V Republika Francuska

Francja

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Francji Ustrój polityczny V Republika System prawny Francji Konstytucja Parlament Zgromadzenie Narodowe Przewodniczący Bernard Accoyer Senat Przewodniczący Gérard Larcher Kongres Parlamentu Francuskiego Rada Społeczno-Ekonomiczna Rada Konstytucyjna Prezydent François Hollande Premier Jean-Marc Ayrault Kolejność precedencji Rząd Podział administracyjny Partie polityczne Francji Wybory parlamentarne Wybory prezydenckie Referendum 2005 Polityka zagraniczna Wikiprojekt Polityka

Historia Francji Monografie Państwo frankijskie Imperium Karolińskie Państwo zachodniofrankijskie Królestwo Francji I Republika Francuska Dyrektoriat Konsulat I Cesarstwo Francuskie Restauracja Burbonów Monarchia lipcowa II Republika Francuska II Cesarstwo Francuskie III Republika Francuska Francja Vichy Rząd tymczasowy Republiki Francuskiej IV Republika Francuska V Republika Francuska Dynastie Merowingowie Karolingowie Kapetyngowie Walezjusze Burbonowie Bonapartowie Systemy ustrojowe Państwo frankijskie Imperium Karolińskie Państwo zachodniofrankijskie Królestwo Francji I Republika Francuska Dyrektoriat Konsulat I Cesarstwo Francuskie Restauracja Burbonów Monarchia lipcowa II Republika Francuska II Cesarstwo Francuskie III Republika Francuska Francja Vichy Rząd tymczasowy Republiki Francuskiej IV Republika Francuska V Republika Francuska

Piąta Republika – okres piątej konstytucji republikańskiej Francji, który rozpoczął się 5 października 1958 r. Piąta Republika jest bezpośrednią następczynią IV Republiki i zastępuje podzielony na frakcje parlamentarne rząd bardziej scentralizowaną demokracją.

Impulsem do dokonania zmian była wojna algierska. Chociaż Francja zrezygnowała z wielu swoich kolonii, jak posiadłości w Afryce Zachodniej czy Azji Południowo-Wschodniej, ciągle utrzymywała status kolonialny w Algierii, w której mieszkała duża liczba Francuzów. Algieria uzyskała ostatecznie niepodległość 5 lipca 1962 r.

Generał Charles de Gaulle wykorzystał kryzys algierski jako okazję do utworzenia nowego rządu francuskiego z silniejszym urzędem prezydenta, który poprzednio był jedynie figurantem. Francuscy prezydenci zyskali większą władzę niż większość ich europejskich odpowiedników w demokracjach parlamentarnych. 28 września 1958 r. miało miejsce referendum i 79,2% głosujących poparło projekt nowej konstytucji. Prezydent był poprzednio wybierany przez ciało elektorskie, ale w 1962 r. de Gaulle zaproponował, aby prezydent był wybierany przez obywateli w bezpośrednich wyborach. Chociaż metoda i intencje de Gaulle'a w tym referendum były kontestowane przez wiele ugrupowań politycznych, zmiana została przyjęta przez francuski elektorat. System ten daje prezydentowi republiki dostateczną legitymację, gdyż zwycięzca wyborów prezydenckich musi uzyskać większość bezwzględną głosów w pierwszej lub ostatecznie w drugiej turze głosowania. Do 2002 kadencja prezydenta Republiki trwała 7 lat, zaś począwszy od drugiej kadencji Jacques'a Chiraka (2002 - 2007) trwa 5 lat. Decyzja o skróceniu długości i zsynchronizowaniu kadencji prezydenta z kadencją parlamentu zapadła w drodze referendum przeprowadzonego 24 września 2000 r. (opowiedziało się za nią 73% głosujących).

Następcami de Gaulle'a na stanowisku prezydenta Francji byli Georges Pompidou (1969–1974), Valéry Giscard d'Estaing (1974–1981), François Mitterrand (1981–1995), Jacques Chirac (1995-2007), Nicolas Sarkozy (2007–2012) i François Hollande (2012-).