Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyUnia horodelska – zawarta 2 października 1413 w Horodle pomiędzy Polską a Litwą.
Potwierdzała wspólną politykę obu państw, wprowadziła instytucję odrębnego wielkiego księcia na Litwie wybieranego przez króla Królestwa Polskiego za radą i wiedzą bojarów litewskich oraz panów polskich, wspólne sejmy i zjazdy polsko-litewskie, urzędy wojewodów i kasztelanów na Litwie, a litewską szlachtę zrównała z polskimi rodami.
Spis treści |
Fragmenty preambuły (komparycji) i zakończenie (początek w języku łacińskim i dalej w polskim tłumaczeniu)[1] podpisanego aktu:
In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Debitores sumus spiritualis alimoniae salutaria illis pocula ministrare, quibus praesidentes temporalium commodorum praestamus suffragia, ut quos ad corporis necessitatem sustentamus, salutis etiam ipsis, quantum nostra sufficit facultas, ministeria porrigamus, ne, dum temporalibus insistimus profectibus, vitae commoda negligere videamur et, unde dona benedictionis et bravium exspectamus sempiternum, inde vitae detrimenta sentiamus et praemiis destituti adoptatis nulla laboris nostri commoda consequamur. …
W imię Boże amen. Na wieczną pamięć. Jesteśmy powinni duchownego pokarmu i zbawiennego napoju użyczać tym, którym panując pożytków docześnych podajemy podpomożenia, abyśmy tym, które ku cielesnej potrzebie podejmujemy, i zbawienne też nauki im, ile z nas może być, podawali, iżbyśmy się nie zdali tylko o pożytkach docześnych starać a wieczne opuszczać, i skąd darów błogosławieństwa i zapłaty wiecznej czekamy, aby stąd nie poczuliśmy uszkodzenia żywota wiecznego i aby za prace nasze nie stradaliśmy pożytków zapłaty pożądanej. …
i dalej tylko w polskim tłumaczeniu:
Dla tego my Władysław z łaski Bożej król polski i ziem krakowskiej, sandomirskiej, sieradzkiej, lanczyckiej, kujawskiej, litewskiej nawyższe książę, pomorski, ruski pan i dziedzic i Aleksander rzeczony Witowd wielkie książę litewskie i ziem ruskich pan i dziedzic, oznajmujemy przez niniejszy list, którym to wiedzieć przynależy wszystkim teraz i potym będącym, którzy tego wiadomość będą mieć, iż ziemie litewskie i ich obywatele poddani państwu naszemu (którym częstokroć rękę szczodrobliwości naszej rozciągamy i o pożytki ich starając się mieliśmy o tym pieczą, jakobyśmy za częstym staraniem stan i zawołanie ich uczynili zacniejsze), chcąc tedy je z wielkiem pożądaniem w nabożeństwie przyjętej wiary na potomne czasy utwierdzić i ugruntować, aby je nawyższy Pan, za którego łaską a staraniem naszym wzięli oświecenie wiary ku chwale i czci imienia swego i tejże wiary powszechnej oświeceniu, pomazaniem łaski swej utwierdził, iż gdyśmy ich częstokroć dary szczodrobliwości naszej pocieszyli, tedy też, jako nabarziej być może, chcemy je duchownemi dary zachować i przez dobre sprawy i prace zatrzymać. Którzy aby w stałości wiary tym lepiej się ćwiczyli, iżeby z cnoty w cnotę postępowali, jarzmo niewolej, w której do tego czasu byli zamotani i związani, z szyje ich składając i rozwięzując, z wrodzonej nam szczodrobliwości i łaski jem wolności, swobody, łaski, exempcje i przywileje, które zwykły być dawane ludziom powszechnej wiary, wedle zamknienia w sobie niniejszego przywileju dajemy i użyczamy.
fragment zakończenia:
Działo się w miasteczku Hrodle przy rzece Bugu na sejmie walnym w dzień wtóry miesiąca października roku Pańskiego tysiącznego czterzechsetnego trzynastego. Dan przez ręce uczciwego w Panu Chrystusie ojca, księdza biskupa krakowskiego[2], nawyższego kanclerza Królestwa polskiego, nam szczerze miłego, a pisan przez ręce Ciołka[3] kanonika sandomierskiego, sekretarza naszego.
W wyniku unii do polskich rodów herbowych przyjęto 47 rodów bojarskich wyznania rzymskokatolickiego. Na Litwę przeniesione zostały herby:
| Herb | Ród herbowy | Adoptujący ze strony polskich rodów herbowych | Adoptowani litewscy bojarzy | Kto przytłoczył pieczęć dołączoną do aktu |
|---|---|---|---|---|
 |
Abdank | Piotr z Widawy, Jakub z Rogoźna | Jan Gasztołd | |
 |
Bogoria | Marek z Nakola? (wątpliwy) | Stanisław Wyssygyn (Wissigin) | Niewyraźny napis na pieczęci odczytany jako należący do Marka z Nakola |
| Nieznany | Bychawa | Nieznany | Monstold | Brak pieczęci |
 |
Ciołek | Stanisław z Brezecza | ||
 |
Dębno | Dobiesław z Oleśnicy | Wojciech Korejwa (Albertus Corewa, Korewa) z Sowgotska | Dobiesław z Oleśnicy |
 |
Doliwa | kasztelan nakielski Maciej Kot, kasztelan międzyrzecki Janusz Furman, podsędek sandomierski Piotr z Falkowa | Naczko (Nacz, Onacz) | |
 |
Dołęga | Nieznany | Monstwild (Monstwyld, Monstiwyld, Monstwid) | |
 |
Drya | |||
 |
Działosza | Nieznany | Wołczko Rokutowicz | Brak pieczęci |
 |
Gierałt | biskup wileńskiMikołaj Gorzkowski | Surgut z Reszynek | |
 |
Godziemba | |||
 |
Gryf | Nieznany | Butowt Montygajłowicz | |
 |
Grzymała | kasztelan biecki Domarat z Kobylan | Jan Rymwidowicz | |
 |
Janina | biskup przemyski Maciej, sędzia łęczycki Piotra Tur, sędzia lubelski Mikołaja z Suchodołu | Woysym (Woysim, Woyschin) Daneykowicz | sędzia lubelski Mikołaj z Suchodołu |
 |
Jastrzębiec | biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec, Marcin z Lubienicy | Jan Niemir (Niemira) | |
 |
Jelita | kasztelan radomski Klemens z Mokrska i kasztelan wiślicki Florian z Korytnicy | Gerdut | |
 |
Korczak | |||
 |
Kot Morski | Nieznany | Wojsznar Wilkolewicz | |
 |
Leliwa | wojewoda krakowski Jan Tarnowski, Jadwiga z Leżenic | starosta wileński Moniwid | Jadwiga z Leżenic |
 |
Lis | Nieznany | kasztelan trocki Sunigajło | |
 |
Łabędź | Dziersław ze Skrzynna | Andrzej Goligunt | |
 |
Łodzia | |||
 |
Nałęcz | wojewoda poznański Sędziwój Ostroróg, sędzia poznański Mikołaj z Czarnkowa (piszący się później też ze Człopy) | Koczan (Koczanus, Coczanus, Koczan) | |
 |
Nowina | Mikołaj z Sępna | Mikołaj Bejnar | |
 |
Odrowąż | kasztelan lubelski Jan ze Szczekocin | Wyszegerd | |
 |
Ogończyk | kasztelan brzeski Wojciech z Kościoła, Mikołaj z Taczowa | Jerzy Sangaw | |
 |
Oksza | sędzia sandomierski Mikołaj ze Strzelc, Klemens Wątróbka ze Strzelc | Minimund Seśnikowicz (Sessnicouicz, Sessnykouicz) | Klemens Wątróbka ze Strzelc |
 |
Ossoria | Mikołaj z Korabiewic | Twerbud (Twerbuth, Twiributh) | Mikołaj z Korabiewic |
 |
Pierzchała | kasztelan dobrzyński Piotr z Włoszczowa, Henryk z Radomina | Dauksza | Henryk z Radomina |
 |
Pobóg | wojewoda sieradzki Jakub Koniecpolski, Piotr z Popowa (o ile trafnie odczytano niezbyt wyraźny napis otokowy na pieczęci) | Rało | Piotr z Popowa (napis niewyraźny) |
 |
Pomian | biskup włocławski Jan Pella | Stanisław Sak | |
 |
Poraj | Michał z Michałowa | Mikołaj Bylina | |
 |
Półkozic | biskup lwowski Jan z Rzeszowa, wojewoda łęczycki Jan Ligęza z Bobrku, kasztelan sandomierski Micha z Bogumiłowic, kasztelan czchowski Jan z Bogumiłowic, sędzia krakowski Paweł z Bogumiłowic, chorąży krakowski Marcin z Wrocimowic | Wołczko Kulwa | |
 |
Rawicz | |||
 |
Rola | |||
 |
Sulima | Stanisław Gamrat z Klimontowa | Rodywił | Stanisław Gamrat z Klimontowa |
 |
Syrokomla | |||
 |
Szreniawa | |||
 |
Świnka | Nieznany | Andrzej Dewknotowicz (Dewknethowycz) | Napis na pieczęci niemożliwy do odczytania |
 |
Topacz | |||
 |
Topór | wojewoda kaliski Maciej z Wąsosza | Jan Butrym | |
 |
Trąby | arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba | Krystyn Ościk z Kiernowa | |
 |
Trzaska | |||
 |
Wadwicz | Jan Mężyk z Dąbrowy | Piotr Montygerd (Mondygerd, Mondiger) | |
 |
Wąż | Nieznany | Koczan Sukowicz | |
 |
Zadora | Marszałek Wielki Koronny Zbigniew z Brzezia | kasztelan kowieński Szedybor Wolimuntowicz | |
 |
Zaremba |
