Urząd do Spraw Wyznań

Urząd do Spraw Wyznań – jednostka administracji państwowej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej powołana ustawą z dnia 19 kwietnia 1950 (Dz. U. z 1950 r. Nr 19, poz. 156), po podpisaniu porozumienia z 14 kwietnia między rządem a Episkopatem Polski. Zlikwidowany przez Sejm 23 listopada 1989 (Dz. U. z 1989 r. Nr 64, poz. 387).

Struktura

Wydziały:

• ogólny
• wyznania rzymskokatolickiego
• wyznań pozostałych

Samodzielne referaty:

• nadzoru stowarzyszeń wyznaniowych
• nadzoru Funduszu Kościelnego (powołanego 20 marca 1950, włączonego w struktury Urzędu).

Urząd miał swoje komórki na szczeblu wojewódzkim, a do 1957 także powiatowym i miejskim.

Zadania

Urząd był częścią aparatu kontroli i represji państwa wobec kościołów i związków wyznaniowych. Współpracował w tym celu z niemal wszystkimi ministerstwami, w tym: z Ministerstwem Oświaty (nauczanie religii, szkół wyznaniowych, seminariów duchownych), Ministerstwem Finansów (polityka podatkowa), Ministerstwo Budownictwa (budownictwo sakralne). Ściśle współpracował także z Służbą Bezpieczeństwa.

Szefowie Urzędu

• Antoni Bida - dyrektor 1950-1954
• Jan Izydorczyk - dyrektor 1954-1955
• Marian Zygmanowski - dyrektor 1955-1956
• Jerzy Sztachelski - minister-kierownik 1956-1961
• Tadeusz Żabiński - dyrektor 1961-1965
• Aleksander Skarżyński - dyrektor 1967-1971
• Kazimierz Kąkol - minister-kierownik 1974-1980
• Jerzy Kuberski - minister-kierownik 1980-1982
• Adam Łopatka - minister-kierownik 1982-1987
• Władysław Loranc - minister-kierownik 1987-1989

Pisownia

W PRL Urząd pisano jak w tytule, tzn. Urząd do Spraw Wyznań (skrót UdSW). Czasami stosowano nieprawidłowy zapis Urząd Spraw Wyznań (USW). W myśl obecnie obowiązujących zasad ortografii należałoby stosować zapis Urząd do spraw Wyznań lub - krócej - Urząd ds. Wyznań (UdsW).