Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyWładysław Manduk (ur. 30 lipca 1910 w Warszawie, zm. 18 czerwca 1989 w Brooklands, Anglia) – inżynier chemik, taternik, organizator taternictwa i turystyki górskiej w strukturach Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) w Łodzi po II wojnie światowej, filister Korporacji Akademickiej Sarmatia.
Spis treści |
W Warszawie w 1929 ukończył gimnazjum im. Stefana Batorego, zaś w 1937 Politechnikę Warszawską, uzyskując dyplom mgr. inż. chemii. W czasie swych studiów był czynnym członkiem Korporacji Akademickiej Sarmatia. Służbę wojskową odbył w latach 1935-1936 w Szkole Podchorążych Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie w 32 Dywizjonie Artylerii Lekkiej w Rembertowie.
Uczestnik wojny obronnej 1939. W randze podporucznika dowodził baterią artylerii lekkiej, która osłaniała Warszawę od strony Powązek i Żoliborza przed niemieckimi czołgami.
Po klęsce, już w październiku 1939 rozpoczął działalność konspiracyjną. Działał w ZWZ, AK, walczył w powstaniu warszawskim w Zgrupowaniu Mokotów. Już w stopniu porucznika, jako „Grzegorz”, zaangażowany był w szkolenie wojskowe artyleryjskie młodzieży akowskiej. Prowadził tajne wykłady i ćwiczenia, opracował nawet specjalny skrypt szkoleniowy i wykonał modele przyrządów celowniczych. Spotkania odbywały się w prywatnych mieszkaniach na Woli, Mokotowie i Powiślu.
W czasie powstania warszawskiego dowodził ewakuacją do Pruszkowa powstańców rannych w pierwszych dniach. W ciągu września jego oddział odbierał zrzuty lotnicze dla powstańców.
Biuro Projektów i Realizacji Inwestycji „Biprowis”, później „Chemitex”), gdzie pracował jako kierownik działu i starszy projektant, aż do przejścia na emeryturę 31 grudnia 1975.
Turystą we wspomnieniach córek był „od zawsze”. Jeszcze przed wojną dużo chodził po górach i jeździł turystycznie na nartach. Od 1931 działał w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim (PTT). Po okresie przerwy spowodowanej wojną, pod Nowym Targiem rozpoczął znów górskie wędrówki m.in. z rodziną na Turbacz.
W 1946 powrócił do turystyki tatrzańskiej, a w l947 zaczął przygodę ze wspinaczką wysokogórską. Od przyjazdu do Łodzi w 1949 zajmował się społeczną działalnością organizacyjną: został wybrany wiceprezesem Zarządu Oddziału PTT, od 1951 Oddziału PTTK w Łodzi; w następnych latach wybrany został wiceprezesem i prezesem Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi (l956-1968). W maju 1950 na samotnej pieszej wycieczce w Jurę Krakowsko-Wieluńską (inna nazwa Jury Krakowsko-Częstochowskiej), po skałkach Mirowa, Bobolic, Kroczyc i okolicy, odkrył zbiorowisko skałek, w których było – jak sam wspominał – „sporo obiecujących iglic i piętrzyło wiele wabiących ścianek”. Były to „Skałki Kroczyckie” znane dzisiaj całemu środowisku wspinaczkowemu w Łodzi. Tam w latach 50. XX w. najstarsza córka przebywała jako osoba towarzysząca na kursach skałkowych, a w latach 70. XX w. najmłodsza ukończyła kurs taternicki pod kierunkiem Andrzeja Wilczkowskiego. Turystkami górskimi do dziś są wszystkie córki.
W 1951 w Łodzi był inicjatorem powstania Sekcji Łódzkiej Koła Krakowskiego Klubu Wysokogórskiego, której został przewodniczącym.
Pełnił z wyboru w latach 1951–1989 odpowiedzialne funkcje społeczne w PTTK, do 1975 w Zarządzie Okręgu Łódzkiego PTTK, potem, od 1975 po reformie administracyjnej państwa w Zarządzie Wojewódzkim PTTK w Łodzi, m.in. w latach 1951–1956 wiceprezes, 1965–1968 prezes, a w innych okresach członek zarządu. Od 1953 do końca życia był członkiem Zarządu Oddziału Łódzkiego PTTK. Był także przewodniczącym Komisji Taternickiej Okręgu PTTK, a potem Komisji Ochrony Przyrody, Komisji Krajoznawczej, Komisji Historii i Tradycji PTTK oraz członkiem Referatu Weryfikacyjnego Górskiej Odznaki Turystycznej (GOT). Był także członkiem Komisji Historii i Tradycji oraz Komisji Turystyki Zagranicznej Zarządu Głównego PTTK. Był Przodownikiem Turystyki Górskiej (od 1953, w 1975 został Honorowym Przodownikiem Turystyki Górskiej), Instruktorem Kształcenia Kadr w zakresie turystyki górskiej, organizatorem szkoleń nowych przodowników, organizatorem wielu imprez turystycznych (m.in. corocznych Rajdów Chemików), członkiem Komisji Egzaminacyjnej dla Przodowników Turystyki Górskiej, a także członkiem Wojewódzkiej Komisji Odznaczeń. Był wiceprzewodniczącym powstałej w 1976 przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK w Łodzi Komisji Seniorów.
Związał się bliżej z Klubem Turystów Górskich „Kosówka” Łódzkiego Oddziału PTTK.
Był kierownikiem polskich wypraw w góry Kaukazu w 1958 i 1959. Na drugiej doszedł na szczyt Elbrusu. W 1970 poprowadził wyprawę w góry Turcji. Po kontuzji, która zakończyła się operacją kolana, przestał się wspinać, ale turystykę górską uprawiał nadal. Organizował i uczestniczył w wielu wyjazdach m.in. w Tatry Słowackie. Organizował wyjazdy rodzinne, w mniejszym lub większym gronie, w różne partie polskich gór, upodobał sobie szczególnie Gorce.
Zwiedzał liczne kraje europejskie a pokłosie tych wyjazdów prezentował na ogólnie dostępnych bogato ilustrowanych przezroczami prelekcjach i wykładach w PTTK oraz na Uniwersytecie III Wieku.
Członek Honorowy Polskiego Związku Alpinizmu.
Członek Honorowy Łódzkiego Klubu Wysokogórskiego.
W latach 1959-1980 był autorem artykułów i 1970-1975 zastępcą redaktora naczelnego Biuletynu Informacyjnego Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi (obecnie Kwartalnik Krajoznawczy RPK PTTK w Łodzi Wędrownik, którego 400. numer ukazał się w 2009). Pisał także w Taterniku, Światowidzie a w codziennej prasie łódzkiej zamieszczał artykuły z zakresu ochrony przyrody, historii polskiej turystyki, głównie górskiej i krajoznawstwa.
Niektóre przykładowe artykuły:
Zmarł na serce 18 czerwca 1989 w Brooklands w połowie drogi z Lake District do Londynu, wracając z 2-tygodniowego pobytu z jedną z córek w górach Szkocji. Pochowany jest w Warszawie na Powązkach w grobie rodzinnym. Pogrzeb odbył się 29 czerwca 1989.
