżej, jakby zabrakło im miejsca i chciały się zepchnąć na jezdnię lub runąć na głowę przechodnia. Podobne były stłoczonym ciasno kulisom w teatrze. Idącemu samotnie wydawało się, że wszedł w wąską gardziel, którą czarny całun mroków ścisnął od zewnątrz i dławi.
|
Do 1939 działała wytwórnia soków owocowych Pomonia (ul. Plebiscytowa 4), pod numerem 25 − wytwórnia cukrów Sława, pod numerem 23 − wytwórnia serów Braci Hasler. Od 1945 przy ulicy działa bar Wigwam, w którym bywał Konstanty Ildefons Gałczyński[16].
Przez część ul. Plebiscytowej prowadzi ścieżka rowerowa (wyznaczona po remoncie w 2009)[17]. W dniach 18 i 19 września 2010 przy ulicy odbył się "Weekend maltański" − impreza integracyjna z osobami niepełnosprawnymi, zorganizowana przez Maltański Punkt Pomocy Środowiskowej dla Osób Niepełnosprawnych w Katowicach[18].
[edytuj] Obiekty i instytucje
Przy ul. Plebiscytowej znajdują się następujące obiekty:
- zabytkowa kamienica mieszkalno-handlowa (ul. Jana Kochanowskiego 2, ul. Plebiscytowa 1); wpisana do rejestru zabytków (nr rej.: A/1546/94 z 28 września 1994[19]); wzniesiona w latach 1896−1906 według projektu Paula Frantziocha w stylu eklektycznym z elementami secesji i neogotyku[20][21];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 2, ul. Wojewódzka 5)[22];
- dawny Radiowy Dom Muzyki (ul. Plebiscytowa 3), wzniesiony w latach dwudziestych XX wieku w stylu historyzmu, przebudowany w 1958 w stylu modernizmu[22] (dawna siedziba kina "Capitol", obecnie siedziba klubu muzycznego); w 2011 rozpoczęto remont obiektu[23][24];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 3a)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 4)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 5)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 6)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 7)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 8, ul. Henryka Dąbrowskiego 1)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Henryka Dąbrowskiego 2, róg z ul. Plebiscytową)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 9)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 10)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 11)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 12)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 13/15)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 14, ul. Jagiellońska 12)[22];
- siedziba Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (ul. Plebiscytowa 19, róg z ul. Jagiellońską); wzniesiona w 1967 według projektu Henryka Buszki i A. Franty; przebudowana w 1998 według projektu J. Pallado i A. Skupina z 1997; budynek posiada powierzchnię całkowitą 1010 m2 i kubaturę 4410 m3; architekci za tę realizację otrzymali wyróżnienie w konkursie "Życie w Architekturze" na najlepszą realizację architektoniczną Katowic 1989−1999[25];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 16, ul. Jagiellońska 11)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 17)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 18)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 20)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 21, róg z ul. Jagiellońską)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 22)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 23)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 24, ul. J. Ligonia 26)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 25)[22]; w 1920 jej właścicielem był katowicki kupiec Samuel Nebel[26];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 26, ul. J. Ligonia 25/27)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 27)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 28)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 29, róg z ul. J. Ligonia)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 30)[22];
- narożna kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 31, róg z ul. J. Ligonia)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 32)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 33)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 34)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 35)[22];
- gmach Wojewódzkiego Biura Funduszu Pracy (ul. Plebiscytowa 36, 38, ul. Powstańców 17)[22], wzniesiony w 1936 według projektu Zbigniewa Rzepeckiego[27] w stylu funkcjonalizmu;
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 37)[22];
- kamienica mieszkalna (ul. Plebiscytowa 39)[22];
- historyczny budynek szkoły (ul. Plebiscytowa 46)[22];
- Archikatedra Chrystusa Króla[28] (ul. Plebiscytowa 49); została wpisana wraz z otoczeniem do rejestru zabytków 15 grudnia 1997 (nr rej.: A/1658/97)[20][21].
Przy ul. Plebiscytowej swoją siedzibę mają: Apartamenty Silesia[29], Zespół Domowej Opieki Hospicyjnej, kancelarie prawnicze, towarzystwa finansowe, firmy inżynierskie, Caritas Archidiecezji Katowickiej, Gimnazjum Specjalne nr 32[30], Dom Dziecka Stanica[31], Górnicza Agencja Pracy, Parafia Chrystusa Króla w Katowicach, zabytkowy gmach dawnej siedziby NOSPR i Capitolu oraz cmentarz parafialny Kościoła pw. św. apostołów Piotra i Pawła z grobami zasłużonych dla Górnego Śląska osób.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Urząd Miasta Katowice: Plan zimowego utrzymania dróg na sezon 2009/2010 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
- ↑ Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 384. ISBN 83-85831-35-5.
- ↑ Śladami powstańców śląskich po Katowicach (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-09-05]
- ↑ Lech Szaraniec, Górny Śląsk - Przewodnik, wyd. Muza, Warszawa 1997, ISBN 83-7079-875-6, s. 72.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 9, 10. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 156. ISBN 83-913341-0-4.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 92. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 95. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 78. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 80. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 124. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Kazimierz Gołba: Wieża spadochronowa. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1996, s. 121. ISBN 33-7164-026-9.
- ↑ Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 157. ISBN 83-913341-0-4.
- ↑ Kolejne remonty dróg w centrum Katowic (pol.). www.mmsilesia.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Weekend maltański w Katowicach (pol.). www.wiadomosci.ngo.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ 20,0 20,1 Urząd Miasta Katowice: Wykaz obiektów chronionych poprzez wpis do rejestru zabytków (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ 21,0 21,1 Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ 22,00 22,01 22,02 22,03 22,04 22,05 22,06 22,07 22,08 22,09 22,10 22,11 22,12 22,13 22,14 22,15 22,16 22,17 22,18 22,19 22,20 22,21 22,22 22,23 22,24 22,25 22,26 22,27 22,28 22,29 22,30 22,31 22,32 22,33 22,34 22,35 22,36 22,37 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Katowice: Kino Capitol w remoncie. Dyskoteka Energy2000 powstanie w miejsce kina (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-09-05]
- ↑ Katowicki Capitol wraca do dawnej świetności (pol.) www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-09-05]
- ↑ Tomasz Taczewski: Współczesna architektura Katowic. Katowice: Wydawnictwo GIA, 2002, s. 91, 94. ISBN 83-904135-2-3.
- ↑ Urząd Miasta Katowice: Odpowiedź na interpelację w sprawie nieruchomości przy ul.Plebiscytowej 25 w Katowicach. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-09-05]
- ↑ Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
- ↑ Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-09-05]
- ↑ Apartamenty Silesia (pol.). www.apartamenty-katowice.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Gimnazjum Specjalne nr 32 (pol.). www.szkoly.info.pl. [dostęp 2011-09-05].
- ↑ Dom Dziecka Stanica (pol.). www.czasdzieci.pl. [dostęp 2011-09-05].
[edytuj] Bibliografia
- Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, ISBN 83-918152-5-0.
- K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 29, 60.
- Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Katowice
