Warta

Warta
Warta niedaleko Wronek
Lokalizacja	Europa Polska
Źródło	Kromołów, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska 380 m n.p.m.
Ujście	Odra Kostrzyn nad Odrą 12 m n.p.m. 52°35′55″N 14°36′37″E
Długość	808,2 km
Powierzchnia zlewni	54 529 km²
Średni przepływ	195 m³/s przy ujściu
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Źródła Warty w Kromołowie

Warta w Zawierciu

Warta w okolicach Częstochowy

Warta niedaleko miejscowości Warta

Zalew Jeziorsko

Warta w Poznaniu w pobliżu mostu św. Rocha (niski stan wody)

Warta w Kostrzynie nad Odrą z mostem kolejowym w tle

Warta w Gorzowie Wielkopolskim

Gorzów Wlkp. Członkini klubu "Morsów" po przepłynięciu rzeki o temperaturze wody 4,5°C

Warta – trzecia pod względem długości rzeka Polski, druga w pełni w jej granicach; główny, prawy dopływ Odry.

Przebieg rzeki

Odcinek górny

Źródła Warty znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kromołowie, dawnym mieście, obecnie przyłączonym do Zawiercia. Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W Częstochowie rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyż. Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m doliną – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmienny do wysokości miasta Koło, gdzie skręca na zachód, mija Konin i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską, tym samym kończąc swój górny bieg^{[potrzebne źródło]}.

Odcinek środkowy

W pobliżu Śremu Warta wpływa w Poznański Przełom Warty. Po przepłynięciu przez Poznań, rzeka natrafia w okolicy Obornik na przeszkodę w postaci wyższego obszaru Pojezierza Południowopomorskiego i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką.

Odcinek dolny

Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości Santok do Warty uchodzi jej największy dopływ – Noteć. Po przepłynięciu przez Gorzów Wielkopolski, Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony Park Narodowy Ujście Warty, po czym w Kostrzynie nad Odrą uchodzi do Odry.

Warta w sieci międzynarodowych dróg wodnych

Warta Dolna (68,2 km, od Santoka do ujścia do Odry) jest elementem międzynarodowej drogi wodnej E70, ustalonej w 1996 r. w porozumieniu AGN (European Agreement on Main Inland Waterways of International Importance).

Dorzecze Warty

Dopływy w kolejności od źródeł

Nazwa rzeki	Dopływ	Źródło	Ujście	Długość (km)	Pow. zlewni (km²)
Stradomka	L	Herby	Częstochowa	19,5	256,8
Radomka	P	Blok Dobryszyce	Bobry	15,0	51,4
Liswarta	L	Mzyki	Kule	93,0	1558
Oleśnica	L	Wieluń	Niechmirów	37,8	608
Widawka	P	Wzgórza Radomszczańskie gm. Kodrąb	Jeziorko	95,8	2385
Żeglina	L	Złoczew	Sieradz	30,0
Ner	P	Łódź	Majdany	134,0	1866
Rgielewka	P	Józefowo	Powiercie	35,0
Kiełbaska	L	Żdżenice	Koło	45,0	490,9
Powa	L	Smaszew	Rumin	44,2	369,5
Czarna Struga	L	Żelazków	Zagórów	52,0
Meszna	P	jez. Powidzkie	Policko	37,0	705
Wrześnica	P	Gniezno	Samarzewo	49,0	355
Prosna	L	Wolęcin	Modlica	216,8	4924,7
Lutynia	L	Korytnica	Orzechowo	60,0
Maskawa	P	Józefowo	Jaszkowo	56,4	620,8
Samica Stęszewska	L	Grzebienisko	Rogalinek	37,8	182,7
Wirenka	L	Palędzie	Łęczyca	17,0
Głuszynka	P	Kamionki	Czapury	34,0	400
Strumień Junikowski	L	Ławica	Luboń	11,7	48,4
Bogdanka	L	jez. Strzeszyńskie	Poznań	9,0
Cybina	P	Iwno	Poznań	41,0	213
Główna	P	Lednica	Poznań	45,6	247
Trojanka	P	Puszcza Zielonka	Mściszewo	20,0	147,6
Wełna	P	Osiniec	Oborniki	118,0	2621
Samica Obornicka	L	jez. Kierskie	Kiszewo	36,5	224,1
Sama	L	Batorowo	Obrzycko	44,2	448,4
Oszczynica	L	Lubocześnica	Sieraków	37,5	293,7
Obra	L	Stara Obra	Skwierzyna	254,0	4022
Noteć	P	Szczecin	Santok	391,3	17300
Kłodawka	P	jez. Karskie Wielkie	Gorzów Wielkopolski	27,3
Witna	P	jez. Wielkie, okolice	Białczyk	15,0
Postomia	L	jez. Postomsko	Kostrzyn nad Odrą	67,0	425

Urbanizacja

Miasta położone nad Wartą

• Zawiercie
• Myszków
• Częstochowa
• Działoszyn
• Sieradz
• Warta
• Uniejów
• Koło
• Konin
• Zagórów
• Pyzdry
• Śrem
• Mosina
• Puszczykowo
• Luboń
• Poznań
• Murowana Goślina
• Oborniki
• Obrzycko
• Wronki
• Sieraków
• Międzychód
• Skwierzyna
• Gorzów Wielkopolski
• Kostrzyn nad Odrą

Ciekawostki

• odległość od źródeł Warty do spotkania z Odrą jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca
• jeśli uwzględnić tylko długość rzeki znajdującej się na terytorium kraju, to Warta okazuje się być drugą co do długości rzeką w Polsce zaraz po Wiśle
• jest drugą rzeką wymienianą w hymnie Polski :

Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę

• pod Gorzowem Wlkp. z Wartą krzyżuje się rurociąg "Przyjaźń".
• nazwa miasta, w którym Warta ma swoje źródła – Zawiercie wzięła się właśnie od nazwy rzeki i określenia "za Wartą".
• nazwa Warta jest nazwą klubu piłkarskiego Warta Poznań, który gra w I lidze polskiej
• w Czmońcu stoi wieża widokowa umożliwiająca obserwowanie rzeki

Zobacz też

• Nadwarciański Park Krajobrazowy
• Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy
• Park Krajobrazowy Międzyrzecza Warty i Widawki
• Park Krajobrazowy Ujście Warty
• Park Narodowy Ujście Warty
• Załęczański Park Krajobrazowy
• zbiornik Jeziorsko
• Wielka Pętla Wielkopolski
• Sierakowski Park Krajobrazowy

Linki zewnętrzne

• Opis drogi wodnej Warty
• Warta w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.