Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Wettynowie (Wettinowie, niem. Wettiner) – dynastia niemiecka wywodząca się z dzisiejszej Saksonii-Anhaltu. Panowała w Miśni, Saksonii i księstwach Turyngii. Jej przedstawiciele zasiadali także na tronie w Warszawie (elektorowie August II Mocny, August III Sas jako Królowie Polski i Wielcy Książęta Litwy oraz król Saksonii Fryderyk August I jako książę warszawski). W 1423 r. Wettinowie uzyskali wraz z księstwem sasko-wittenberskim godność elektora Rzeszy, a całość ich posiadłości zaczęto określać historyczną nazwą Saksonia. W roku 1485 nastąpił podział dynastii na dwie linie: ernestyńską (starszą), elektorską panującą w Wittenberdze i w znacznej części Turyngii oraz albertyńską (młodszą,) panującą w Miśni i pn. Turyngii[1]. Boczną linią dynastii jest rodzina Koburgów (Coburg), panująca w Wielkiej Brytanii (od 1917 r. pod nazwiskiem Windsor), Belgii, Bułgarii i Portugalii (pod nazwiskiem poprzedniej dynastii – Bragança).
Spis treści |
Protoplastą rodu był żyjący w XI wieku Thimo, hrabia Wettinu. Jego syn Konrad I Wielki w 1123 r. został margrabią Miśni. Henryk III Dostojny (prawnuk Konrada, zm. 1288) przejął w 1249 r. tytuł landgrafa Turyngii. Prawie dwieście lat później w 1423 r. Fryderyk IV Kłótnik został księciem saskim na Wittenberdze, a zarazem elektorem Rzeszy Niemieckiej.
W XV wieku ród podzielił się na dwie linie. Ich założycielami byli dwaj wnukowie Fryderyka I: Ernest i Albrecht Odważny, którzy podzielili między siebie Saksonię. Tytuł elektora był do 1547 roku dziedziczony w linii ernestyńskiej. Później został im odebrany i przekazany młodszej linii albertyńskiej.
W następnych stuleciach linia uległa licznym podziałom. W ten sposób powstały osobne księstwa, m.in.: Sachsen-Weimar, Sachsen-Eisenach (linia tam rządząca wygasła w 1741 roku), Sachsen-Coburg-Altenburg (wygasła w 1825 roku), Sachsen-Coburg-Saalfeld. Najbardziej znana jest linia Sachsen-Coburg-Gotha, znana powszechnie pod nazwą Koburgów. Do roku 1918 książęta ernestyńscy władali w księstwach: Sachsen-Weimar, Sachsen-Altenburg, Sachsen-Coburg-Gotha i Sachsen-Meiningen und Hildburghausen i Sachsen-Hildburghausen.
Książę Leopold von Sachsen-Coburg-Gotha, młodszy brat księcia Coburga Ernesta I, został w 1830 roku wybrany królem Belgów. Jego praprawnuk, Albert II jest obecnie panującym (szóstym) w Brukseli.
Bratanek Leopolda I, Albert (młodszy syn Ernesta I) w 1840 r. ożenił się z królową brytyjską Wiktorią. Ich wnuk Jerzy V w czasie I wojny światowej zmienił nazwisko rodziny na Windsor. Obecnie panująca Elżbieta II jest wnuczką Jerzego V. Jej dzieci z małżeństwa z księciem Edynburga Filipem, formalnie noszą nazwisko Windsor-Mountbatten i faktycznie są przedstawicielami dynastii Glücksburgów, młodszej linii Oldenburgów (książę Filip pochodzi z greckiej linii tej dynastii).
Inny bratanek Leopolda belgijskiego, Ferdynand w 1836 r. ożenił się z królową Portugalii Marią II da Gloria z dynastii Bragança. Ich potomkowie utrzymali nazwisko Bragança i panowali do 1910 r. Ostatni król z tej linii Manuel II zmarł bezpotomnie w 1932 r.
Bratanek Ferdynanda portugalskiego, także o imieniu Ferdynand, został w 1887 roku wybrany księciem Bułgarii. W 1908 roku przyjął tytuł króla (w Bułgarii używano tytułu car). Linia ta panowała do 1946 roku, kiedy to rodzina cara Symeona II (miał wówczas zaledwie dziewięć lat) została zmuszona przez komunistów do opuszczenia kraju. Symeon II powrócił do kraju po obaleniu rządów komunistów. Od 2001 do 2005 roku był premierem rządu bułgarskiego.
W 1498 roku młodszy syn Alberta, Fryderyk został wybrany na wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. Jego bratanek Maurycy w 1547 roku przejął tytuł elektora saskiego.
W 1697 roku elektor Fryderyk August I został wybrany w elekcji mniejszościowej władcą Rzeczypospolitej. Przyjął imię Augusta II i do historii przeszedł z przydomkiem Mocny. Jego syn Fryderyk August II po śmierci ojca w 1733 roku także został wybrany władcą Polski i Litwy w elekcji mniejszościowej. Przyjął imię Augusta III. Unia Saksonii z Rzecząpospolitą trwała do 1763 r.
Konstytucja 3 Maja gwarantowała dziedziczenie przez przedstawicieli dynastii saskiej tronu polskiego. Rozbiory i upadek Rzeczypospolitej przekreśliły te plany.
Podczas wojen napoleońskich elektor Fryderyk August III przyjął w 1806 roku tytuł króla Saksonii. W następnym roku z nadania Napoleona został księciem warszawskim (panował nad Wisłą do 1815 r.). Tron w Saksonii Wettynowie utracili w 1918 roku. Obecnie pretendentem do tronu jest tytularny margrabia Miśni Maria Emanuel I (ur. 1926). Jest bezdzietny, w 1999 r. adoptował swego siostrzeńca Aleksandra ks. Saksonii-Gessaphe, który w przyszłości ma przejąć funkcję szefa linii albertyńskiej, na co się nie zgadzają inni potomkowie dynastii.
| # | Imię | Urodzony | Zmarł | Czas rządów | Rodzice | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Fryderyk August I elektor Saksonii |
 |
23 grudnia 1750 Drezno |
5 maja 1827 Drezno |
1795-1827 | Fryderyk Krystian Wettin (1722-1763) Maria Antonina Wittelsbach (1724-1780), c. Karola Alberta, elektora bawarskiego |
| 2 | Antoni Wettyn król Saksonii |
27 grudnia 1755 |
6 czerwca 1836 Pillnitz |
1827-1836 | Fryderyk Krystian Wettin (1722-1763) Maria Antonina Wittelsbach (1724-1780), c. Karola Alberta, elektora bawarskiego |
|
| 3 | Fryderyk August II Wettyn król Saksonii |
18 maja 1797 Drezno |
9 sierpnia 1854 Brennbichel – Karrösten |
1836-1854 | Maksymilian Wettin Karolina Burbon, c. Ferdynanda, księcia Parmy |
|
| 4 | Jan Wettyn król Saksonii |
12 grudnia 1801 Drezno |
29 października 1873 Drezno |
1854-1873 | Maksymilian Wettin Karolina Burbon, c. Ferdynanda, księcia Parmy |
|
| 5 | Albert I Wettyn król Saksonii |
 |
23 kwietnia 1828 Drezno |
19 czerwca 1902 Sibyllenort |
1873-1902 | Jan Wettyn Amelia Augusta Wittelsbach, c. Maksymiliana Jóefa, księcia Bawarii |
| 6 | Jerzy I Wettyn król Saksonii |
 |
8 sierpnia 1832 Drezno |
15 października 1904 Pillnitz |
1902-1904 | Jan Wettyn Amelia Augusta Wittelsbach, c. Maksymiliana Jóefa, księcia Bawarii |
| # | Imię | Urodzony | Zmarł | Czas rządów | Rodzice | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 7 | Fryderyk August III Wettyn król Saksonii |
 |
25 maja 1865 Drezno |
18 lutego 1932 Sibyllenort |
1904-1932 | Jerzy I Wettyn Maria Anna, c. Miguela I, króla Portugalii |
| 8 | Fryderyk Krystian II Wettyn margrabia Miśni |
 |
31 grudnia 1893 Drezno |
9 sierpnia 1968 Samedan |
1932-1968 | Fryderyk August III Luiza, c. Ferdynanda IV, wielkiego księcia Toskanii |
| 9 | Maria Emanuel Wettyn margrabia Miśni |
31 stycznia 1926 Prüfenig |
1968- | Fryderyk Krystian II Elżbieta Helena, c. Alberta, księcia Thurn und Taxis |
