Widok Bramy Sławkowskiej w Krakowie (Zygmunt Vogel, 1799 - rysunek piórem i pędzlem tuszem)
Ulica Sławkowska – jedna z ulic na Starym Mieście w Krakowie prowadząca na Śląsk w kierunku Sławkowa. Ulica występuje po raz pierwszy w księgach miejskich z 1307 r. pod nazwą Slacovse gasse[1]. Na końcu ulicy znajdowała się do początku XIX w. Brama Sławkowska (Krawców) i beluarda. Źródła podają, że była to budowla murowana[2]. Niedaleko bramy Sławkowskiej znajdowała się odlewnia dział, a w samej bramie mieszkał rurmistrz zarządzający miejskim rurmuzem (wodociągiem) znajdującym się pomiędzy Bramą a obecnym klasztorem Reformatów. W latach 1817 – 1822 mury i Brama zostały rozebrane[3].
[edytuj] Niektóre kamienice
- Nr 1. Kamienica "Pod Jeleniem" (lub "Ludwikowska" od nazwiska właścicieli – Ludwigów) – od połowy XVI stulecia mieścił się w niej zajazd "Pod Jeleniem". Znajduje się na rogu Rynku Głównego i ul. Sławkowskiej. W zajeździe gościli m.in. Johann W. Goethe i car Mikołaj I.
- Nr 5-7. "Grand Hotel" – powstał z połączenia dwóch kamienic: Wężykowskiej (nr 5) i Wierzbięcińskiej (nr 7) w połowie XIX w. Kamienica "Wężykowska" – nazwę zawdzięcza właścicielowi z końca XVI w. Brykczemu Wężykowi, który był sekretarzem królewskim. Jednym z właścicieli Kamienicy "Wierzbięcińskiej" był w 2 połowie XVI wieku Maciej Wierzbięta. Prowadził drukarnię, która wydawała dzieła Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja oraz teksty kalwińskie. Obecnie dziedzińce obu kamienic są nakryte szklanym dachem. Wewnątrz znajduje się sala restauracyjna na planie ośmiokąta, nazywana Lustrzaną.
- Nr 6. Kamienica "Pod Gankiem" – powstała w XVIII wieku z połączenia dwóch średniowiecznych kamienic. W sklepie na parterze widoczny jest drewniany polichromowany strop.
- Nr 10. Kamienica Badeniowska – powstała w XVIII wieku z połączenia dwóch kamienic: kamienicy rodziny Badenich (nobilitowanych mieszczan lwowskich) i kamienicy rodziny Darowskich.
- Nr 13. Pałac Tarnowskich – powstał w XVII wieku z połączenia dwóch domów. Zachowana barokowa sień oraz portale. Ta krakowska rezydencja możnego rodu Tarnowskich jest typowym przykładem miejskiego pałacu z odpowiednio ukształtowaną fasadą oraz reprezentacyjnymi pomieszczeniami na pierwszym piętrze (piano nobile). Bogato zdobione wnętrza budynku uzupełniały piękne meble i dzieła sztuki. Znajdowała się tam m.in. cenna galeria obrazów włoskich i flamandzkich mistrzów, która wzmiankowana była w opisach zabytków Krakowa jeszcze w okresie międzywojennym. Kolekcja ta uległa później rozproszeniu. Obok sieni i portali, wartościową ozdobą pałacu są także kartusze herbowe umieszczone nad wejściem. Ponadto, po obu stronach portalu wejściowego znajdują się autentyczne wgłębienia wyżłobione w kamieniu, które służyły do gaszenia w nich pochodni. Na narożu gmachu umieszczony był niegdyś żelazny łańcuch zamykający ulicę na noc oraz podczas oblężenia miasta. Właściciel posesji zobowiązany był do zamykania go na ogromną kłódkę. Łańcuch ten wymieniany jest jeszcze w 1679 r. Do naszych czasów dotrwały jedynie żelazne kabłąki. Pałac Tarnowskich przez wieki stanowił ważny ośrodek życia towarzyskiego w dawnym Krakowie. Po II wojnie światowej postępował proces powolnego niszczenia tej rezydencji. W ostatnich latach przeprowadzono jej gruntowny remont[4].
- Nr 14. Dom Dębiński lub "Pod Beczką" – powstał w XV wieku. W drugiej połowie XVII wieku właścicielem domu był łowczy królewski Kaspar Dębiński. Wówczas elewacja kamienicy została w czasie renowacji budynku ozdobiona malunkami przedstawiającymi różne rodzaje broni. Od lat 90. XX wieku w piwnicy mieści się scena Teatru Starego o nazwie "Przy Sławkowskiej 14"[5].
- Nr 18. Kamienica "Kuśnierzowska" – pochodzi z XIV wieku. Zachowana bez większych zmian architektonicznych. Nazwa pochodzi od jednego z właścicieli – Macieja Kuśnierza. Attyka pochodzi z przełomu XVI i XVII wieku.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ M. Rożek: Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa PWN 1993, s. 97.
- ↑ Ambroży Grabowski Kraków i jego okolice wyd.V, Kraków, Księgarnia D.E.Friedleina, 1866 r., s.321: (...) W rękopisie Inwentarz dział po bramach, basztach, w Czekauzie miejskich krakowskich, spisany r. 1626 przez Adama Nagoth rajcę krak. widnieje poz. 43) Brama sławkowska, c. krawieckiego; przy niej był rondel wielki murowany.
- ↑ Jan Adamczewski Kraków od A do Z, KAW Kraków
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Pałace Krakowa. Pałac Tarnowskich, "Echo Krakowa" Czas Przeszły i Przyszły, nr 32 (13093) 1990.
- ↑ Historia Starego Teatru
[edytuj] Linki zewnętrzne
- ul. Sławkowska, Kraków – szczegółowy opis ulicy, zdjęcia kamienic i kościołów stojących przy ulicy Sławkowskiej.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Kraków
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
