| Święta Urszula z Kolonii |
|
| Ursula von Köln | |
| dziewica męczennica |
|
Poliptyk ze św. Urszulą w katedrze św. Emigdiusza w Ascoli Piceno (Carlo Crivelli). |
|
| Data urodzenia | w IV wieku Kornwalia |
| Data śmierci | ok. 383 Kolonia (Niemcy) |
| Kościół / wyznanie | katolicki |
| Wspomnienie | 21 października |
| Atrybuty | strzała, bandera z krzyżem, statek |
| Patronka | Kolonii, Anglii w Polsce: m.in. parafii rzymsko-katolickiej w Soborzycach, Zgromadzenia USJK, Kolonii, uniwersytetów, młodzieży i nauczycieli oraz wychowawców i sukienników |
| Szczególne miejsca kultu | katedra św. Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii |
Urszula z Kolonii, Święta Urszula, zwana małą niedźwiedzicą [niem. kleine Bärin] lub małym koniem wojny [niem. kleines Schlachtross] (ur. w Kornwalii?, zm. ok. 383 w Kolonii) – męczennica chrześcijańska, dziewica i święta Kościoła katolickiego.
Spis treści |
Według badań historyka niemieckiego W. Levisona u źródeł kultu Urszuli znajduje się inskrypcja, pochodząca z IV lub V wieku zachowana do dzisiejszego dnia. Wynika z niej, że możny, ale bliżej nie znany Klemacjusz na miejscu męczeństwa (martyrium) jakichś chrześcijańskich dziewic odbudował bazylikę ku ich czci. Inskrypcja nie wymienia ich liczby i nie podaje żadnych imion. Nie wiadomo również kiedy męczeństwo miało miejsce[1].
Według jednej z legend była rzymsko-brytyjską księżniczką, która na prośbę swojego ojca, króla Donauta z Kornwalii, wyruszyła w podróż do swojego przyszłego męża, pogańskiego królewicza Conana Meriadoca z Armorici w Bretanii (wg innego źródła - Eteriusza)[1]. Towarzyszyło jej rzekomo dziesięć służek-dziewic[2], które miały własne tysiączne orszaki oraz własne statki. W czasie podróży tajemniczy sztorm zniósł ją do portu galijskiego nad Renem. Urszula ślubowała, że przed poślubieniem Conana wyruszy w pielgrzymkę do Rzymu. Jednak razem z dziesięcioma dziewicami została zamordowana przez Hunów w Kolonii, gdy odrzuciła zaloty Attyli[3].
Barbarzyńcy, jak głosi tradycja, pod wpływem wizji wstępujących do nieba zastępów dziewic odstąpili spod murów miasta. Mieszkańcy z czcią pogrzebali ciała pomordowanych i na miejscu męczeństwa zbudowali kościół. Tradycja mówi o jedenastu tysiącach dziewic - wynika to prawdopodobnie z pomyłki w tłumaczeniu łacińskiego skrótu XI M V, gdzie M tłumaczone było jako milia (tysiące), a nie martyres (męczennice), jak być powinno[4]. Z drugiej strony, istnienie Jedenastu Tysięcy Dziewic poświadczają średniowieczne przesłanki o licznych relikwiach z kobiecych kości i czaszek, które zostały wykopane na przedmieściach Kolonii na terenie dawnego cmentarza nazywanego Ager Ursulanus. Największa ich część znalazła się w pobliskim kościele Św. Urszuli (gdzie znajdują się do dziś), pozostałe zostały wykupione lub rozesłane do różnych ośrodków kultu religijnego w Europie.
Kult św. Urszuli i towarzyszek był żywy w średniowieczu i u progu czasów nowożytnych. Obecnie zmalał, nawet w swym tradycyjnym ośrodku - Kolonii[1].
Początki kultu św. Urszuli i jej Towarzyszek sięgają IV wieku. Z tego czasu pochodzi krypta, odkryta w Kolonii, gdzie w katedrze św. Piotra i NMP znajdują się relikwie Świętej.
O ciągłości kultu świadczą zapiski w średniowiecznych księgach liturgicznych, literatura hagiograficzna, różne formy pobożności, dzieła malarzy i rzeźbiarzy. Imieniem św. Urszuli nazywano uniwersytety i nowo odkrywane ziemie. Krzysztof Kolumb nazwał odkryte przez siebie wyspy "dziewiczymi" na cześć św. Urszuli.
W 1535 roku, z inicjatywy Anieli Merici, powstał zakon Urszulanek Unii Rzymskiej.
Jest patronką:
Patronuje młodym pannom, młodzieży, nauczycielom, wychowawcom i sukiennikom.
Wierni modlą się za wstawiennictwem świętej dla dobra małżeństwa i cichej śmierci, przed chorobami wieku dziecięcego i męki czyśćcowej.
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest, za martyrologiami, 21 października.