Władysławowo

Władysławowo
Widok na zachodnią stronę miasta
Herb Władysławowa (województwo pomorskie) Flaga Władysławowa (województwo pomorskie)
Dewiza: Më trzimómë z Bògã (My wierzymy w Boga)
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	pucki
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	gdańska
Założono	XII wiek
Prawa miejskie	1963
Burmistrz	Grażyna Cern
Powierzchnia	39,22 km²
Wysokość	0-68 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba • gęstość	15 183 ▲ 387,1 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 58
Kod pocztowy	84-120
Tablice rejestracyjne	GPU
Położenie na mapie Polski Władysławowo
54°50′02″N 18°18′56″E
TERC (TERYT)	6222911041
SIMC	0935015
Urząd miejski ul. Gen. Hallera 19 84-120 Władysławowo
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Władysławowo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Władysławowo (do 1952 r. Wielka Wieś, kaszb. Wielgô Wies, niem. Großendorf) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, największe miasto w powiecie puckim. Położone na Pobrzeżu Gdańskim, nad Morzem Bałtyckim i Zatoką Pucką. Mieści się tutaj port morski.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 15 059 mieszkańców.

Położenie

Położenie miasta w powiecie puckim

Miasto znajduje się w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie puckim. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 39,22 km². Miasto stanowi 6,68% powierzchni powiatu.

Władysławowo jest położone w północnej części Pobrzeża Kaszubskiego, od północnej strony nad Morzem Bałtyckim, a od południowo-wschodniego nad Zatoką Pucką. Zachodni skrawek miasta leży na Wybrzeżu Słowińskim, a część miasta Chałupy znajdują się na Mierzei Helskiej.

Miasto graniczy z gminami: Jastarnia, gmina Krokowa, gmina Puck.

Według danych z 2002 roku, użytki rolne obszaru Władysławowa wynoszą 54%, a użytki leśne – 18%.

Toponimia

W XII i XIV wieku odnotowano miejscowość rybacką o nazwie (łac.) Vela Ves (Wielka Wieś?) oraz wsie pomocnicze Cetniewo i Poczernino^{[potrzebne źródło]}.

W 1938 roku otwarto nowy port rybacki w Wielkiej Wsi i na cześć króla Władysława IV nadano mu nazwę Władysławowo. W 1952 roku z połączenia obszaru kilku sąsiednich gromad utworzono gminę, która otrzymała nazwę gmina Władysławowo. W 1963 roku całemu obszarowi gminy nadano status miasta o nazwie Władysławowo.

Historia

Władysławowo – główka portu na zachodnim falochronie: stawa (zielona z prawej, w głębi) oraz nieistniejąca stawa z 1938 (szara po lewej, na pierwszym planie)

11 lutego 1920 r. generał Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów – ppłk. Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie nazwę Hallerowo.

15 czerwca 1927 powstał przystanek kolei "Hallerowo", który został zamknięty po niespełna dwóch latach i dnia 15 maja 1929 oddano do użytku stację "Wielka Wieś – Hallerowo", obecnie Władysławowo.

Wiosną 1936 r. rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 r. Na cześć króla Władysława IV port nazwano Władysławowem.

1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo i osadę przyportową w jednostkę administracyjną – gminą Władysławowo. Dwa lata później otrzymała ona status osiedla.

Władysławowo otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 r., zaś w 1973 – herb. 1 stycznia 1973 r. do Władysławowa włączono obszar osiedla Jastrzębia Góra oraz części obszaru miejscowości Chłapowo i Tupadły o powierzchni 1045,62 ha i Swarzewo o powierzchni 66,60 ha.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

W 2000 roku miejską promenadę przemianowano na aleję Gwiazd Sportu.

We Władysławowie swoją pierwszą siedzibę miała jedyna w historii kaszubsko-języczna rozgłośnia radiowa – Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 r. Następnie siedziba radia została przeniesiona do Rumi.

Architektura

Widok na południową stronę miasta

Latarnia Morska Rozewie

Układ urbanistyczny

Miasto posiada kilka wydzielonych jednostek osadniczych, które są osiedlami bądź dawnymi wsiami włączonymi do Władysławowa. Części miasta: Cetniewo, Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Karwia, Lisi Jar, Ostrowo, Poczernino, Rozewie, Tupadły. Wśród mieszkańców wyróżnia się także: Osiedle 1000-lecia i Sosnowo.

Zabytki

Lista zabytków chronionych prawnie we Władysławowie:

• kościół pw. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w latach 1932-36 (zobacz: parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Władysławowie),
• dom przy ul. Merkleina 4, wybudowany w 1922 roku,
• dom gen. Hallera, wybudowany w 1922 roku (ul. Morska 6),
• dom letniskowy przy ul. Kaszubskiej 2, szachulcowy, w części Jastrzębia Góra
• Latarnia Morska Rozewie, wybudowana w XVIII wieku, przebudowana w XIX wieku

Lista obiektów o walorach historycznych:

• dom modernistyczny z 1939 roku, ul. Nadmorska 11
• Dom Rybaka – budynek wzniesiony w latach 50. XX wieku jako hotel dla rybaków. Obecnie pełni funkcję budynku urzędu miasta, a wieża stanowi punkt widokowy. Niższy taras położony jest na wysokości 45 m n.p.m., a wyższy – 63 m n.p.m. Z wieży widać panoramę miasta, morze, przylądek Rozewie, Zatokę Pucką i Mierzeję Helską.

Lista pomników znajdujących się we Władysławowie:

• Pomnik – popiersie Stefana Żeromskiego przy latarni na Rozewiu
• Pomnik – popiersie Antoniego Abrahama
• Pomnik generała Józefa Hallera
• pomnik Męczenników Wielkiej Wsi (ul. Gdańska, cmentarz choleryczny)
• Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze
• Pomnik upamiętniający lądowanie króla Zygmunta III w Lisim Jarze

Gospodarka

Widok na port z wieży widokowej Domu Rybaka

W porcie Władysławowo prowadzone jest przetwórstwo ryb, fabryka lodu i mączki rybnej, stocznia remontowa. Od maja do października cumują przy jego nabrzeżu jachty sportowe i żaglówki.

Według danych z 31 grudnia 2009 roku w powiatowym urzędzie pracy było zarejestrowanych 597 mieszkańców Władysławowa.

Turystyka

Władysławowo jest miejscowością z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną. Położenie nad otwartym morzem i Zatoką Pucką, a także w pobliżu Nadmorskiego Parku Krajobrazowego stanowi jeden z walorów turystycznych. W mieście znajduje się port morski położony nad otwartym morzem, którego część stanowi zachodni falochron pełniący także funkcję turystycznego mola. Władysławowo oferuje swoim turystom kąpieliska, których szerokość plaży sięga 200 m^{[potrzebne źródło]}. W okresie letnim czynnych jest 12 kąpielisk strzeżonych. Na plaży znajduje się siedziba Radia Władek.

Przy. ul. Gen. Józefa Hallera znajduje się Lunapark Sowiński, w którym można skorzystać z młyna widokowego, gokartów. Mieści się tu najwyższa kolejka górska w Polsce^{[potrzebne źródło]}. Istnieje także możliwość skorzystania z przejażdżki „ciuchcią” szosą Władysławowo – Jastrzębia Góra.

Jednym z deptaków jest aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się chodnikowe gwiazdy z wypisanymi imionami i nazwiskami słynnych sportowców polskich i dwóch zagranicznych. Aleja rozciąga się od ulicy Księdza Merkleina aż do zejścia nad morze.

Kultura

Centrum Pamięci Generała Hallera i Błękitnej Armii

W mieście odbywa się corocznie kilka wydarzeń kulturalnych. Od 1973 roku przez cały okres wakacyjny w czwartki odbywają się Letnie Koncerty Organowe i Kameralne, we władysławowskim kościele. Wykonawcami są instrumentaliści, wokaliści oraz zespoły z całego świata. Z Władysławowa pochodzi także pierwszy polski zespół punkowy – Nocne Szczury, który w 1980 roku zagrał na festiwalu w Jarocinie. Przy ulicy Sportowej w sezonie letnim ma miejsce Jarmark Morski.

Lista obiektów kulturalnych:

• Centrum Pamięci Generała Hallera i Błękitnej Armii (tzw. Hallerówka) – muzeum generała Józefa Hallera znajduje się przy ulicy Morskiej. Jest to willa, w której niegdyś mieszkał generał oraz jednocześnie muzeum okazów przyrodniczych.
• Muzeum Przyrodnicze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego
• Prywatne Muzeum Motyli – muzeum założone w 1999 roku przez prywatnego kolekcjonera, znajduje się na III piętrze wieży widokowej Domu Rybaka.

Sport i rekreacja

We Władysławowie znajduje się Ośrodek Przygotowań Olimpijskich "Cetniewo" Centralnego Ośrodka Sportu. Ośrodek dysponuje kortami tenisowymi o nawierzchni ziemnej oraz kortem na hali, boiskami sportowymi, pływalnią, posiada wypożyczalnię sprzętu sportowego.

Ochrona przyrody

• rezerwat przyrody Słone Łąki – położony w dzielnicy Szotland, nad Zatoką Pucką, u nasady Mierzei Helskiej obszar podmokłych łąk, tworzonych głównie przez tzw. halofity, tj. rośliny znoszące znaczne zasolenie podłoża.
• Lisi Jar
• Nadmorski Park Krajobrazowy
• rezerwat przyrody Dolina Chłapowska
• Rezerwat przyrody Przylądek Rozewie

Administracja

Dom Rybaka – siedziba Urzędu Miasta Władysławowa

Władysławowo jest gminą o statusie miasta. Mieszkańcy wybierają do rady miasta 15 radnych. Organem władz wykonawczych jest burmistrz. Po wyborach w 2010 r. burmistrzem Władysławowa jest Grażyna Cern.

Mieszkańcy Władysławowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 1. Mieszkańcy Władysławowa wraz z mieszkańcami Jastarni i Helu wybierają wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych).

Podział administracyjny

Władysławowo posiada 12 jednostek pomocniczych miasta. W związku z niejednorodnością zabudowy gminy miejskiej, władze miasta ustanowiły 3 rodzaje jednostek pomocniczych:

Dzielnice miasta

Cetniewo, Hallerowo, Śródmieście, Szotland, Żwirowa

Osiedla

Chałupy, Jastrzębia Góra, Rozewie

Sołectwa

Chłapowo, Karwia, Ostrowo, Tupadły

Zobacz też

• gmina Władysławowo
• Władysławowo (stacja kolejowa)
• Władysławowo Port

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona miasta Władysławowa
• Wielka Wieś w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
• "Otwarcie portu we Władysławowie", Przedwojenna Kronika PAT z 1938 roku.
• "Pogłębianie portu rybackiego we Władysławowie", Przedwojenna Kronika PAT z 1938 roku.