Wercyngetoryks

Złoty stater z wizerunkiem Wercyngetoryksa, przypuszczalnie ok. 50 p.n.e.

Pomnik Wersyngetoryksa w Alise-Sainte-Reine

Pomnik Wercyngetoryksa w Clermont-Ferrand

Wercyngetoryks, łac. Vercingetorix (ur. 72 p.n.e., zm. 46 p.n.e.) – wódz galijskiego plemienia Arwernów, przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko władzy Rzymu, syn Keltillosa.

„	Jak największą gorliwość połączył z jak największą bezwzględnością władzy; wahających się przymuszał surowością kar. Za poważniejsze bowiem wykroczenia skazywał na śmierć przez spalenie i wszelkiego rodzaju męczarnie, za mniejsze, po obcięciu uszu lub wyłupieniu jednego oka, odsyłał do domu, aby dla pozostałych byli ostrzeżeniem i surowością kary zastraszali innych.	”
— Gajusz Juliusz Cezar "Wojna galijska" 7.4

Powstanie Wercyngetoryksa było największym zrywem Galów podczas podboju Galii przez Rzymian. Mimo początkowych zwycięstw (np. Bitwa pod Gergowią), zostało jednak krwawo stłumione. Wercyngetoryks został pokonany przez Juliusza Cezara w bitwie pod Alezją (52 p.n.e.) i poddał się.

„	Nadszedł bez zapowiedzi. Pojawił się nagle przy trybunale, gdzie Cezar zasiadał, by ogłaszać wyroki. Niektórzy Ryzmianie odsunęli się, jako że Wercyngetoryks był rosły, a w swej zbroi budził jeszcze większą grozę. Gdy umilkła wrzawa, wystąpił by przemówić. Padł na kolana przed Cezarem, prosząc tym gestem o miłosierdzie. Wielu patrzących na to wypełniło współczucie, gdy porównywali jego obecną sytuację z wcześniejszym powodzeniem.	”
— Kasjusz Dion Kokcejanus "Historia rzymska" 40,41

Został wydany Cezarowi przez współplemieńców i zmuszony do wzięcia udziału w jego triumfalnym wjeździe do Rzymu w 46 p.n.e. Prawdopodobnie po 6 latach niewoli został uduszony, co było częstą praktyką w stosunku do jeńców i zakładników w Rzymie.

Imię Wercyngetoryks jest właściwie tytułem wojskowym: w języku galijskim uer ("ponad", "najwyższy" lub "wielki", por. gr. hyper) ; cingeto ("wojownik") i rix ("król" albo "wódz", por. łac. rex), co tłumaczy się jako "wielki wódz / król wojowników", bądź "król nad-wojowników".

Bibliografia

• Juliusz Cezar, O wojnie galijskiej, księga VII
• Kasjusz Dion, Historia rzymska, 40:33-41, 43:19
• Plutarch, Żywot Cezara
• Jean Markale, Wercyngetoryks, Warszawa 1988, Państwowy Instytut Wydawniczy, ISBN 83-06-01539-8
• Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik−Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 99−110, ISBN 978−83−11−10678−9