Valladolid

	Valladolid
Herb Valladolid	Flaga Valladolid
	; Valladolid
Państwo	Hiszpania
Region	Kastylia i León
Burmistrz	Francisco Javier León de la Riva
Powierzchnia	197,9 km²
Wysokość	691 m n.p.m.
Ludność (2011); • liczba ludności; • gęstość	; 313 437 ▼; 1583,74 os./km²
Kod pocztowy	47001-47016
Podział miasta	12 dzielnic
Miasta partnerskie	Binviles, Gwinea Równikowa Lille, Francja, Morelia, Meksyk Tinduf, Algieria Orlando, USA Florencja, Włochy
	Położenie na mapie Hiszpanii ; Valladolid
	41°38′N 4°43′W / 41.63333, 41.63333Na mapach: 41°38′N 4°43′W / 41.63333, 41.63333
	Strona internetowa miasta

Valladolid ([baʎaðoˈlið], wym. uproszcz. [baljadoˈli]) – miasto w środkowej Hiszpanii, stolica wspólnoty autonomicznej Kastylia i León oraz prowincji Valladolid, 321 tys. mieszkańców (2005); położone nad rzeką Pisuerga (dopływ Duero). Ważny ośrodek przemysłowy, handlowy i kulturalny oraz węzeł komunikacyjny. Miasto posiada wiele zabytków i obiektów o charakterze turystycznym.

[edytuj] Kalendarium historyczne

Założony przez muzułmanów w VIII wieku (Bilad Ulid).
W końcu XI w. było stolicą taify.
1143^[1] odbyły się tu obrady Rady Królestwa Kastylii i Leónu w którym wzięli udział królowie Nawarry i Portugalii oraz legat papieski. Ustalenia uzgodnione w wyniku tych obrad miały znaczący wpływ na dalszy przebieg rekonkwisty
Od XIII wieku siedziba rządu Kastylii.
Od 1469 do 1621 jedna z rezydencji królów Kastylii i zjednoczonej Hiszpanii oraz miejsce obrad Kortezów. W 1469 odbył się tutaj ślub Izabeli Kastylijskiej z Ferdynandem Aragońskim.
W 1506 w ubóstwie, osamotnieniu i rozgoryczeniu zmarł tutaj Krzysztof Kolumb.
W latach 1550-1551 miała miejsce debata między Bartolomé de Las Casas i Juan Ginés de Sepúlveda dotycząca statusu rdzennych mieszkańców Nowego Świata.
W latach 1601-1606 główna siedziba królewskiego dworu, przeniesiona za namową księcia Lermy z Madrytu
Do połowy XVI wieku rozkwit gospodarczy i kulturalny (centrum hiszpańskiego renesansu). W 1561 częściowo, a w 1621 całkowicie Valladolid pozbawiono rangi miasta stołecznego, później podupadło.
Od połowy XIX wieku uprzemysłowienie.
W 1809 r. miasto było siedzibą Napoleona
Podczas wojny domowej 1936–39 jeden z ośrodków frankistów.

[edytuj] Zabytki

Valladolid jest jednym z przykładów stylu izabelińskiego - formą przesadnego plateresco wyrażonego w ekstrawaganckim. kwiecistym zdobnictwie, nazwanym na cześć Izabeli Kastylijskiej. Główne obiekty zabytkowe w mieście to:

Katedra z XVI w., zaprojektowana przez Herrerę – budowniczego Escorialu, przebudowywana w XVI–XVII w. (budowa nie ukończona). Wnętrze o dług. 122 m, szer. 63 m z wielkim ołtarzem (1561, dzieło J. de Juni). W zakrystii mieści się Museo Diocesano z wysoką na 2 m monstrancją.
Uniwersytet, założony w 1346, z barokową fasadą.
Kolegia:

gotyckie San Gregorio (1488–1496) z jedną z najwspanialszych fasad w stylu plateresco, znajduje się tutaj od 1933 r., Museo Nacional de Escultura (Narodowe Muzeum Rzeźby) ze zbiorami religijnego malarstwa i rzeźby pochodzącymi z okresu między XIII a XVIII wiekiem.

Santa Cruz (1491), z dwiema bibliotekami i zbiorami drzeworytów.

Kościoły:

Dom Cervantesa w Valladolid

romańsko-gotycki Santa María la Antigua (XI, XII, XIV w.) z jedną z najpiękniejszych dzwonnic w Hiszpanii;

San Pablo (XV wiek) z bogato zdobioną późnogotycką fasadą;

Santiago (XV–XVI w.);

El Salvador (XVI wiek);

Santa Magdalena (XVI wiek);

Nuestra Señora de las Angustias (XVI / XVII w.) z rzeźbą "Madonnny z siedmioma sztyletami", dzieło J. de Juni.

Pałac królewski z XVI wieku, rezydencje magnackie.
Muzeum Cervantesa, zadziwiający przepychem dom, w którym w latach 1603-06 mieszkał pisarz.

[edytuj] Demografia

Rozwój demograficzny Valladolid (1842-2009)

Zmiany liczby ludności w Valladolid:

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1860	57 356	–
1930	90 004	56,9%
1950	119 499	32,8%
1970	233 974	95,8%
1981	320 281	36,9%
1991	330 700	3,3%
1996	319 805	–3,3%
2001	316 580	–1%
2004	321 713	1,6%
2006	319 943	–0,6%
2007	316 564	–1,1%
2008	318 461	0,6%
Powyższe dane nie mają podanego źródła!