Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyNa mapach:
| Wędrynia | |||||
|
|||||
 Wapienniki w Wędrynii |
|||||
| Państwo |  Czechy |
||||
| Status | gmina | ||||
| Kraj |  morawsko-śląski |
||||
| Powiat | Frýdek-Místek | ||||
| Powierzchnia | 20,94 | ||||
| Populacja (2006) • liczba ludności • gęstość |
3994 190,7 os./km² |
||||
| Kod pocztowy | 738 01-739 94 | ||||
| Obrębów ewidencyjnych | 4 | ||||
| Części gminy | 1 | ||||
| Gmin katastralnych | 1 | ||||
| Historyczna ziemia | Śląsk | ||||
| Starosta | Rudolf Bilko | ||||
| Położenie | 49° 39'20'' N 18° 42'27'' E |
||||
| Wysokość | 350 m n.p.m. | ||||
Położenie na mapie Czech  Wędrynia
|
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Wędrynia (cz. Vendryně, niem. Wendryn) – wieś gminna w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w okręgu Frýdek-Místek.
Spis treści |
Miejscowość położona jest w w dolinie Olzy i jej prawobrzeżnego dopływu – Wędryńki, w Przełęczy Jabłonkowskiej pomiędzy Beskidem Śląskim i Beskidem Śląsko-Morawskim, nad rzeką Olzą pomiędzy miastami Trzyniec i Jabłonków, w granicach historycznego Śląska Cieszyńskiego.
Składa się z kilku części, rozrzuconych na sporym terenie od szczytu Ostrego na północnym wschodzie po granice Tyry na południowym zachodzie. Historyczne centrum wsi, czyli Dziedzina ze wspomnianym kościołem, leży w górze doliny Wędryńki. U ujścia tego potoku do Olzy, tuż powyżej dawnego brodu, którym przekraczała ją dawna "Droga Miedziana", leży Czornowskie z dworcem kolejowym. Między szosą (międzynarodowy szlak drogowy E75) a Olzą leżą Ryborzowice – dawniej samodzielna wieś, wzmiankowana już w 1568 r. Za Olzą, oddzielone Liderowskim Potokiem od Karpętnej, leży Zaolzie – do XVIII w. również samodzielna wioska, zwana Lidzierzowicami.
Obecnie wieś dzieli się na cztery obręby ewidencyjne (cz. Základní Sídelní Jednotky)[1]:
W latach 1869-2001[2]:
| Rok | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba ludności | 1733 | 1989 | 2116 | 2373 | 2587 | 2775 | 3356 | 3117 | 3375 | 3326 | 3573 | 3590 | 3842 |
Według czeskiego spisu z 2001 w 894 z 963 domów w Wędryni mieszkało 3842 osób, z czego 2309 (60,1%) było narodowości czeskiej, 1353 (35,2%) polskiej, 60 (1,6%) słowackiej, 31 (0,8%) śląskiej, 13 (0,3%) morawskiej, 4 (0,1%) niemieckiej i 3 (0,1%) ukraińskiej. Osoby wierzące stanowiły 73,8% populacji (2835 os.), z czego katolicy 44,6%, 1266 osób.[3]
Wędrynia jest jedną z najstarszych wsi całego Śląska Cieszyńskiego. Jako Wandrina (Wądrynia) figuruje już w 1305 r. w wykazie uposażeń biskupów wrocławskich. Istniała już jednak znacznie wcześniej, o czym świadczy wiek tutejszego kościoła, datowanego najpóźniej na XIII stulecie, oraz archaiczna nazwa, będąca ciągle jeszcze przedmiotem dociekań językoznawców. W jej nazwie wyróżnić można starosłowiański przedrostek wą-, oznaczający obniżenie, wgłębienie terenu oraz takiż rdzeń -dr-, oznaczający bieg, spływ wody (a więc "obniżenie z płynącą wodą").
Przez długi czas była wsią szlachecką. Pierwszym znanym dziedzicem był niejaki Alisz z Orłowej, który za wierną służbę otrzymał w 1426 r. Wędrynię od księcia cieszyńskiego Bolesława I. Następnie władały nią rody Cyganów ze Słupska, Czelów z Czechowic i Borków z Tworkowa. W 1694 r. ostatni z rodu Adam Borek, piastujący urząd marszałka krajowego, darował wieś sprowadzonemu przez siebie na Śląsk zakonowi bonifratrów, którym wkrótce ufundował również klasztor ze szpitalem i kościołem w Cieszynie. W 1702 r. zakon, za ogromną na owe czasy kwotę 30 tys. złotych reńskich, odsprzedał wieś Habsburgom.
Wędrynia była wsią biedną. Chłopi mieli mało pól, brakowało zupełnie terenów wypasowych. W 1849 r. na 340 rodzin (1519 osób) było tylko 26 rodzin rolników, 91 rodzin zagrodników i aż 223 rodziny bezrolnych chałupników i komorników, utrzymujących się w tym czasie głównie z pracy na trzech miejscowych folwarkach, a także przy wydobyciu rudy żelaza i kamienia wapiennego oraz przy paleniu wapna (wydobycie wapna zakończono w 1965 roku). Dopiero rozwój bliskiej trzynieckiej huty, do której wieś zaczęła dostarczać najwięcej siły roboczej, poprawił marny los wędryniaków.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 265 budynkach w Wędryni na obszarze 2131 hektarów mieszkało 2373 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 111,4 os./km². z tego 649 (27,3%) mieszkańców było katolikami, 1709 (72%) ewangelikami a 15 (0,6%) wyznawcami judaizmu, 2322 (97,9%) było polsko-, 34 (1,4%) niemiecko- a 1 czeskojęzycznymi[4]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 301 a mieszkańców do 2587, z czego 2559 było zameldowanych na stałe, 788 (30,5%) było katolikami, 1783 (68,9%) ewangelikami, 16 (0,6%) żydami, 2491 (96,3%) polsko-, 62 (2,4%) niemiecko- a 6 (0,2%) czeskojęzycznymi[5].
Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 miejscowość stała się częścią Czechosłowacji, zas w 1938 została wraz z Zaolziem zaanektowana przez Polskę, a w II wojnie światowej przez nazistowskie Niemcy. Po wojnie przywrócona Czechosłowacji.
Dzisiaj, kiedy bloki mieszkalne Trzyńca sięgnęły granic wędryńskich pól, wieś przybrała charakter podmiejskiego, robotniczego osiedla mieszkalnego. W latach 1980-1995 miejscowość należała administracyjnie do Trzyńca. Po społecznym referendum – od stycznia 1995 r. ponownie samodzielna gmina.
Urodzeni:
Inni:
|
|||||
