Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Część serii na temat Hinduizmu |
|
 |
|
| Historia · Bóstwa | |
| Tradycje · Mitologia | |
| Hinduizm a kultura | |
| Wierzenia i praktyki | |
|---|---|
| Reinkarnacja · Moksza | |
| Karma · Pudźa · Maja | |
| Sansara · Dharma | |
| Wedanta | |
| Joga · Ajurweda | |
| Juga · Wegetarianizm | |
| Bhakti · Mantra | |
| Święte pisma | |
| Upaniszady · Wedy | |
| Brahmany · Bhagawadgita | |
| Ramajana · Mahabharata | |
| Purany · Aranjaka | |
| Shikshapatri · Waćanamrut | |
| Tematy powiązane | |
| Religie dharmiczne | |
| Hinduizm według kraju | |
| Duchowni · Mandir | |
| System kastowy | |
| Glosariusz · Murti | |
|
|
|
Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego[1]) – to święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętoscią Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie[2].
Spis treści |
Wedy to wiedza o świecie, która istniała od zawsze; nie była tworem ludzkim, lecz jedynie została objawiona ryszim – wieszczom-poetom. Pierwsza postać która otrzymała tę wiedzę to bóg Brahma, pierwsza istota w naszym wszechświecie. Brahma z kolei udzielił jej swoim synom i uczniom , tak jak początkowo otrzymał ją od ekspansji Wisznu, Garbhodakaśaji.
Wedy dzielą się na trzy rodzaje:
Najstarsze i najświętsze księgi to cztery sanhity (zbiory), które służyły jako "mszały" w obrzędzie ofiary wedyjskiej (śrauta, jadźńa):
Poszczególne sanhity przypisano kapłanom biorącym udział w odprawianiu ofiary wedyjskiej:
Z każdą sanhitą wiążą się młodsze teksty: brahmany, aranjaki i upaniszady. Czasem mianem "Weda" określa całą taką grupę tekstów.
Według teorii o najeździe Ariów na Indie za moment powstania Wed przyjmuje się umowną datę ich przybycia – czyli ok. 1800 r. p.n.e. (choć prawdopodobnie część tekstów powstała wcześniej). Nie ma zgody co do tego, kiedy zakończono tworzenie zbiorów, ponieważ jednak kanoniczne teksty buddyjskie cytują fragmenty sanhit (a także brahman, aranyak i wczesnych upaniszad), zakłada się, że redakcję zakończono przed drugą połową VI w. p.n.e. Wobec tego umowne daty powstawania Wed to 1500-500 r. p.n.e.
Początkowo Wedy przekazywano tylko ustnie. Dopiero później wszystkie zbiory zebrano i skodyfikowano. Miał to uczynić wieszcz Wjasa. Imię Wjasa (dewanagari: व्यास, trl. Vyāsa, ang. Vyasa) wywodzi się od słowa sanskryckiego "porządkować, redagować". W rzeczywistości proces kodyfikacji zapisu Wed był długotrwały i angażował wielu ludzi, a początek zapisu prawdopodobnie miał miejsce ok. VIII w. p.n.e.
Krysznadwaipajana Wjasa (Wjasa) podzielił Wedy na cztery części, następnie wytłumaczył je w Puranach, a dla mniej pojętnych ludzi napisał Mahabharatę. Mahabharata zawiera Bhagawadgitę . Potem cała literatura wedyjska została streszczona w Wedantasutrze , a jako wskazówki na przyszłość pozostawił komentarz do Wedantasutr, nazwany Śrimad Bhagawatam (Bhagawatapurana)[3].
Wedy zapisano w archaicznej formie sanskrytu zwanej językiem wedyjskim. Jest on jednym z najstarszych języków indoeuropejskich, w którym zachowały się zabytki pisane.
Stopniowo wokół Wed narosła olbrzymia literatura: studia, glosy, komentarze. Najsłynniejszym komentatorem Wed był Sajana, żyjący w drugiej połowie XIV wieku.
