Włoska Afryka Wschodnia

Africa Orientale Italiana (AOI) Włoska Afryka Wschodnia (WAW)
← ← ← 1936-1941 → → →
Państwo	królestwo Włoch
Język urzędowy	włoski
Język używany	włoski, tigrinia, arabski, somalijski, amharski
Stolica	Addis Abeba
Ustrój polityczny	Kolonia królestwa Włoch
Ostatnia głowa państwa	włoski cesarz Abisynii król Wiktor Emanuel III
W jego imieniu (ostatni)	wicekról Amedeo d'Aosta
Ostatni szef rządu	Premier Włoch (ostatni w AOI) Benito Mussolini
Powierzchnia  • całkowita	b/d. na świecie 9 840 076 km²
Jednostka monetarna	lir włoski
Zjednoczenie	trzech włoskich kolonii: Erytrei, Abisynii i Somali Włoskiego czerwiec 1936
Kapitulacja	włoskiej twiedzy Amba Alagi przed Sprzymierzonymi 28 listopada 1941
Strefa czasowa	UTC -1 – zima UTC – lato

Współczesne państwa na terytorium Włoskiej Afryki Wschodniej i Dżibuti (dawniej Somali Francuskie)

Włoska Afryka Wschodnia (wł: Africa Orientale Italiana, AOI) – krótkotrwałe włoskie posiadłości w Afryce składające się z Etiopii, zajętej po wojnie abisyńskiej oraz z Somali Włoskiego i Erytrei. Niekiedy Libia (inna włoska kolonia) była uważana za część włoskiej Afryki Wschodniej, co jest bardzo mylące i niestosowne.

Włoska okupacja

Była podzielona na sześć prowincji. Władzom kolonialnym w zarządzaniu terytorium pomagali oddani kolaboranci z Sejumem Mangascią na czele. Władze kolonii przyczyniły się do rozwoju infrastruktury, zwłaszcza drogowej państwa. Rozpoczęto budowę tzw. "Autostrady Transafrykańskiej", którą przerwano z powodu klęski Włoch w wojnie w Afryce. Zbudowane podczas włoskiej okupacji szosy, do dziś stanowią większość utwardzonych, asfaltowych dróg w Etiopii. Przy inwestycjach w infrastrukturę, włoska armia, podobnie jak to robili Japończycy w Chinach w latach 1937-1945, oraz Niemcy w trakcie okupacji Polski, dokonywała licznych zbrodni wojennych. Podczas trwającej 5 lat okupacji, Włosi zamordowali milion Etiopczyków. 800 tys. z nich stanowili cywile, pozostałymi byli żołnierze wzięci do niewoli podczas drugiej wojny włosko-abisyńskiej. Palono i równano z ziemią całe wioski. Dochodziło do licznych gwałtów, również na małych dziewczynkach. A także, sadystycznych okaleczeń mężczyzn z pacyfikowanych wiosek. Podobnie jak Japończycy i Niemcy, również Włosi dokumentowali swoje zbrodnie na zdjęciach i taśmach filmowych, które można do dziś oglądać w prywatnych zbiorach. Owa kwestia budzi wielkie emocje w Etiopii, gdyż sprawcy tych zbrodni pozostają do dziś bezkarni. Oprócz straty potencjału ludzkiego, Etiopia traciła również, dobytek dziedzictwa narodowego. W 1937 roku, na polecenie Mussoliniego Włosi zrabowali z Aksum 24 metrowy obelisk. Byli tak zdeterminowani, że aby łatwiej i szybciej go wywieźć, przełupali go na trzy części. Wkrótce stanął jako trofeum w samym centrum włoskiej stolicy. W tym samym czasie, włoscy projektanci, również z polecenia "Duce", rozpoczęli przeprojektowywanie i przebudowę Addis Abebdy na włoski wzór architektoniczny. Tak jak uczyniono to z Asmarą. W celu budowy "Afrykańskiego Rzymu", przy użyciu wojska wysiedlono całe osiedla, które następnie burzono. Proceder ten, przerwała dopiero brytyjska inwazja w 1941.

Inwazja brytyjska w 1941

Dominium zostało utworzone w czerwcu 1936 roku, za rządów Benito Mussoliniego we Włoszech, po klęsce Etiopii w drugiej wojnie włosko-abisyńskiej. Rozpadło się wraz z końcem Kampanii Wschodnioafrykańskiej podczas II wojny światowej. Potencjalnie, na początku konfliktu Włoska Afryka Wschodnia stanowiła poważne zagrożenie wobec brytyjskich kolonii w Afryce. Podbój Sudanu i utworzenie połączenia do Cyrenajki otoczyłoby ważny dla Brytyjczyków obszar Egiptu i Kanału Sueskiego. Jednakże w 1940 roku, AOI było odizolowane od Włoch: żadne transporty morskie nie docierały - dostawy mogłyby przybywać jedynie z powietrza, ale w bardzo niewielkich ilościach.

Na początku Kampanii Wschodnioafrykańskiej, włoskie oddziały wynosiły 91 tys. żołnierzy oraz około 200 tys. żołnierzy ojczystych. Mimo dużej liczebności rdzenne oddziały były niewyszkolone i słabo wyposażone. Dodatkowo, włoskie garnizony były rozproszone z powodu kiepskiej komunikacji i infrastruktury, co spowodowało ich nieruchomość, która pozwoliła Anglikom zniszczyć je etapami.

27 marca 1941 roku forteca Keren została zajęta przez brytyjskie oddziały po zaciekłej obronie sił generała Orlando Lorenziniego. Po poddaniu się Massawy 8 kwietnia, Włosi utracili Erytreę. Wojna okazała się przegrana w maju 1941, kiedy ostatnia twierdza Amba Alagi pod władaniem wicekróla Amedeo d'Aosta została zdobyta przez Sprzymierzonych. Wojna przedłużyła się do 28 listopada, kiedy generał Guglielmo Nasi i jego obrońcy z Gonderu się poddali.