| Uljanowsk Ульяновск |
|||||
|
|||||
Uljanowsk |
|||||
| Państwo | |||||
| Obwód | |||||
| Burmistrz | Aleksander Pinkow, Александр Пинков | ||||
| Powierzchnia | 623[1] km² | ||||
| Wysokość | 140 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
603 782[2] (2009) 613,800[3] (2010) 983 os./km² |
||||
| Nr kierunkowy | (+7) 8422[1] | ||||
| Kod pocztowy | 432000–433329 | ||||
| Tablice rejestracyjne | 73, 173 | ||||
| Na mapach: | |||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Uljanowsk (ros. Ульяновск; dawniej Symbirsk) – miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, centrum administracyjne obwodu uljanowskiego, położone około 893 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców w 2009 roku wynosiła 603 782 mieszkańców[2], a według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosi 613,800[3].
Spis treści |
Założony w połowie XVII wieku, przypuszczalnie w 1648 roku, przez Bohdana Chitrowa w związku z dekretem Aleksego I[1], jako strategiczna twierdza o nazwie Symbirsk[4], chroniąca ówczesną wschodnią granicę Cesarstwa Rosyjskiego przed najazdami barbarzyńskich plemion[4].
W 1668 roku miasto wytrzymało miesiąc długiego oblężenia przez 20 tys. armię powstańczą prowadzoną przez kozackiego dowódcę Stiepana Razina[4]. W tym czasie Symbirsk posiadał już drewniany Kreml, który został zniszczony przez pożar w XVIII wieku.
W lecie 12 sierpnia[4] 1864 roku miasto zostało poważnie uszkodzone przez pożar, który trwał 9 dni[1], jednak zostało ono szybko odbudowane a jego ludność zaczęła szybko wzrastać do około 43.000 w 1897 roku. Według statystyk szlachta stanowiła 8,8% ludności, 0,8% duchowieństwo, 3,2% kupcy i zamożni obywatele, 57,5% zwykli mieszczanie, 17% wojskowi i ich rodziny, 11% chłopi[5]. W mieście funkcjonowały dwa gimnazja (męskie i żeńskie), szkoła cerkiewna wraz z seminarium duchowym, szkoła handlowa, szkoła położnicza, kilka szkół parafialnych oraz szkoły dla mniejszości etnicznych Czuwaszów i Tatarów. Działały dwie biblioteki: im. Karamzina oraz im. Gonczarowa. Znajdowały się tu także gorzelnia, wytwórnia win, browar, młyn oraz fabryka świec[5].
W czasie wojny domowej w Rosji miasto początkowo znajdowało się w rękach bolszewików. W czerwcu zbuntował się Korpus Czechosłowacki, a w Samarze ogłoszono powstanie rządu Komitetetu Członków Zgromadzenia Ustawodawczego zwanego Komuczem. 10 lipca 1918 r. zbuntował się głównodowodzący bolszewickiego Frontu Wschodniego Michaił Murawjow. Został on jednak pojmany w Symbirsku i rozstrzelany. 21 lipca 1918 r. Symbrisk został zajęty przez oddziały Komucza dowodzone przez pułkownika Władimira Kappela. Symbirsk jako stolica guberni była ważnym miastem w drodze na zachód. Oprócz tego znajdowały się tu także fabryki amunicji, składy broni oraz ważny most kolejowy. 29 lipca bolszewicki Komitet Centralny w specjalnej rezolucji upadek miasta narodzin Lenina określił jako "niesłychaną zbrodnię"[6]. 12 września 1918 roku bolszewicka 24 Dywizja Strzelców pod dowództwem Gaja Dmitriewicza Gaja zdobyła Symbirsk.
Swoją obecną nazwę miasto otrzymało w 1924 roku, od nazwiska Władimira Iljicza Uljanowa, bardziej znanego jako Lenin który urodził się w Symbirsku w 1870 roku[4]. W mieście urodził się również inny rosyjski polityk Aleksander Kiereński (1881 r.), a także polski pisarz historyczny Paweł Jasienica (1909 r.).
W 1970 roku w setną rocznicę urodzin Lenina, miasto zostało odznaczone Orderem Lenina, od tego czasu Uljanowsk staj się ważnym ośrodkiem turystycznym w ZSRR.
Po rozpadzie Związku Radzieckiego miasto przeżywało znaczne trudności ekonomiczne. Względne ożywienie jest zauważalne dopiero po roku 2000[7]. W 2008 roku mer miasta Siergiej Jermakow zaproponował przywrócenie miastu jego historycznej nazwy. Jego zdaniem nazwa Uljanowsk została narzucona siłą i wbrew woli ludności, a po upadku ZSRR nie ma już ona racji bytu[8]. Badania opinii przeprowadzane wśród mieszkańców miasta pokazują jednak, że nie życzą sobie oni powrotu do nazwy Symbirsk[9].
W czasach sowieckich miasto zostało przebudowane, aby uczcić postać Włodzimierza Lenina. Nazwę miasta zmieniano pod hasłem "Osinowy kół w mogiłę starego Symbirska!"[5] W myśl tej polityki w mieście burzono zabytkowe cerkwie, sobory i monastery. Zburzono cerkiew w której ochrzczono Lenina. Zburzono dom gubernialny, w którym niegdyś zatrzymał się Aleksander Puszkin. Sobór św. Trójcy, jeden z symboli miasta, wybudowany by uczcić poległych w wojnie 1812 roku[10] wysadzono, a na jego miejscu postanowiono pomnik Lenina. Miejscowym ulicom nadano nowych patronów, m.in. Marksa, Engelsa, Liebknechta, Róży Luksemburg czy Plechanowa. Jak podaje miejscowy historyk Z. Mijdubajew:
„Cmentarz monasteru Pokrowskiego zamieniono w skwer, oszczędzając jeden tylko grób – Ilji Nikołajewicza Uljanowa. Co prawda i ten został zbezczeszczony: z nagrobnego pomnika usunięto krzyż. No bo jakże tak: ojciec wodza rewolucji – i spoczywa pod krzyżem?!”[5].
Lista najważniejszych zabytków:
Uljanowsk to ważny ośrodek przemysłowy, podstawą gospodarki miasta jest m.in: budowa maszyn[4][11], produkcja energii elektrycznej, przemysł motoryzacyjny, handel detaliczny i budownictwo, obecnie szybko rozwija się sektor bankowy, usługowy, turystyka, oraz przemysł spożywczy.
Lokalny transport miasta opiera się głównie na 17 liniach tramwajowych, liniach trolejbusowych, 50 miejskich liniach autobusowych i liniach prywatnych przewoźników. W mieście znajdują się dwa lotniska mające bezpośrednie połączenia z większością rosyjskich miast, w tym z Moskwą. W mieście znajduje się jeden z najdłuższych mostów w Europie, mający długość 5.8 km. Most został otwarty w listopadzie 2009 roku przez Dmitrija Miedwiediewa, dziennie przez most przejeżdża około 40 tys. pojazdów[12].
Miasto obsługują dwa lotniska:
Uljanowsk jest średnim pod względem liczby ludności miastem w Rosji. Gęstość zaludnienia w mieście wynosi około 983 os./km². Łączna liczba mieszkańców Uljanowska w 2009 r. wynosiła 603 782[2] (spadek z około 636 tys. w 2002 roku), natomiast według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosi obecnie 613,800[3]. Według szacunków liczba mieszkańców będzie wciąż spadać ze względu na niski poziom przyrostu naturalnego w całej Rosji. Po ogłoszeniu wyników spisu powszechnego eksperci podkreślają, że choć spadek ludności cały czas postępuje, to znacząco wyhamowano tempo tego spadku oraz zmniejszono ujemny przyrost naturalny[13]. Zarówno Uljanowsk jak i cały obwód uljanowski słyną w Rosji z intensywnej walki o wzrost poziomu przyrostu naturalnego. Od 2005 roku, zawsze 12 września, organizowany jest tam Dzień Jedności Rodziny (zwany też popularnie Dniem Poczęcia[14]). Dla zainteresowanych par jest to dzień wolny od pracy. Jeśli w 9 miesięcy później, 12 czerwca (rosyjskie święto państwowe Dzień Rosji), urodzi się dziecko, to otrzymują one różnego rodzaju nagrody i świadczenia[14]. Akcja znana jako "Urodź patriotę na Dzień Rosji" z roku na rok zyskuje na popularności. Statystyki pokazują także, że zwiększyła się także liczba porodów w Dzień Rosji[15]. W roku 2008 wskaźnik urodzeń w mieście wzrósł o 8,5%[16].
Współczynnik urodzeń:
Rozwój demograficzny:
|
Struktura etniczna:
Uljanowsk znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego – kontynentalnego, z mroźnymi zimami, ale z umiarkowaną ilością opadów śniegu i bardzo ciepłymi latami. Średnia temperatura roczna wynosi około 5 °C. Uljanowsk znajduje się w strefie czasu moskiewskiego (UTC +3).
| Średnia temperatura i opady dla Uljanowska | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Rekordowo wysokie temperatury [°C] | 6 | 5 | 17 | 30 | 36 | 38 | 39 | 39 | 33 | 26 | 15 | 6 | 39 |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] | -8 | -7 | 0 | 11 | 21 | 24 | 25 | 23 | 17 | 8 | 0 | -5 | 10 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] | -15 | -16 | -9 | 1 | 7 | 12 | 14 | 12 | 7 | 0 | -6 | -12 | 0 |
| Rekordowo niskie temperatury [°C] | 4 | 4 | -4 | -12 | -7 | -3 | 4 | -1 | -5 | -16 | -7 | 1 | 4 |
| Opady [mm] | 29 | 21 | 19 | 29 | 36 | 66 | 87 | 47 | 53 | 41 | 29 | 27 | 484 |
| Źródło: pogoda.ru.net[17] 2010-09-18 | |||||||||||||
W Uljanowsku znajduje się m.in. Teatr Dramatyczny im. Gonaczarowa, Teatr Młodzieżowy, Teatr Lalek, Uljanowska Orkiestra Symfoniczna i Uljanowska Orkiestra Instrumentów Ludowych. Mieszczą się tu także muzea (7, m.in. Lenina), biblioteki publiczne (44, m.in. im. Karamzina i Gonczarowa), 13 krytych pływalni oraz 6 stadionów. Swą siedzibę ma tutaj klub piłkarski Wołga Uljanowsk. Wydawanych jest tu ponad 20 gazet i czasopism, w tym także należących do mniejszości etnicznych: tatarskiej czy czuwaskiej.
W mieście działa kilka uczelni wyższych:
Widok na Wołgę