Węglik spiekany

Węglik spiekany, twardy metal, stop spiekany – materiał narzędziowy uzyskany z węglików takich metali jak wolfram, tytan, rzadziej tantal, niob, cyrkon, chrom metodami metalurgii proszkowej.

Charakterystyka

Rozdrobnione węgliki ulegają sprasowaniu pod wpływem wysokich temperatur i ciśnienia. Spoiwem węglików spiekanych jest kobalt, czasem nikiel lub wanad. Elementy wykonane z węglików spiekanych charakteryzują się wysoką odpornością na ścieranie, twardością (900-1600 HV) i są mniej kruche od stellitów. Węgliki spiekane zachowują swoje charakterystyki do temperatury 1000 °C.

Zastosowanie

Szerokie zastosowanie węglików spiekanych znalazło swój wydźwięk w produkcji różnego typu narzędzi skrawających typu: noże tokarskie, wiertła, frezy.

Zastosowane jako narzędzi do obróbki skrawaniem pozwala na wielokrotne zwiększenie prędkości skrawania. Nadają się do obróbki skrawaniem takich materiałów jak porcelana, stal hartowana, żeliwo białe itp. Używane są także do zbrojenia narzędzi górniczych (końcówki raczków) przy wierceniu otworów strzałowych, na kilofki do maszyn wrębowych, na słupki do koron wiertniczych, na wiertła obrotowo-udarowe.

Węglików spiekanych używa się także do wytwarzania oczek przeciągarek, głowic wiertniczych i wierteł stomatologicznych, kłów tokarskich, ciągadeł do drutu.

Trwałość

Wadą węglików jest ich kruchość. Z tego materiału wykonuje się tylko niewielkie płytki przytwierdzone do korpusu narzędzi skrawających w miejscu ostrza. Z korpusem mogą być łączone:

• trwale, przez lutowanie – po zużyciu płytki są wtedy ostrzone, co jest operacją czasochłonną i kosztowną;
• rozłącznie, przez różnego rodzaju mechaniczne mocowanie (płytki wieloostrzowe) – po zużyciu zmienia się ostrze lub wymienia płytkę.

Płytki wieloostrzowe najczęściej powleka się warstwami TiC, TiC i Al₂O₃, TiC i Al₂O₃ i dodatkowo trzecia warstwa TiN lub wielowarstwowo w różnych kombinacjach tych materiałów.

Istnieje metoda dodatkowego zwiększenia trwałości płytki przez nagniatanie.

Nazwy

Nazwa widia pochodzi z niemieckiego wie Diamant = "jak diament". W różnych krajach węgliki spiekane mają swoją nazwę, np.

• pobiedit – w Rosji
• seco lub coromant – w Szwecji
• carboloy lub ramet – w USA
• prolit – w Wlk. Brytanii
• hartmetall – w Niemczech

Powszechnie stosowana jest nazwa VHM - prawdopodobnie skrót z angielskiego very hard metal.